سومین فصل از ملک سلیمان از تلویزیون پخش شد، به عبارتی سه سال است که این برنامه از زوایای مختلف به شخصیت حاج قاسم پرداخته است، چه چیزی باعث شده که بعد از سه سال هنوز گفتن از سردار سلیمانی تازگی داشته باشد؟
این موضوع برای خود ما اولویت داشت که از چه زاویهای به موضوع نگاه کنیم که حرف تازهای داشته باشد. در دو سال گذشته بیشتر برنامهها با غلبه جنبه احساسی ماجرا یا روایت و بیان خاطرات تولید شد. در این برنامهها اغلب ویژگیهای شخصیتی حاج قاسم بر دیگر جنبهها برتری داشت. اما امسال تلاش کردیم با یک کار پژوهشی به موضوعاتی بپردازیم که کمتر درباره آنها سخن گفته شده است.
از ایراداتی که به برنامههای مناسبتی گرفته میشود این است که موضوعات مهم را در یک بازه زمانی تحدید میکند، آیا پرداختن به حاج قاسم صرفاً در این ایام موضوعیت پیدا میکند؟
آسیبی که در بسیاری از موضوعات دیگر هم دیده میشود این است که موضوعات مهم به عنوان کلیشه دیده میشود. مناسبتی نگاه کردن به رویدادها و موضوعات مهم باعث میشود که حرف تازهای از آن بیرون نیاید. اینکه صرفاً نهضت اسلامی امام خمینی (ره) را در ایام خرداد ببینیم یا فقط به سیره شهید بهشتی در روز شهادتش بپردازیم باعث میشود که هیچ کار شاخصی تولید نشود. یکی از شبکههای تلویزیونی در چند هفته مانده به نیمه خرداد به من پیشنهاد تولید کاری مناسبتی درباره امام خمینی (ره) داد. هرچقدر فکر کردم دیدم در این مدت زمان کوتاه هر کاری ساخته شود مثل کلیشههای قبلی خواهد بود و عمق نخواهد داشت، برای همین این پیشنهادشان را رد کردم. در مورد حاج قاسم هم همین است، ما باید همان گونه که حضرت آقا میفرمایند، موضوع حاج قاسم را به عنوان یک مکتب نگاه کنیم و کار مکتبی با سالی یک بار پرداختن ایجاد نمیشود.
ملک سلیمان در سه فصل ساخته شده و در هر فصل تیم تولید تغییر کرده است! دلیل این تغییرات عمده چه بوده؟
فکر میکنم این موضوع به سیاستهای بسیج صداوسیما باز میگردد. آنها به اقتضای محتوای هر دوره و اینکه چه روایت و گفتوگویی قرار است انجام شود این تغییرات را اعمال کردهاند.
به تغییرات اشاره کردید، به نظر میرسد که فصل سوم متفاوتترین فصل از «ملک سلیمان» بوده است، چه رویکردی باعث شد این فصل متفاوت شود؟
تلاش ما در این فصل بر این محور استوار بود که سراغ چالشهایی برویم که حاج قاسم با آن روبهرو بود. پس از شهادت حاج قاسم اغلب شخصیتها تلاش میکنند صرفاً نکات مثبتی را درباره شخصیت سردار سلیمانی بیان کنند و خودشان را از جمله موافقان وی معرفی کنند، اما همین افراد در طول حیات حاج قاسم بعضاً با او چالشهای زیادی بر سر موضوعات مختلف داشتهاند. ما نباید تصور کنیم که کارهای حاج قاسم همیشه با موافقت اکثریت همراه بوده و در کارهایش هیچ مانع و مشکلی نبوده است، در حالی که مدیریت و نوع نگاه حاج قاسم در این چالشهاست که خودش را نشان میدهد. اینکه او توانسته به رغم مشکلات راهش را ادامه دهد مهم است. نگاه تعاملی حاج قاسم با همه طیفها و اینکه بدون اینکه بخواهد از ارزشها و باورهایش عقبنشینی کند، اهل گفتگو و همراهی بوده است برایمان ارزش داشت و به آن پرداختیم.
در فصل سوم ملک سلیمان چهرههایی به تلویزیون آمدند و درباره سردار سلیمانی حرف زدند که تماشای آنها برای بیننده عادی نبود! مثلاً ابراهیم حاتمیکیا که بسیار کم اهل مصاحبه است، انتخاب این مهمانان بر چه اساسی صورت گرفت؟
هدف ما در این فصل صرف بیان خاطرات از سردار سلیمانی نبود. ما نگاه حاج قاسم در موضوعات مختلف را مد نظر قرار دادیم و متناسب با آن افرادی را که میتوانستند درباره آن موضوع به نگاه حاج قاسم بپردازند، دعوت کردیم. البته توجه داشتیم که شخصیتهایی باشند که کمتر در تلویزیون حضور داشته باشند و حرفهای تازه و روایتهای ناشنیده از حاج قاسم داشته باشند.
چالشهایی هم در دعوت مهمانها داشتید؟
بالاخره دعوت از افرادی که کمتر در این سالها به تلویزیون آمدهاند مشکلات خودش را داشت، برخی از چهرهها در سفر بودند، برخی دیگر فکر میکردند که با وجود گذشت سه سال هنوز زمان لازم برای بیان حرفهایشان نرسیده است، حضور برخی از چهرهها هم مدنظرمان بود که اتفاق نیفتاد. اکنون فکر میکنم کهای کاش همان طور که حاج قاسم نگاه باز و فراگیری داشت، سعه صدری وجود داشت و امکان حضور برخی از چهرههای دیگر هم در تلویزیون فراهم میشد.
ملک سلیمان با این روش ادامه پیدا خواهد کرد؟
از اواسط برنامه بود که پیشنهاد برای ادامه ساخت «ملک سلیمان» به من داده شد، اما ترجیح میدهم اگر قرار باشد که این برنامه ادامه پیدا کند با همین کیفیت ۱۰ برنامه فعلی ساخته شود و برای آن کار پژوهشی انجام شود و لازمه انجام کار پژوهشی هم ایجاد فرصت مناسب است.
