جوان آنلاین: امدادگران جمعیت هلال احمر کشورمان بیتردید یکی از فعالترین گروهها در ایام جنگ تحمیلی سوم بودند. افرادی که درست در لحظهای که همه از صحنه حادثه فرار میکردند، آنها خودشان را به محل حادثه میرساندند و با پذیرش خطرات حمله دوباره، آوار یا تخریب بیشتر، برای نجات جان بازماندگان حادثه جان خودشان را به خطر میانداختند. در کنار این فداکاریها شاهد تعاملات خوب جمعیت هلال احمر در حوزه بینالملل هم بودیم. دعوت از مسئولان و چهرههای صلیب سرخ جهانی و سازمان ملل، مستندسازی جنایات اتفاق افتاده، صدور بیانیههای مختلف در کنار نامهنگاری با مسئولان و سازمانهای بینالمللی برای توجه دادن جهان به فجایعی که از سوی امریکا و اسرائیل در حال رخ دادن است، از دیگر اقداماتی بود که جمعیت هلال احمر کشورمان طی دوران جنگ رمضان انجام داد و هنوز هم این اقدامات و فعالیتها ادامه دارد. از سوی دیگر با توجه به اینکه در حال حاضر در آتشبس به سر میبریم و جنگ تمام نشدهاست، هر لحظه احتمال تهاجم دوباره دشمن امریکایی - صهیونیستی وجود دارد. در چنین شرایطی این جمعیت با بررسی نقاط قوت و ضعف خود در دو جنگ اخیر خود را برای مواجهه با بحرانهای احتمالی آماده کردهاست. پای صحبتهای مجتبی خالدی، سخنگوی جمعیت هلال اول کشورمان نشستهایم تا اقدامات و برنامهریزیها و عملیاتهای این جمعیت را در جنگ تحمیلی سوم بهتر بشناسیم.
جناب آقای خالدی! با توجه به احتمال وقوع جنگ و با عنایت به شرایطی که پشت سر گذاشتهایم، جمعیت هلال احمر چه برنامهریزیهایی برای آمادهباش داشته است؟ همچنین در صورت وقوع درگیری و امکان محاکمه مجدد، چه تدابیری اندیشیده شدهاست؟
جمعیت هلال احمر هم در جنگ ۱۲روزه و همچنین در جنگ تحمیلی سوم، بلافاصله پس از پایان جنگ، یعنی در روز سیزدهم جنگ ۱۲ روزه و در تاریخ ۲۰ فروردینماه (در جنگ تحمیلی سوم)، جلسه درسآموزی از جنگ را برگزار کرد و به لطف خدا نقاط قوت شناسایی و نقاط ضعف مورد بررسی قرار گرفت. همچنین تلاش شد تا این تجربه به گونهای مستند شود و به نظرم سایر مدیران و سایر دستگاهها نیز چنین کاری را باید انجام میدادند و اکنون نیز انجام دهند، چراکه هنوز دیر نیست.
ما با این کار در جمعیت نقاط قوت مان را احصا کردیم و اقدامات لازم صورت گرفت. در خصوص نقاط ضعف نیز برنامهای برای رفع آنها تدوین کردهایم. مواردی نظیر پراکندگی، تخصصی عمل کردن تیمها و فرماندهی واحد میدان مورد برنامهریزی قرار گرفتهاست. همچنین هماهنگی با سایر سازمانها در زمان نیاز، دریافت اطلاعات، شناسایی محلهای اصابت، نحوه ورود به مناطق و سایر موارد ضروری مدنظر بودهاست. در زمینه امدادرسانی نیز تلاش لازم به عمل آمدهاست.
در خصوص آمادگی هلال احمر باید گفت که تقریباً هزار نیروی تخصصی امداد و نجات تجهیز شدهاند. این تعداد در جنگ تحمیلی سوم به ۱۱۰ هزار نفر افزایش یافت و تقریباً ۱۰۰ هزار نفر فراخوانی شدند. ما همچنان در حالت آمادهباش به سر میبریم.
در حال حاضر کلیه امکانات و تجهیزات ما اعم از خودروهای امدادی و نیروهای امدادی در حالت آمادهباش کامل قرار دارند و امیدواریم که این حادثه رخ ندهد، اما در صورت وقوع، جمعیت هلال احمر به صورت مستمر اقدام خواهد کرد. یکی از سامانههایی که به طور ویژه فعال گردید، سامانه تلفنی۴۰۳۰ برای ارائه مشاورههای روانی و حمایتهای روانشناختی بود که این سامانه همچنان فعال بوده و آمادگی پاسخگویی در شرایط بحران را دارد. مردم حتی در حال حاضر نیز میتوانند تماس گرفته و از مشاورهها بهرهمند شوند.
این مشاورهها رایگان ارائه میشوند؟
بله؛ صرفاً در جنگ تحمیلی سوم، مردم بالغ بر ۹۸۰ هزار دقیقه از خدمات مشاوره استفاده نمودهاند. همچنین این مشاورهها میتواند به صورت جلسات پیوسته باشد؛ بدین معنا که ممکن است فرد نیاز داشته باشد در چند جلسه متوالی مشاوره دریافت نماید. سعی مجموعه بر این است که بتوانیم خدمتی شایسته برای مردم عزیز فراهم آوریم.
