جوان آنلاین: رضا کریمی، سالها تجربه کار فرهنگی و تبلیغی در نهادهای مختلف در تعامل با نوجوانان و جوانان را داشته است. وی همچنین به عنوان یک جوان روحانی، استاد ورزشهای رزمی و مدیر فرهنگی توانسته است در ابعاد مختلف با قشر نوجوان ارتباط بگیرد و آنان را به فعالیتهای گروهی با رویکرد تفریحی و آموزشی جذب کند. وی هماکنون مدرس جودو، مدیر مراکز فرهنگی هنری منطقه ۱۸ و رئیس فرهنگسرای خاتم (ص) در شهرک ولیعصر (عج) تهران است که این فرهنگسرا در ابتدا با عنوان و هویت نوجوان آغاز به کار کرد و البته هنوز هم به رغم تغییر نام، سهم عمدهای در ارائه برنامههای نوجوان محور دارد. با کریمی درباره نیازهای فرهنگی و تربیتی نوجوانان گفتگو کردهایم و گریزی هم به یک برنامه ویژه به نام اردوبازی زدهایم که در پایتخت برای نوجوانان اجرا میشود.
تربیت سالم، نوجوان را به یک کنشگر تبدیل میکند
کریمی حذف بعضی علاقهمندیهای کاذب در نوجوان را مانند هرس یک درخت که ریشه آن باقی است، میداند و میگوید: «کار فرهنگی با پیوست تربیتی باید ریشهدار باشد و مسیر حرکت از ریشه جهتدهی شود. از همان ابتدای کودکی باید الگوهای مناسب به کودک نشان داده شود، آن وقت در نوجوانی میتواند درست و به تنهایی تصمیم بگیرد. به قولی نوجوان باید استریلیزه باشد تا ویروس نگیرد. حال در هر صورت اگر این اتفاق نیفتاد آن وقت به جای حذف و تنبیه باید روی شخصیت نوجوان کار کرد تا یاد بگیرد بدون تحقیق، اثرپذیر نباشد، اتفاقاً باید اثرگذار باشد. نباید منتظر محتوا باشد، بلکه باید خودش به سمت تولید محتوا برود. برای رسیدن به این منظور، باید هم ابزار را یاد بدهیم و هم گرایشات را اصلاح کنیم. آن وقت است که محتواهای مفیدی برای جامعه تولید میکند. او کنشگری میشود در میدانهای مختلف سیاسی، اقتصادی، هنری و ... بر اساس استعداد و آموختهها.»
ورزش بهترین سرگرمی و تأمینکننده آینده نوجوان است
کریمی ورزش را به عنوان بهترین سرگرمی برای نوجوان نام برده و میگوید: ورزش بهترین سرگرمی برای قشر
پرجنب و جوش نوجوان است که باید در مسیر گرایش، علاقه و استعداد او باشد. ورزش علاوه بر سرگرمی خوب، میتواند برای نوجوان آیندهدار نیز باشد. ورزش حتی توجیه اقتصادی و دیده شدن مانند یک سلبریتی و در عین حال الگوهایی ملی دارد لذا احتیاجی به آوردن الگو از کشورهای غربی نیست. افرادی که ورزش میکنند هم پرنشاط هستند، هم اعتماد به نفس بالایی دارند.
