فکر کنید چقدر یک مادر باید تلاش کند فرزندانش با فرهنگ دینی و مذهبی تربیت شوند؟ این هدف با حضور آگاهانه یک زن در مسیر پیادهروی اربعین آسانتر به دست میآید. یاد امام حسین (ع) و دخیل حرم او شدن هر سختی را آسان میکند. این نکته را زهرا سعیدی، مسئول سابق مواکب بانوان اربعین در ستاد عتبات عالیات میگوید. وی معتقد است مواکب بانوان در مسیرهای پیادهروی اربعین باید به لحاظ کمی و کیفی تقویت شوند، چراکه حضور بانوان با شرایط خاصی که دارند، نیاز به توجه بیشتر مسئولان دارد. گفتوگوی ما را با زهرا سعیدی، دکترای مهندسی صنایع، مدیر اجرایی موکب آب زائرسرای امالبنین (ع) در صحن عقیله (س) میخوانید.
در مدتی که مسئول مواکب ویژه بانوان در مراسم اربعین حسینی بودید، چه اقداماتی انجام شد؟
اولین اقدام، شناسایی و احصای ملی مواکبی بود که در مراسم اربعین چه در مرزها و چه در عراق به طور خاص مشغول خدمترسانی به بانوان و کودکان بودند. بعد تلاش کردیم در بحث مدیران اجرایی مواکب بانوان نوعی وحدتنظر فراهم کنیم تا این مواکب فعالتر شوند و از سوی دیگر نیز توجهات نسبت به آنها بیشتر شود. اقدام دیگر تلاش برای عضویت یکی از بانوان در هیئت امنای مواکب بود که این فرصت قبلاً در اختیار نبود.
چند موکب خاص بانوان داریم؟
از بین ۳ هزارو ۵۰۰ موکب، مدیر اجرایی ۱۵۸ موکب بانوان هستند.
این مواکب چه خدماتی ارائه میدهند؟
خدمات آنها مختلف است، اما این طور نیست که یک موکب همه خدمات را ارائه دهد. ما با تکتک آنها تماس گرفتیم و نوع خدمات، امکانات و آدرس آنها را گرفتیم. به طور مثال اینکه کدام موکب ماشین لباسشویی دارد، چه موکبی اتاق کودک، چه موکبی پزشک زنان و چه موکبی دندانپزشک دارد. فایل این اطلاعات آماده شد و برای اطلاعرسانی به زائران در اختیار رسانههای مختلف مانند صداوسیما و رسانههای فضای مجازی قرار دادیم تا هر خانمی که راهی این سفر معنوی میشود، بداند برای رفع نیازهایش به کدام موکب مراجعه کند. این یکی از خدماتی بود که سال گذشته برای اولین بار انجام شد.
حتماً بعضی از این مواکب برای امسال تغییراتی دارند، مثلاً ممکن است انصراف داده باشند، این فایلها بهروزرسانی شدهاند؟
بله این کار انجام و در فضای مجازی و دیگر رسانهها فایل بهروزرسانیشده قرار داده شد.
تغییراتی هم داشت؟
بله. امسال مکان مواکب نیز در اختیار بانوان زائر قرار داده شد. به طور مثال با زدن مکاننما میتوانند آدرس موکبی که نیاز به خدمات آن را دارند، پیدا کنند.
این مواکب فقط در مسیر نجف به کربلا مستقر هستند؟
خیر از ایران تا عتبات مقدسه در عراق حضور دارند، حتی موکبهای مرزی در شهرهای خوزستان، ایلام و مهران مستقر هستند.
آیا از مواکب بانوان نیازسنجی هم انجام شد؟
زمستان سال گذشته همایشی در تهران با حضور بانوان مدیر مواکب سراسر کشور و با حضور مسئولان کشوری، ستاد عتبات عالیات و ستاد اربعین برگزار شد. این همایش یک رابطه حضوری برای مسئولان مواکب را فراهم کرد تا بیشتر باهم آشنا شوند. شاید بعضی نیازها در همین دیدار و آشناییها هم رفع شده باشد، اما بقیه نیازها در اختیار مسئولان قرار داده شد تا رفع شود. اقدام دیگر کاربرگهایی بود که از مدیران مواکب خواسته شده بود نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدها را بنویسند. این کاربرگها پس از پالایش و بررسی و تحلیل در قالب یک فایل در اختیار مسئولان مرتبط با اربعین قرار داده شد.