اقدام دیگری که صورت گرفته، تشکیل «تیمهای فضای روانی» یا «تیمهای سحر» بودهاست که این تیمها متشکل از روانشناسان داوطلب بوده و در صحنه حادثه مستقر میشدند. در جنگ تحمیلی سوم نیز این تیمها در محل حادثه حضور یافتند. این تیمها به افرادی که در صحنه نیازمند حمایت روانی بودند، خدمات ارائه میدادند.
با توجه به فشارهای روانی وارده بر آسیبدیدگان، حضور این متخصصان که پاسخگویی علمی به مسائلی همچون اضطراب و استرس در جنگها دارند، بسیار تأثیرگذار و کمککننده خواهد بود.
شما یکسری اقداماتی هم در حوزه بینالمللی انجام میدهید؛ مثل دیدار آقای کولیوند با رئیس دبیر کمیته بینالمللی صلیب سرخ. یا چند روز پیش بود که نمایندهای از سازمان ملل به دعوت شما برای مشاهده مستندات به ایران آمدهبود. این اقدامات با چه هدفی صورت میگیرد و چه نتایجی داشتهاست؟
ما در جنگ ۱۲روزه، گزارشهای متناوبی را برای صلیب سرخ جهانی، سازمانهای بینالمللی و حتی دادگاهها ارسال کردیم، اما این تجربه را به دست آوردیم که باید تمام موارد نقض حقوق بشر را به صورت موردی مستند و ارسال کنیم. به همینخاطر تمام موارد نقض حقوق بشر مانند حمله به مدارس، دانشگاهها، مراکز آموزشی، ورزشگاهها، ساختمانهای درمانی هلال احمر و همه این موارد را مستند میکردیم و به صورت روزانه به سازمان صلیب سرخ، دادگاههای بینالمللی نامه میزدیم و حتی به صورت ویژهتر گزارشات موردی اتفاق افتاده را ارائه میدادیم. نتیجه این بود که دوستان این موارد را منتشر و در سطح جهانی منعکس میکردند.
یکی از بحثهایی که الان برای ما مطرح است، این است که جامعه جهانی بسیاری از اخبار مربوط به نقض حقوق بشردوستانه را در ایران در حال حاضر منتشر نمیکند. ما از این طریق تلاش کردیم که حداقل مأموریتی را که بر عهده ماست به نحو احسن انجام دهیم. به کرات هم از آنها دعوت کردیم و حتی در خلال جنگ هم این افراد را به ایران آوردیم و از نزدیک محلهای اصابت به مناطق غیرنظامی و فاجعه حملات را مشاهده کردند و به عمق فاجعه پی بردند. الان هم که حضور پیدا کردند، باز هم ما همین موارد را مستند به آنها دادیم و یکسری درخواستهایی از آنها داشتیم، مخصوصاً خدماتی که صلیب سرخ جهانی باید برای جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران انجام بدهند که اینها به صورت مکتوب به ایشان ارائه شد. مطمئناً این اقدامات بیتأثیر نیست، اما اینکه چقدر تأثیر میتواند داشته باشد به عنوان خدمات پیشگیرانه، این بستگی به تلاشی دارد که صلیب سرخ باید از خود نشان بدهد. همانطور که اصول هفتگانه مبتنی بر بیطرفی است، ما انتظار داریم که صلیبسرخ نیز نشان بدهد که واقعاً به این اصول پایبند است و حقایق را در جامعه جهانی به نحو مقتضی منعکس کند.
تاکنون ۳۴ بیانیه و ۱۰ نامه برای همه موارد به صورت ویژه ارسال شدهاست و امیدواریم که همه این موارد پاسخ داده شود.
حتی اگر امیدی به این بیطرفی صلیبسرخ نداشتهباشیم، این حرکتی که الان شما دارید انجام میدهید و این تلاشی که میکنید، میتواند بحث پوشش رسانهای را برای کشورهای دیگر و برای جامعه جهانی تا حد زیادی محقق بکند. اینطور نیست؟
بله، اصلاً همینطور است. اگر نگاه کنیم، میبینیم که خیلی از اوقات در سایتهای جامعه جهانی، موارد مختلفی که ما رصد کردهایم، دارد اعلام میشود و به همین مواردی که هلال احمر ارسال میکند، استناد میشود.
اینکه شما دعوت میکردید از مقامات صلیبسرخ جهانی ممکن بود نپذیرند؟
ولی از ما پذیرفتند. جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی جزو پنج جمعیت برتر است و در تمام حوادثی که برای کشورهای دیگر، مخصوصاً دوستان و همسایگان ایران اتفاق میافتد، جزو اولین کشورهایی هستیم که برای کمکرسانی و خدمات بشردوستانه اعلام آمادگی و کمکها را ارسال میکند. حتی در دورترین نقاط جهان، این آمادگی برای ارائه خدمات وجود دارد، بنابراین این کشورها در چنین شرایطی میخواهند کاری برای ایران انجام بدهند. خب، طبیعتاً اقلامی را به عنوان کمکرسانی برای جمعیت ایران فرستادهاند و ما جهت احترام و ادب اجتماعی و جهانی این کمکها را پذیرفتهایم و توزیع کردیم.