برنامهای شاد، تربیتی و مسیری برای کشف استعدادهای نوجوانان
این فعال فرهنگی، یکی از راهحلهای رسیدن به این دستاوردها را استعدادیابی دقیق و درست نوجوانان میداند و معتقد است باید در فضاهای اردویی هدفمند، نوجوانان را به مسیر درست هدایت کرد. کریمی در این زمینه به ویژه برنامه اردوبازی اشاره میکند که در مجموعه تحت مدیریت او در حال اجراست. این اردوها از جمله برنامههای شاد و مفرح خاص نوجوانان است که به پیشنهاد سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران از مرداد امسال اجرا شد. این اردوها در قالب تورهای نیم و یکروزه ویژه نوجوانان دختر و پسر در هفت فرهنگسرای تهران، اشراق، رازی، خاوران، بهمن، سردار شهید سلیمانی، ولاء و انقلاب اسلامی برگزار شد. اردوها شامل برنامههای ورزشی، تفریحی و فرهنگی است و هدف از برگزاری آن ارتقای مهارتهای اجتماعی و بهبود کیفیت زیست نوجوانان در بستر جامعه است. این اردوها علاوه بر آموزش و رشد علمی و مهارتی، با ایجاد شادی و نشاط اجتماعی تلاش کرد استعدادها و توانمندیهای نوجوانان را به آنها نشان دهد. گفتوگوی جمعی، پانتومیم، مسابقه و فعالیتهای ورزشی و تفریحی در کنار برنامههای پدر پسری و مادر دختری از بخشهای این اردوهاست.
سرپرست مدیریت فرهنگی هنری منطقه ۱۸ با اشاره به استقبال نوجوانان و خانوادههایشان از این برنامه اظهار میدارد: در فاز اول این برنامه بالغ بر ۱۵ هزار نوجوان دختر و پسر در قالب تورهای نیمو یکروزه در هفت فرهنگسرای شهر تهران شرکت کردند، به همین دلیل این اردو در فصل پاییز با رویکرد مدرسه محور ادامه خواهد داشت.
رئیس فرهنگسرای خاتم (ص) با اشاره به انتخاب هوشمندانه اسم اردوبازی میگوید: انتخاب کلمه بازی کنار کلمه اردو نامی جذاب و مشوقی برای حضور نوجوانان است که طراحی آن از سوی یک هیئت اندیشهورز با سابقه کار برای نوجوان و آشنا به ادبیات کودک و نوجوان انتخاب شد.
وی اردوبازی را بستری برای ارتباط نوجوانان با مساجد و مکانهای فرهنگی برشمرده و میافزاید: همراه نوجوانان این اردو، تیمهای مختلف فرهنگی، تربیتی و حتی تیم پزشکی اعزام میشوند که بعضی از این مربیان روحانی یا طلبه خانم هستند. مربیان کنار گروهی از نوجوانان که از قبل تقسیمبندی شدهاند، قرار میگیرند، اما آموزش به طور مستقیم انجام نمیشود. نوجوانان حین بازی مثلاً در تیراندازی نکاتی را یاد میگیرند تا غیرمستقیم آموزش بینند. همین پیش زمینهای برای انتخاب ورزش یا حرفه مورد علاقه میشود. وی اشارهای هم به نحوه پذیرایی از نوجوانان در این اردو کرده و آن را یکی از جذابیتهای این اردو میداند: کار جالبی که در این اردو میشود، مشارکت آنها در تهیه ناهار است. نوجوانان خودشان تکههای جوجه آماده را گرفته و با سیخ آن را کباب و میل میکنند. آب بازی در روزهای گرم برای دختران که محدودیت بیشتری نسبت به پسران دارند و امکان بازی در مکانهای باز برایشان میسر نیست و هم از جذابیتهای دیگر این اردوست که بسیار مفرح است.
فرصتی برای دوستیابی سالم
کریمی درباره دستاوردهای فرهنگی و تربیتی اردوبازی میگوید: وقتی در این اردو میدان کار را نگاه میکنیم، شاهد اوقات فراغتی جذاب برای بچهها هستیم که دیگر دغدغههایی همچون تلفن همراه را در آن نمیبینیم، چراکه خیلی به او خوش میگذرد و فارغ از همه مشغلههای فکری است. دیگر اینکه نوجوان، گاهی اوقات باید خود را در معرض یکسری تجربیات قرار دهد. منع کردن از بعضی کارها گاهی موجب ضرر است و کفایت نمیکند، بنابراین باید تجربه بالاتر را به او نشان داد. وقتی این دورهمیها و تفریحات فیزیکی میسر میشود، او بعد از درک این تجربیات درسهای بسیاری را کسب میکند که ماندگار است. رفاقتهای سالم و خروج از دایره محصور رفقای شاید بد و شناخت نسبت به آنها از دیگر اثرات این قبیل اردوهاست که گاهی باعث وسیع شدن دایره دوستان خوب برای نوجوان میشود آن هم در فضای سالم با حضور یک مربی قابل اعتماد. قطعاً این مهم در آینده نوجوان تأثیرگذار خواهد بود. مهمتر اینکه نوجوان با مربی رفیق میشود و این پیوند ادامه دار میشود. نوجوان در بستری که ایجاد شده، حفظ میشود و در برنامهریزیهای تحصیلی، تشویق به ورزش و سوق به فضاهای مثبت که از اثرات حفظ پیوند با مربی است موفقیت بیشتری کسب میکند.