عمده مشکلاتی که مطرح شد چه بود؟
با توجه به گرمی هوا، معطلی اقلام به خصوص خوراکیها در مرز مشکل مهمی بود. درخواستی برای احداث سرویس بهداشتی و حمام برای بانوان بود. بحث دیگر اسکان بود که تعداد سرپناه برای بانوان افزایش یابد.
برای رفع آنها چه اقداماتی انجام گرفت؟
درباره اسکان و تغدیه که بر عهده عتبات عالیات است، پیگیریهای لازم انجام گرفت. بقیه موارد با ۱۷ کمیتهای که در بحث اربعین فعال هستند، مطرح شد، هر چند این شرایط حضور بانوان را کمرنگ نکرده است بلکه هر سال شاهد استقبال بینظیر آنها هستیم، اما امید داریم تدابیری اتخاذ شود که در شأن یک زن مسلمان باشد. چون در این سالها حضور بانوان به دلیل گرمای بالای ۵۰ درجه با پوشش چادر گاهی همراه یک یا چند فرزند به زبان، ساده است، اما در میدان حضور مشکلات زیادی دارد، لذا نیاز است به بخش بانوان نگاه ویژه داشته باشند و تدابیر اساسی اندیشیده شود.
چه امکاناتی در مواکب بانوان باید تقویت شود؟
بخش بهداشت و درمان، بخش کودک و نوجوان و بخش اسکان. در این میان بخش کودک میتواند فشارها و مشکلات روانی مادران را کم کند. وجود غرفه کودک در هر موکب باعث میشود مادران بدون دغدغه استراحت کنند و این به لحاظ جسمی و روحی مؤثر است.
جنابعالی اکنون یکی از مسئولان مواکب بانوان هستید. چه خدماتی در موکب خود به بانوان ارائه میدهید؟
امسال سال دومی است که این افتخار نصیبم شده است. موکبی که ما در خدمت زائران هستیم، در صحن حضرت زینب (س) همان صحن عقیله در جوار حرم امام حسین (ع) است. من سالها در پیادهروی اربعین شرکت میکردم. فکر میکردم خیلی سخت بتوان در یک کشور دیگر، خدمترسانی کرد، غافل از اینکه خود حضرت همه مشکلات را حل میکند. به معنای واقعی ما وسیله هستیم. به من ثابت شد در این راه تنها یک نیت کافی است و بقیه کارها دست میزبان اصلی که خود امام است انجام میگیرد.
در شروع کار چه مشکلاتی داشتید؟
بالاخره شروع کار آن هم در کشور دیگر بدون مشکل نیست. از طرفی نظارت حرم به خصوص در این صحن زیاد است که رعایت همه آن ملاحظات هم سختی خودش را دارد. سال گذشته مشکل اصلی ما برق بود که خیلی قطعی داشتیم. از طرفی رعایت پروتکلهای عتبات در کشور عراق هم لازم است که محدودیتهایی ایجاد میکند، اما موظفیم همه آنها را رعایت کنیم.
همراهی مسئولان ایرانی و عراقی چطور است؟
انصافاً همه تلاششان را میکنند. در این چند سال ستاد اربعین و قرارگاه مرکزی اربعین جلسات منظم و فرایندی را برای حل مشکلات داشتند، ولی کار خیلی سخت است. مگر کربلا چقدر مساحت و امکانات دارد که این همه زائر آن هم با ورودیهای بسیار را بتوان مدیریت کرد. این معجزهای است که هر سال میبینیم.
سال گذشته در صحن چند خادم مشغول کار بودند؟
حدود ۱۲۰ خادم.
چند زائر پذیرش داشتید؟
حسب نزدیکی به ایام اربعین کم و زیاد میشد، اما به طور متوسط حدود هزار زائر در روز بودند.
چه خدماتی به زائران ارائه میدادید؟
یکی از آنها تهیه و توزیع چند هزار بسته بهداشتی بود. تشکیل اتاق کودک با چند پرستار هم از خدماتی بود که مورد استقبال زیاد زائران قرار گرفت چراکه وقتی مادری خسته از راه پیادهروی به موکب میرسید و میخواست کمی استراحت کند، دیگر دغدغه کودک را نداشت. راهاندازی درمانگاه با پزشکان متخصص هم از خدماتی بود که به زائران داشتیم. عموم افراد وقتی به کربلا میرسند، مشکلات سوختگی، تاول پا، گرمازدگی و فشار بالا یا افت فشار دارند که نیاز است بلافاصله درمان شوند. امسال تقویت زائران را در برنامه کادر درمان خواهیم داشت.