یعنی ما در حال حاضر نیازی به کمک نداریم؟
در حالی که ما نیازی به کمک جهانی نداریم و شرایط ما الان خوب است.
ساختمان صلح نزدیک اماکنی است که معمولاً مورد هجمه قرار میگیرند. آیا برای ساختمان صلح و مرکز توانبخشی جمعیت در این مدت ایجاد مشکلی ایجاد نشدهاست؟
این را واقفید که دستورالعملهای کنوانسیونهای بینالمللی برای امدادگران و ساختمانهای مربوط به جمعیت هلال احمر وجود دارد و نباید آسیبی به آنها برسد. این جزو کنوانسیون بینالمللی است، اما باید عرض کنم که ما حملاتی را در محدودهای دریافت میکردیم، که ساختمان هلال احمر، مرکز جامع توانبخشی هلال احمر، بیمارستان خاتمالانبیاء، بیمارستان ولیعصر، بیمارستان بقیهالله، مرکز درمانی و سوختگی شهید مطهری و شیرخوارگاه حضرت آمنه وجود دارد. در تمام این نقاط، در شعاع بسیار کمی، شما این تعداد بالای حمله را مشاهده میکنید. در حالی که این حملات نباید اتفاق میافتاد و اینها ساختمانهایی نیستند که مثلاً کنار ساختمانهای نظامی قرار گرفته باشند.
اینها مراکزی است که سالیان سال است در زمینه کاهش آلام بشری خدمت میکنند و طبیعتاً این مراکز نباید مورد حمله قرار میگرفتند.
یکی از جاهایی که آسیب جدی دید، مرکز جامع توانبخشی جمعیت هلال احمر بود. مددجویان این مرکز عموماً برای فیزیوتراپی و کاردرمانی مراجعه میکنند؛ افرادی که مشکلات جسمی- حرکتی دارند. ما شاهد بودیم که این افراد امکان فرار هم ندارند، چون عضو مصنوعی دارند و در حال تعمیر است. متأسفانه این حملات به افرادی صورت میگیرد که محدودیتهای حرکتی یا معلولیت دارند و واقعاً دو الی سه نفر برای جابهجایی آنها نیاز است. ما دیدیم که این اتفاق افتاد و فکر میکنم نزدیک ۷۲ ساعت مرکز جامع توانبخشی ما از ارائه خدمات بازماند، اما با تلاشی که انجام شد و با توجه به نیازی که احساس میکردیم وجود دارد، به جهت اینکه شاید بخش خصوصی در زمان جنگ مقداری شرایط کاریاش مساعد باشد، ولی نیازها طبیعتاً وجود دارد، سعی کردیم زودتر اقدام کنیم. فکر میکنم در ۷۲ ساعت اول، خدمات مرکز جامع توانبخشی را آغاز کردیم. به رغم اینکه احتمال تکرار آن حادثه مجدداً وجود داشت، مرکز را راهاندازی کردیم. تا آخر جنگ هم خدمات قابلتوجهی در زمینه فیزیوتراپی، کاردرمانی، شنواییسنجی و امور مربوط به اعضای مصنوعی فعالیت کردند و خدمات خوبی را به مردم ارائه دادند.
به عنوان سؤال آخر، امدادگران هلال احمر جزو کسانی هستند که در لحظهای که همه دارند فرار میکنند، خودشان را به صحنه میرسانند تا جان مردم را نجات دهند. چقدر ما آمار مجروحیت و مصدومیت خود بچههای جمعیت هلال احمر را حین نجات داشتیم؟
وقتی که حادثه رخ میدهد حتی من توصیهام به همه کسانی که به عنوان تماشاگر در این صحنهها حضور پیدا میکنند، این است که احتمال آسیب مجدد وجود دارد، احتمال ریزش ساختمان وجود دارد، احتمال بمبهای عمل نکرده وجود دارد، بمبهای چندزمانه، انفجار، نشت گاز - همه اینها میتوانست اتفاق بیفتد. نباید تجمع کنند، اما طبیعتاً تیمهای امداد با توجه به اینکه این مخاطرات را میدانند، اما به جهت امدادرسانی، وظیفه قانونی و شرعی ایجاب میکند تا در محل حادثه حضور یابند. چهار نفر از همکارانمان به درجه رفیع شهادت رسیدند ۶۱ نفر از همکارانمان دچار آسیبهای جزئی شدند و باید عرض بکنم که بسیاری از موارد، جراحتهایی هم اتفاق افتاد، ولی همکاران ما حاضر نشدند خودشان را در لیست مصدومین قرار دهند، به رغم اینکه واقعاً جراحتی دیدهبودند. این را ما در جای جای کشور شاهد بودیم.
