با اقبال مردم به پیامرسانهای وطنی اپ استور و گوگل پلی اجازه نصب اپهای ایرانی را نمیدهد و سپر ایمنیاش را برابر برخی از آنها فعال کردهاست. روبیکا با ۳۵ میلیون کاربر و مبادله ۵۰۰ میلیون پیام، نخستین پیامرسان ایرانی است که با سپر ایمنی گوگل مواجه شدهاست. کاربران سیستم عامل اندروید هنگام نصب این اپلیکیشن از استورهای داخلی با هشداری از سوی سپر امنیتی گوگل روبهرو میشوند که اعلام میکند روبیکا به دادههای شخصی مانند پیامک، عکسها، صداهای ضبطشده و سابقه تماسهای دستگاه کاربر دسترسی دارد. این اتفاق در حالی رخ دادهاست که روبیکا به تازگی آپدیت جدیدی منتشر نکرده و دسترسیهای پیشین خود را نیز تغییر نداده و این دسترسیها هم کاملاً متعارف و مشابه سایر پیامرسانها و شبکههای اجتماعی است. همین مسئله هم شائبه سیاسیبودن اقدام گوگل پلی را در فعالسازی سپر امنیتی در برابر پیامرسان روبیکا قویتر میکند. این فیلترینگ معکوس نخستینبار نیست که علیه اپهای ایرانی اعمال میشود، پیش از این نیز استور و گوگلپلی برخی از اپهای ایرانی همچون اسنپ و تپسی و اپهای بانکی را حذف کردند.
دریافت خدمت، اصلیترین انگیزهای است که موجب میشود کاربران به سمت اقبال از یک اپلیکیشن یا پیامرسان روی بیاورند یا از آن رویگردان شوند؛ اتفاقی که چند سال قبل در خصوص استقبال اولیه از پیامرسان وایبر و پس از آن کوچه گسترده کاربران این اپلیکیشن به تلگرام شاهد بودیم. بنابراین هر اپلیکیشنی که بتواند خدمات خوبی به کاربران خود ارائه دهد، در رقابت میان اپلیکیشنها برنده خواهد بود. حالا هم پس از محدودیتهایی که روی برخی از اپهای غیر ایرانی به واسطه دلایل امنیتی اعمال شد، بسیاری از کاربران متوجه قابلیتهای اپهای ایرانی شدند. در این میان اپلیکیشن روبیکا با بیشترین اقبال مواجه بود. همین مسئله هم موجب شد تا جریان گستردهای علیه این اپلیکیشن شکل بگیرد؛ از توییتهایی که این اپلیکیشن را اپی برای جاسوسی معرفی میکردند تا گاردگیری علنی اپ استور گوگلپلی در برابر این پیامرسان ایرانی و حتی حذف آن از روی برخی از گوشیها با سیستم عامل اندروید!
فعال شدن ناگهانی سپر امنیتی گوگل پلی علیه روبیکا
خطای Play Protect از صبح جمعه ۶ آبان ۱۴۰۱ روی موبایلهای اندرویدی دیده شدهاست. گوگل در اقدامی به کاربران توصیه کردهاست که «نرمافزار روبیکا که پتانسیل به خطر انداختن امنیت شما را دارد، پاک کنید، حتی در صورتی که کاربر این برنامه نباشید نیز بههنگام دانلود و نصب این برنامه از سرویسهای دیگر با این اخطار روبهرو خواهید شد.»
در بخشی از پیام نمایش دادهشده توسط خطای Play Protect آمدهاست: «این برنامه در تلاش است از اطلاعات شخصی شما همچون پیامهای SMS، تصاویر، فایلهای صوتی ضبطشده یا تاریخچه تماسهای شما جاسوسی کند.» گوگلپلی همچنین به کاربران خود هشدار دادهاست که «اگر این برنامه و سازنده آن را هم میشناسید باز هم از آن استفاده نکنید و حتی آن را از دیگر منابع نیز دریافت و نصب نکنید.»
در واکنش به این ماجرا «محمداحسان خرامید»، رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، در صفحه توییتر خود نوشت: «با توجه به جدول میزان دسترسیها در اپهای مختلف مشخص میشود، مشکل گوگلپلی دسترسی و استاندارد اپها نیست، مشکل اصلی بر سر رقابت و انحصارشکنی است. اول، هجمههای فنی و القای نمیتوانند، بعد شبهه در اعتبار و پردههای بعدی.»
واکنش روبیکا به اقدام گوگل پلی
پس از اخطار سپر امنیتی گوگل، روبیکا در صفحه توییتر خود توییتی منتشر کرده و خطاب به گوگل پلی نوشت:
«گوگلپلی عزیز، همانطور که در جریان هستید، روبیکا اخیراً آپدیت جدیدی نداشته و در سطح دسترسی اپ به گوشی، تغییری ایجاد نکردهاست. در لایه دسترسی هم درخواست متفاوتی نسبت به قبل ایجاد نشده، پس لطفاً مستنداتی را که برای هشدار سپر ایمنی اعلام کردهاید، دراختیار ما قرار بدهید.»
