جوان آنلاین: محمدرضا مقدسیان از نبود مطالعه و کتابخوانی در بین منتقدان گلایه کرد و بیان کرد که منتقدان بدون دانش کمکی به سینمای ایران نمیکنند.
محمدرضا مقدسیان، منتقد و مدرس سینما، در گفتوگو با برنامه «قاب کتاب» رادیو نمایش درباره اهمیت مطالعه و نقش کتاب در ارتقای دانش سینمایی بیان کرد: در دهههای ۷۰ و ۸۰ برای یادگیری دقیقتر سینما ناچار بودیم بسیار بخوانیم. من به دلیل غیرسینمایی بودن رشته تحصیلیام در مقطع کارشناسی همواره احساس میکردم باید خود را به فضای آکادمیک سینما و تئاتر نزدیک کنم و همین مسئله من را به مطالعه بیشتر سوق میداد. مقدسیان افزود: بعدها مشخص شد که فضای دانشگاهی به جای پرورش استعدادهای کنجکاو گاه دانشجویان را به افرادی تبدیل میکند که تنها به پاس کردن درسها فکر میکنند. با این حال امروز دسترسی به کتابهای متنوع در حوزه شناخت سینما، تحلیل فیلم، گونهشناسی سینما، فیلمنامهنویسی و نقد فیلم بسیار گستردهتر شده است.
مقدسیان با اشاره به وضعیت نقد فیلم در ایران گفت: منتقدان آثار را بر اساس میزان دانشی که دارند تحلیل میکنند و اگر اهل مطالعه و آشنایی با نظریهها و رویکردهای مختلف نباشند نمیتوانند به رشد سینما کمک کنند. فیلمسازان نیز بدون مطالعه در حوزههایی مانند فیلمنامهنویسی، بازیگردانی، کارگردانی و مطالعات میانرشتهای نمیتوانند ارتباط عمیقی با جامعه، تاریخ و فضای سیاسی پیرامون خود برقرار کنند. وی ادامه داد: در سالهای اخیر کتابهای متعددی منتشر شده که میتواند بخشی از خلأ دانشی موجود را پر کند، اما مسئله اصلی نبود اراده برای مطالعه است. در ساختار غیرمطالبهگر فرهنگ و هنر بهویژه در سینما بسیاری احساس ضرورتی برای ارتقای دانش خود نمیکنند. این منتقد سینما درباره وضعیت نقد در رسانهها نیز اظهار کرد:، چون تعریف دقیقی از مفهوم نقد و تحلیل در فضای سینمایی ما وجود ندارد، نقد نمیتواند نقش واقعی خود را در ارتقای سینما ایفا کند. حتی در دانشگاههای تخصصی سینما نیز نظام آموزشی بیش از آنکه پژوهشمحور باشد جزوهمحور شده و همین مسئله انگیزه مطالعه را کاهش داده است.
مقدسیان با اشاره به فضای شبکههای اجتماعی و ورود سرمایههای بیهویت به سینما گفت: امروز در بسیاری از موارد خودِ سینما اهمیتش را از دست داده و بیشتر بهانهای برای گردش سرمایه و شکلگیری یک چرخه ظاهری شده است. وی در ادامه افزود: وقتی ساختار مطالبهگر نباشد نه منتقد و نه فیلمساز ضرورتی برای ارتقای مداوم دانش و کیفیت کار خود احساس نمیکنند. مقدسیان تأکید کرد: تنها راه نجات در دوره بمباران اطلاعات رجوع به کتابها و منابع معتبر و مستند است. امروز کتابهای ارزشمند زیادی در حوزه سینما در دسترس قرار دارد، اما پرسش اصلی این است که آیا ارادهای برای مطالعه و خروج از این چرخه باطل وجود دارد یا نه.
مقدسیان در بخش دیگری از این گفتوگو به مفهوم «دراماتولوژی» اشاره کرد و گفت: این مفهوم سالها در هنرهای نمایشی وجود داشته و از دهه ۷۰میلادی به بعد در سینما نیز جدیتر مطرح شده است. کتابهای متعددی در این زمینه منتشر شده که میتوانند به پیوند دانشهای میانرشتهای با سینما و تئاتر کمک کنند.
وی همچنین درباره آثار تألیفی خود گفت: تمرکز اصلیام بر نسبت روانکاوی و سینما بوده و تلاش کردم نشان دهم آثار بزرگ سینمایی جهان دارای لایههای عمیق روانشناختی هستند.
