جوان آنلاین: تهران، شهری که به عنوان پایتخت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور شناخته میشود، در سالهای اخیر با چالشهای جدی در حریم خود مواجه شده است. طرح جامع مصوب تهران در سال ۱۳۸۶، گستره حریم پایتخت را حدود ۶هزار کیلومتر مربع تعیین کرده، اما در عمل، تحقق کامل این گستره میسر نشده و مدیریت شهری با مشکلات متعددی در این زمینه دست و پنجه نرم میکند. اکنون، تنها، طی یک هفته اخیر، ۱۴ مورد ساختوساز غیرمجاز در حریم منطقه ۲۰ شناسایی شده؛ ساختوسازهایی که همزمان با سوءاستفاده از اغتشاشات اخیر در پایتخت رخ دادهاست!
از سال ۱۳۹۵، کشاکش بین استانداری و مدیریت شهری ادامه داشت و در عمل تحقق کامل این ۶ هزار کیلومتر مربع میسر نشد. در سال ۱۴۰۲، استاندار وقت تهران با صدور ابلاغیهای اختیار مدیریت بخشهایی از حریم خارج از محدوده شهرها در گستره ۶ هزار کیلومتر مربع را به شهرداری تهران سپرد، اما با تغییر استاندار در سال ۱۴۰۳، ابلاغیه قبلی لغو شد که باعث گسترش بلاتکلیفی و سوءاستفادههای گسترده در حریم پایتخت شد.
در این شرایط، ساخت و ساز بیرویه در حریم تهران در حال انجام است که آینده پایتخت را به خطر میاندازد. مدیریت شهری با همکاری مجلس و نهادهای مرتبط در حال پیگیری اصلاح قانون است تا مشکل حریم تهران به صورت قانونی و همیشگی حل شود.
این مشکلات در حالی است که حریم تهران به عنوان یک منطقه استراتژیک، نیازمند مدیریت دقیق و برنامهریزی صحیح است. با توجه به حساسیت این موضوع، مسئولان مربوطه باید با همکاری و هماهنگی، راهکاری مناسب برای حل این مشکلات بیابند تا از آینده پایتخت و کشور حفاظت کنند.
لزوم مدیریت صحیح حریم پایتخت
طبق طرح جامع مصوب تهران در سال ۱۳۸۶، گستره حریم پایتخت حدود ۶ هزار کیلومتر مربع تعیین شده و در طرح راهبردی حریم پایتخت مصوب سال ۱۳۹۵ توسط شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، این گستره ۶ هزار کیلومتر مربعی پهنهبندی شد. چندی پیش، سبحانالله علیپور، مدیر کل حریم شهر تهران در این رابطه گفت: «از سال ۱۳۹۵ که دبیر وقت شورای عالی شهرسازی این مصوبه را به شهردار وقت تهران ابلاغ کرد، کشاکش بین استانداری و مدیریت شهری ادامه داشت و در عمل تحقق کامل این ۶ هزار کیلومتر مربع میسر نشد. آنچه در اختیار شهرداری تهران بود، حدود ۱۳۰۰ کیلومتر مربع به لحاظ میدانی و عملیاتی بود.»
مدیر کل حریم شهر تهران ادامه داد: «مستندات و تصاویر ماهوارهای تفاوت حفظ و صیانت از حریم پایتخت توسط شهرداری و دستگاههای دیگر را در مرزهای تداخلدار به وضوح نشان میدهد.»
علیپور درباره اقدامات سال ۱۴۰۲ اظهار داشت: «استاندار وقت تهران با صدور ابلاغیهای اختیار مدیریت بخشهایی از حریم خارج از محدوده شهرها در گستره ۶ هزار کیلومتر مربع را به شهرداری تهران سپرد؛ لذا موضوع صیانت از حریم پایتخت با هدف تحقق مدیریت یکپارچه و ایجاد سازمان حریم پایتخت با همکاری استانداری و فرمانداریها و با محوریت شهرداری تهران در دستور کار قرار گرفت تا حفاظت کامل از حریم پایتخت محقق شود.»
او افزود: «متأسفانه با تغییر استاندار در سال ۱۴۰۳، ابلاغیه قبلی لغو شد که باعث گسترش بلاتکلیفی و سوءاستفادههای گسترده در حریم پایتخت و باعث افزایش چالشهای کمربند سبز پایتخت و مخاطرات زیستمحیطی، اجتماعی و امنیتی مرتبط شد.»
مدیر کل حریم شهر تهران همچنین درباره رویکرد برخی دستگاه های اجرایی ذیربط گفت: «جریان خاصی عملاً پایتخت را فاقد حریم ولی شهرهای اقماری را دارای حریم میداند که طی مکاتباتی از سوی مدیریت شهری، آسیبشناسی کارشناسی و دقیق مرز تقسیمات کشوری به دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور و استانداری تهران منعکس شدهاست.»
او درباره اقدامات جاری مدیریت شهری نیز توضیح داد: «مجموعه مدیریت شهری با همکاری مجلس و نهادهای مرتبط در حال پیگیری اصلاح ماده ۲ قانون تعاریف مصوب سال ۱۳۸۴ است تا مشکل حریم تهران به صورت قانونی و همیشگی حل شود. بیش از ۱۶۵ نماینده مجلس شورای اسلامی این موضوع را با امضای طرح اصلاح قانون در دستور کار قرار دادهاند و نامهای از هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی به وزیر راه و شهرسازی ارسال شده تا از هرگونه اقدام جدیدی که حریم شهرها به ویژه پایتخت را خدشهدار کند، خودداری شود.»