آیا زائران گلایهای هم داشتند؟
بیشتر آنها توقع دارند مواکب آرامش لازم را داشته باشد. ما همه تلاشمان را میکردیم، اما بعضی از سروصداها به خاطر ورود و خروج زائران است، چون این ورود و خروجها ساعت مشخصی ندارد و نمیتوان کاری کرد. لازم است از این فرصت استفاده کنم و از افرادی که به صورت گروهی میآیند و در مواکب مستقر میشوند تقاضا کنم از برپایی مراسم مداحی و سینهزنی پرهیز کنند. اگر هر زائری رعایت سکوت در موکب را برای خودش حقالناس فرض کند، این مشکل راحتتر حل میشود.
بانوان در قالب زائر و خادم در این مسیر گام برمیدارند. چه تأثیرات معنوی و تربیتی میتواند بر آنها داشته باشد؟
جز معجزه نمیتوان توصیف دیگری داشت. اگر بخواهیم ارادت به اهل بیت (ع) را در فرزندان خود شاهد باشیم و آنها را با فرهنگ دینی تربیت کنیم و پرورش دهیم، به طوری که در این مسیر ثابتقدم باشند، کار دشواری است، به خصوص در دوران کنونی که هجمهها علیه آنها از هر طرف وجود دارد. شناختن آن مرکز و مغناطیس عشق، جز از راه عمل میسر نیست. زن محور خانواده است و همه از نقش او در بنیاد خانواده و تربیت فرزند مطلع هستیم. وقتی راهی این مسیر میشود قطعاً تأثیر خودش را در فرزند و خانواده خواهد گذاشت. وقتی هم با فرزندش به پیادهروی میرود، این همه عشق و ارادت را خیلی راحتتر به فرزندش منتقل میکند. فکر کنید چقدر یک مادر باید تلاش کند تا فرهنگ دینی و مذهبی را به فرزندانش بیاموزد؟ امام حسین (ع) کار را راحت کرده است، تنها با سفر چندروزه به پیادهروی این کار سخت آسان میشود. وقتی جوانی یک بار مشرف میشود و سال بعد این امکان برایش فراهم نمیشود، عکسهای سفر پیادهروی سال گذشتهاش را چنان با عشق و حسرت نگاه میکند که این حسرت در هیچ نگاهی پیدا نمیشود. او مدام به مادرش میگوید دلتنگم. این حس در جوانهایی که این سفر را نرفتهاند دیده نمیشود. کجا این همه تأثیر تربیتی مثبت یافت میشود؟ چقدر باید کتاب خواند و کار کرد؟ شاید خیلی از خانوادهها به دلیل هوش اقتصادی که دارند آرامشی را برای فرزندانشان فراهم کنند، اما مهمتر از هوش اقتصادی هوش معنوی است که میتواند معنای واقعی آرامش را به فرزند فهماند. به نظر من این مسائل را فقط کسی میتواند درک کند که آمده و این صحنهها را دیده است. باید حول آن مغناطیس عشق قرار بگیرید تا این همه تأثیر را درک کنید. تحمل گرمای بالای ۵۰ درجه آن هم در یک کشور غریب با اینکه میدانیم جای خواب نیست و فقط ممکن است یک جای نشستن برای ما باشد، چه معنایی دارد تا بار این سفر را ببندیم؟ آیا چیزی جز معجزه است؟
سخن آخر.
امید میرود مواکبی که برای بانوان برنامهای ندارند، اهتمام جدیتری داشته باشند و حداقل ۳۰ درصد امکانات موکب را به بانوان اختصاص دهند. سال گذشته از ۵۰۰ موکبدار خواسته شد موکب خاص بانوان راهاندازی شود یا از آنهایی که موکب بانوان را داشتند، تقاضا شد ظرفیت خود را افزایش دهند. امید است امسال مواکب اسکان بانوان فعالتر باشند و آنچه در شأن یک زائر سید الشهدا (ع) است، فراهم کنند.