وی در پاسخ به این سؤال که ارتباط نوجوان با مربی چگونه پایدار میماند، اظهار میدارد: آشنایی اولیه منجر به قرار بعدی مانند یک رویداد فرهنگی یا اجتماعی در قالب پاتوق، گعده و هیئت میشود تا اینکه در فرآینده آموزشی قرار میگیرد. در اینجا مربی نقش پشتیبان را بازی میکند و بعد اردوهای برون استانی مانند زیارتی یا تفریحی اتفاق میافتد. در نهایت نوجوان در جمع یک کانون یا مسجد قرار میگیرد و از آن به بعد در کلاسهای مختلف، مثل کلاسهای ورزشی، آموزشی یا در هیئت و برنامههایی مثل دیدار با خانواده شهدا شرکت میکند. این دیدارها با رویکرد تربیتی است، به این ترتیب که نوجوان با کمک به یک مادرشهید یا خرید برای او مسئولیتپذیری را یاد میگیرد. بنابراین میتوان گفت اردوبازی مقدمهای برای یک فعالیت فرهنگی گسترده است که نوجوان را در مسیر تربیتی صحیح قرار داده و حتی میتواند به الگوسازی یا الگوپذیری نیز ختم شود.
راهی برای پیوند بین نوجوان و خانواده
به گفته کریمی نوجوان در یک پنل تربیتی چهار ضلعی از جمله مدرسه، رسانه، گروه همسان و خانواده قرار دارد. تربیت مختص والدین است، اما گاهی پیش میآید پدر و مادر نمیتوانند بعضی حرفها و موضوعات را به نوجوانشان بگویند. این اردوها فضایی ایجاد میکند تا نوجوان در آن راحت بشنود و حرفش را بزند و در واقع بستری است که موجب پیوند نزدیک با خانواده میشود.
برای تربیت نوجوان باید هزینه کرد
کریمی در پاسخ به سؤال دیگری درباره اینکه آیا برای حضور نوجوانان در این قبیل برنامهها چالشی با خانوادهها داشتهاید، میگوید: اتفاقاً یکی از چالشهای ما همین مسئله است. باید تلاش کنیم پدر و مادرها نیاز فرزندانشان را بدانند. هرچند سخت، اما آنها باید بدانند برای بالابردن سطح فرهنگ فرزندشان لازم است کار تربیتی انجام شود. این برداشت اشتباهی است که بعضی از آنها فکر میکنند کار تربیتی صرفاً کار دینی است. اینکه هدفمان ترویج فرهنگ ایرانی – اسلامی است، شکی نیست، چراکه هم تمدن ایرانی بودن و هم مسلمان بودن را داریم، اما در این اردوها نوجوانی داشتیم که مسلمان نبود، ولی در این بستر قرار گرفت و استعدادهایش شکوفا شد. اصل این کار برای تربیت و رشد شخصیت است و ربطی به گرایش اعتقادی ندارد. خانوادهها باید بدانند صرفاً هزینهکردن برای درس یا حرفهای که درآمد بالایی دارد کافی نیست، بلکه باید تربیت، شخصیتگیری و اجتماعی شدن فرزندانشان را مدنظر داشته باشند و برای آن هزینه کنند.»