علیپور همچنین بر مکاتباتی با وزرای راه و شهرسازی و کشور درخصوص ضرورت لغو مقررههای اخیر در خصوص حریم پایتخت پرداخت و اظهار امیدواری کرد با مدیریت صحیح حریم بتوان از حقوق پایتخت و پایتختنشینان به درستی صیانت کرد.
سوءاستفاده از اغتشاشات
با وجود تأکید مسئولان بر مدیریت صحیح و یکپارچه حریم پایتخت، اما وضعیت چندان مطلوب نیست. به تازگی احمد صادقی، رئیس کمیته شفافیت و شهر هوشمند شورای اسلامی شهر تهران با اشاره به سوءاستفاده برخی افراد از اغتشاشات اخیر در حریم تهران گفت: «تجربه نشان داده که در زمان حوادث مختلف عدهای سودجو با سوءاستفاده از مشغلههای ایجاد شده برای نیروهای نظامی و انتظامی، در حریم نسبت به تفکیک کاربری، ساختوسازهای غیرمجاز و تفکیک اراضی اقدام میکنند.
او با بیان اینکه در هفته گذشته نیز این احتمال میرفت که اتفاقات مذکور مجدداً رخ دهد، اظهار داشت: «چنین اقداماتی هزینههای مضاعفی دارد. در سال ۱۴۰۱ هم در منطقه ۱۹ شاهد ساخت و سازهای غیرمجاز بودیم و قاعدتاً باید به حکم قانون آن را تخریب میکردیم.»
صادقی با بیان اینکه اتلاف مصالح و سرمایههای انسانی در شرایط اقتصادی فعلی به صلاح نیست، یادآور شد: «تخریب ساخت و ساز غیرمجاز گاهی علاوه براینکه خسارات مالی به دنبال دارد، ممکن است خسارات جانی هم به دنبال داشته باشد که این دردآور است.»
او ادامه داد: «در این مقطع نیز که با اختلافاتی بین استانداری و شهرداری در مورد حریم روبهرو هستیم، احتمالاً ساخت و سازها تشدید خواهد شد که قطعاً نیازمند نظارت بیشتری نیز هست؛ کما اینکه در حریم منطقه ۲۰ تعداد ۱۴ مورد تغییر کاربری، تفکیک اراضی و ساخت و ساز غیرمجاز در یک هفته و همزمان با اغتشاشات گزارش شدهاست.»
صادقی با بیان اینکه شهرداری در این زمینه وارد عمل شده، اما اعلام کردند که ارتباطی به شهرداری ندارد، گفت: «آنها گفتند که از بخشداری مجوز گرفتهاند، ما نمیدانیم آیا مجوز دارند یا خیر؟ به مجموعه حریم استانداری تهران تذکر میدهم که با توجه به تجربه تلخ گذشته، باید دقت بیشتری داشته باشند تا ساخت و ساز غیرمجاز صورت نگیرد که ناچار به تخریب این ساخت و سازها و ضرر و زیانهای ناشی از آن شویم.»
خطر در کمین تهران
پیش از این، علیرضا زاکانی، شهردار تهران درخصوص وضعیت مدیریت حریم تهران با بیان اینکه مدیریت حریم از لحاظ قانون مشخص است، گفت: «اقدامی که در این زمینه صورت گرفته غیرقانونی است. مراجع نظارتی در حال بررسی هستند و امیدواریم قانون منشأ تحول در این زمینه شود.»
او همچنین تصریح کرد: «طرحی در شهرداری تهران برای مدیریت حریم در حال تدوین برای ارائه در شورای شهر است.»
زاکانی با اعلام اینکه در حال حاضر ساختوساز در حریم در جریان است، توضیح داد: «ساختوساز بیرویه در حریم تهران در حال انجام است که آینده پایتخت را به خطر میاندازد.»
شهردار تهران با بیان اینکه این روند خلاف خواسته جدی رئیسجمهور است، اظهار داشت: «با وجود این، متأسفانه مسئولان امر، توجهی به این موضوع نمیکنند.»
او ادامه داد: «هم ما مدیریت میکنیم و هم آنها، اما وقتی شهرداری برای قلع و قمع ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم اقدام میکند، مراجع قضایی به ما حکم قلع نمیدهند؛ بنابراین ساختوساز غیرمجاز در مدت اخیر در حال تداوم است که این موضوع برای تهران بسیار خطرناک است.»
به گزارش «جوان»، بر اساس طرح تفصیلی شهر تهران، مدیریت حریم پایتخت برعهده شهرداری تهران است، اما چندی پیش استانداری تهران ادعا کرد که مدیریت حریم را برعهده دارد و با وجود دستور رئیسجمهور مبنی بر تشکیل کارگروه سه نفره متشکل از وزیر راه و شهرسازی، شهردار تهران و وزیر کشور برای تعیین تکلیف این موضوع، هنوز این کارگروه پس از ماهها تشکیل نشده و به گفته مدیران و کارشناسان شهری، ساختوساز غیرمجاز در حریم شدت گرفتهاست. اکنون، امید به اصلاح قانون و مدیریت صحیح، آخرین سپر دفاعی پایتخت در برابر تهدیدات پیشروست، اما آیا مسئولان به این هشدارها توجه خواهند کرد و از آینده شهر و ساکنانش محافظت میکنند؟
