هویتیابی جنسیتی یعنی هماهنگی و یکپارچگی ذهنی عاطفی فرد با کلیه جنبههای مرتبط با جنسیت خود. یعنی اگر جنسیت کودک دختر هست هماهنگی ذهنی عاطفی با دختر بودنش داشته باشد و بالعکس. در کودکان باید تا پایان دوره کودکیشان ثبات جنسیتی شکل بگیرد. اولین مسئله در بسترهای رشد جنسیت رضایت از جنسیت است. یعنی از دختر یا پسر بودن خود رضایت کامل داشته باشیم. عوامل متعددی در رضایت از جنسیت مؤثر است که مهمترین آنها رابطه عاطفی والدین با یکدیگر و محبت والدین به کودک میباشد.
ایفای صحیح نقش پدر و مادری
پدر اولین مرد زندگی دخترش و اولین مردی است که پسرش به عنوان الگو او را میبیند. اگر نقشهایشان را نتوانند درست ایفا کنند- برای مثال پدر نسبت به پسرش خشونت ورز باشد یا با مادرش خشن باشد- در آن خانواده پسر دیگر دوست ندارد بابا و مرد خانه بشود. یا مادری که با درک مقصر و مظلوم به همه چیز نگاه میکند و میگوید من چقدر بدبختم، مدام درحال شستن و پختن و... هستم، باعث میشود دختر آن خانه از جنس زن خوشش نیاید. پس رفتار غلط پدر و مادر منجر به عدم رضایت از جنسیت فرزند میشود.
تعامل با والد همجنس
دومین مورد در بسترهای رشد جنسیت، تعامل با والد همجنس است. والد همجنس برای کودک از حدود سه سالگی الگو میشود. دخترها کارهای مادر را تقلید میکنند و پسرها کارهای پدر را. یکی از مشکلات فعلی این است که پدرها به علت مشکلات اقتصادی کمتر در خانه حضور دارند و زمانی که حضور دارند هم نقش فعالی ندارند. همچنین مادرها، اکثراً به کارهای خود میپردازند و تعامل کمی با کودک دارند و به همین دلیل نقشهای مردانه و زنانه از جلوی دید کودکان حذف میشود و در نتیجه خودباوری جنسیتی رخ نمیدهد.
بازیها و فعالیتهای کودکان
مورد سوم در بسترهای رشد جنسیت بازیها و فعالیتهای کودکان است. بازی که صرفاً دخترانه یا صرفاً پسرانه باشد نداریم. باید خود کودکان انتخاب کنند که به سمت چه بازیهایی بروند. معمولاً بازیهایی که هیجان بیشتری دارد، سرو صدا دارد یا با توپ و تفنگ و... سروکار دارد مورد استقبال پسرها قرار میگیرد. از طرفی خاله بازی، آرایش کردن، کفش تق تقی پوشیدن و... بازیهای مورد علاقه دخترهاست. اینکه دخترها گاهی بازی پسرانه کنند یا پسرها گاهی بازی دخترانه کنند هیچ ایرادی ندارد. اینکه پسری سالی یک بار لاک بزند ایرادی ندارد، اما اگر تبدیل به یک رفتار تکرار شونده شود اشکال دارد. اینکه پسری یک بار در قالب بازی لباس مادرش را بپوشد ایرادی ندارد، اما اگر همیشگی یا تبدیل به آرایش کردن شود اشکال دارد؛ لذا بازیها و فعالیتهای کودکان در رشد جنسیت بسیار کمک کننده است.
پوشش و ظاهر کودک
چهارمین مورد از بسترهای رشد جنسیت مربوط به پوشش و ظاهر کودک است. کاملاً طبیعی است که ظاهر دختربچهها با ظاهر پسر بچهها متفاوت است. موی بلند، دامن و جوراب شلواری مخصوص دخترها، موی کوتاه و لباس مناسب برای پسرهاست و عریانی نه برای دخترها نه برای پسرها.
نکته مهم در این رابطه رعایت مرز تعادل است. افراط نمیکنیم و از طرفی کودکان را درگیر مد و ست کردن لباسهایشان هم نمیکنیم.
هم بازیها و دوستان کودک
و آخرین مورد در بسترهای رشد جنسیت، هم بازیها و دوستان کودک میباشد. بازی کردن کودک با کودک غیر همجنس تا سن مشخصی مشکلی ندارد، اما هم بازی همجنس مستمر داشتن به رشد و هویت جنسیشان بسیار کمک میکند.
*کارشناس ارشد مدیریت
و برنامهریزی آموزشی