روبیکا همچنین با انتشار بیانیهای نسبت به موضوع اخطار گوگل به کاربران این اپلیکیشن واکنش نشان داده و با نسبت دادن این موضوع به انگیزههای سیاسی نوشت:
«با توجه به اقبال گسترده کاربران به روبیکا که شاهد آن ارسال روزانه بیش از ۵۰۰ میلیون پیام یکتا توسط نزدیک به ۳۵ میلیون کاربر فعال در ماه اخیر از میان نزدیک به ۵۰ میلیون نصب فعال است، احتمال وجود انگیزههای سیاسی در این اقدام بیش از پیش تقویت میشود؛ هجمهای که بهتازگی توسط اپل و به بهانه تحریمهای امریکا علیه ایران اجرا شدهبود.»
با وجود اخطار امنیتی مطرحشده برای این اپلیکیشن ایرانی، روبیکا هر گونه مشکل امنیتی را رد کرده و در توضیح مخالفت خود با محدودیت ایجادشده چنین نوشتهاست: «این اتفاق در حالی رخ دادهاست که روبیکا به تازگی آپدیت جدیدی منتشر نکرده و دسترسیهای پیشین خود را نیز تغییر نداده و این دسترسیها هم کاملاً متعارف و مشابه سایر پیامرسانها و شبکههای اجتماعی است.»
یک ترور دیجیتال
احمد حدادی، مدیر عامل روبیکا با بیان اینکه حذف روبیکا یک ترور دیجیتال بود، میگوید: «در شرایط کنونی ۵۰ میلیون نصب فعال در روبیکا وجود دارد و ۲ تا ۴ میلیارد میزان بازدید پیامهایی است که در روبیکا رد و بدل شدهاست.»
وی در رابطه با ادعای اخیر گوگلپلی با بیان اینکه وقتی باید این پیام ارائه شود که ما نسخه جدید ارائه کردهبودیم، خاطر نشان میکند: «ما از سال ۹۷ در حال فعالیت هستیم و آخرین به روز رسانی ما مربوط به اربعین بودهاست و هیچ تغییری در دسترسیها نداشته ایم. آیا گوگل بعد از ۴۰ روز متوجه وجود مشکل در برنامه روبیکا شدهاست؟»
وی با اشاره به اقبال مردم به روبیکا و اینکه بالاترین سرچ کلید واژه اپلیکیشن در کافه بازار مربوط به روبیکا بودهاست، میافزاید: «موضوع این است وقتی روبیکا بزرگ شده و به یک اپلیکیشن اثرگذار تبدیل میشود، ۵۰۰ میلیون پیام و چند ده میلیون فایل جابهجا میشود، اثرگذار شده پس باید حذف شود، چراکه تمامیت دشمن را در این عرصه به خطر انداخته و یک انحصار را بر هم زدهاست.»
حدادی با بیان اینکه در روز گذشته ۳هزارو۹۰۰ توییت مختلف علیه روبیکا منتشر شدهاست که متنهای مشترک داشته و از ۳۰ الگوی ثابت پیروی میکند، میافزاید: «گفته میشود روبیکا از کلاینت تلگرام استفاده کردهاست، چطور دوستان بعد از پنج سال یادشان افتادهاست؟ تلگرام کلاینت اوپن سورس است و اپهای دیگری بر استراکچر اوپن سورس تلگرام توسعه یافتهاند و این سخن کارشناسی نیست.»
حذفی غیرقانونی
ابوالحسن فیروزآبادی در واکنش به حذف روبیکا توسط گوگلپلی با انتقاد از این حذف غیرقانونی گفت: «ایران جزو کشورهای توسعهیافته در زمینه اپلیکیشنها در حوزههای اقتصادی، دیجیتال و هتلینگ محسوب میشود. حذف دو اپلیکیشن ایرانی در اندروید توسط گوگلپلی در حالی است که در ماه ۳۵ میلیون کاربر از آن استفاده میکنند و این گونه اقدامات برخلاف قوانین گوگل است.»
رئیس مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به دلیل حذف روبیکا توسط گوگل گفت: «اپلیکیشنهای پیامرسان در ابتدای نصب از مخاطب برای دسترسی به گالری اجازه میگیرند و در همین خصوص گوگل تعمداً ایراد گرفته است.»
او گفت: «به طور کلی اپلیکیشنهایی که بیش از یک میلیون کاربر داشته باشند، مورد ارزیابی امنیتی قرار میگیرند و میزان دسترسیها بررسی میشوند.»
