نوار عصب و عضله به چه علت انجام می‌شود؟

رپورتاژ آگهی/ وقتی دلیل درد یا ضعف عضلانی را ندانید، می توانید از چند آزمایش برای کمک به پیدا کردن جواب استفاده کنید. نوار عصب و عضله (EMG) یکی از این موارد و دیگری، آزمایش رسانایی الکتریکی عصب (NCS) است، که معمولا به صورت همزمان انجام می شوند. پزشک می تواند از نتایج این آزمایشات برای تعیین وجود یا عدم وجود مشکلات عصبی استفاده کند.

نوار عصب و عضله چیست؟

عضلات با دریافت سیگنال های عصبی دستور حرکت از سوی مغز، حرکت می کنند و نوار عصب و عضله، عملکرد عضلات در برابر این امواج را بررسی می کند. اگر مشکلی در آزمایش مشاهده شود، احتمالا وجود اختلال عصبی-عضلانی در بیمار تشخیص داده می شود.

آزمایش رسانایی عصبی چیست؟

امواج عصبی  به امواج الکتریکی گفته می شود که به سرعت در سیستم عصبی حرکت می کنند. گاهی اوقات مشکل در فعالیت های الکتریکی عصبی به بروز درد، گزگز کردن یا ضعف عضلانی منجر می شود. آزمایش رسانایی عصبی به اندازه گیری سرعت و شدت فعالیت های الکتریکی در یک عصب می پردازد و با نتایج آزمایش می توان آسیب دیدگی عصبی را بررسی کرد.

چرا به نوار عصب و عضله و آزمایش رسانایی عصبی نیاز دارم؟

با تصاویر ام آر آی و اشعه ایکس می توان ساختار ستون فقرات را بررسی کرد، در حالیکه با کمک نوار عصب و عضله و آزمایش رسانایی عصبی می توان عملکرد اعصاب و عضلات را مورد بررسی قرار داد. با استفاده از این آزمایشات می توان اطلاعات ارزشمندی را به دانسته های پزشک از سوابق پزشکی، معاینات انجام شده و تصاویر گرفته شده اضافه کند.  برای مثال پزشک در طول معاینه جسمانی به دنبال شواهدی از وجود مشکل در ستون فقرات (کاهش حجم عضلات یا "آتروفی"، عدم وجود واکنش، ضعف و بیحسی) خواهد بود. با کمک تصاویر (اشعه ایکس، ام آر آی و سی تی اسکن) می توان نگاه دقیق تری به ساختار استخوانی، عضلانی و اعصاب انداخت.

عملکرد تصاویر اشعه ایکس، ام آر آی و سی تی اسکن تا حدودی مشابه است و دیدی به ساختار ستون فقرات – استخوان ها، دیسک ها و اعصاب – به پزشک می دهد. با استفاده از اشعه ایکس می توان درباره راستای استخوان (اسکولیوز) یا خار استخوانی (آرتریت) صحبت کرد؛ تصاویر ام آر آی می تواند جزئیاتی درباره فتق دیسک کمر یا تنگی کانال های عصبی را نشان دهد.

با استفاده از ام آر آی می توان گرفتگی های عصبی را نیز مشاهده کرد، اما محدودیت هایی دارد. وقتی ام آر آی تنها از یک نقطه گرفته شده باشد، این تصویر تنها می توان تنگی را نشان دهد و اینکه چه زمانی این فشردگی ایجاد شده و شدت آن را نمی تواند بیان کند. شاید آسیب دیدگی عصب با تورم همراه بوده و الان این تورم از بین رفته باشد.

بنابراین همانطور که خریدار یک ماشین به ظاهر ماشین اکتفا نمی کند و دلش می خواهد سوار آن شود، تصاویر اشعه ایکس و ام آر آی هم برای تصمیم گیری قطعی پزشک درباره مشکل بیمار کافی نیست و قبل از تعیین طرح درمان، دستور به آزمایش عملکردی می دهد.

آزمایشات نوار عصب و عضله و رسانایی الکتریکی اعصاب، نقش همان رانندگی ماشین را دارد؛ با استفاده از این آزمایشات می توان انتقال اطلاعات میان نخاع و دست و پاها و عضلات اطراف ستون فقرات را بررسی کرد.

نوار عصب و عضله و رسانایی الکتریکی عصبی در صورت وجود درد، گزگز، بی حسی یا ضعف بی دلیل دستان و پاها لازم می شود. با استفاده از نتایج این آزمایش می توان از عادی بودن یا نبود عملکرد عضلات و اعصاب و شدت آسیب های عصبی بیمار مطلع شد.

چه کسی آزمایش را انجام می دهد؟

پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی یا متخصص اعصاب می تواند این آزمایش را مطب خود انجام دهد.

آماده سازی برای نوار عصب و عضله

می تواند روند غذایی معمول خود را حتی در روز آزمایش نیز حفظ کنید؛ تنها در صورتیکه پزشکتان دستور دیگری دهد، باید مصرف داروهایتان را کنار بگذارید. روی محل آزمایش، لوسیون یا پودری نمالید؛ لباس گشادی بپوشید که دسترسی مناسبی را برای پزشک فراهم کند؛ کل فرایند آزمایش نوار عصب و عضله چیزی در حدود 30 تا 60 دقیقه طول می کشد.

روند مطالعه رسانایی عصبی

با کمک مطالعه رسانایی عصبی، دو گروه عصبی عمده مورد ارزیابی قرار می گیرد:

اعصاب حسی (که مسئول شناسایی درد، لمس و فشار است)

اعصاب حرکتی (که مسئول حرکت عضلات است)

پزشک حسگرهایی را بر روی پوست قرار می دهد و امواج الکتریکی ضعیفی (مثل امواجی که بعد از راه رفتن روی فرش ایجاد می شود) را برای فعالسازی عصب بر عضله اعمال می کند و ممکن است با انقباض عضله مواجه شوید. سرعت، اندازه و انسجام واکنش عصب ثبت و تحلیل می شود. امواج استفاده شده در فرایند مطالعه رسانایی عصبی، خفیف هستند و نمی تواند باعث ایجاد آسیب شود.

فرایند گرفتن نوار عصب و عضله

با استفاده از نوار عصب و عضله می توان فعالیت الکتریکی تولید شده توسط عضله در حالت استراحت و همچنین منقبض را ارزیابی کرد: مانند اکوکاردیوگرام برای قلب. پزشک یک پین سیمی کوچک و نازک پوشیده در یک پوشش را بر روی عضله مد نظرش قرار می دهد. نوک این پین به صورت یک آنتن عمل می کند و صدا و تصویر ناشی از فعالیت الکتریکی عضله را روی نمایشگر نشان می دهد. از شما خواسته می شود که عضله خود را منقبض کنید و فعالیت الکتریکی آن در حالت منقبض، ثبت و شنیده (مثل صدای ضربان و ...) می شود.

عوارض جانبی و خطرات آن چیست؟

«نوار عصب و عضله یک آزمایش کم خطر است اما ممکن است در ناحیه تحت آزمایش به مدت چند روز احساس درد کنید و همچنین گفته شده است که در موارد نادر محل مورد آزمایش با کبودی و تورم همراه بوده است.»

محدودیتی در فعالیت های بیمار بعد از انجام این تست وجود ندارد و بعد از آزمایش می تواند رانندگی کند. نکته دیگری که باید گفت آن است که اجرای این آزمایش، برای افرادی که از ضربان ساز یا الکتروشوک استفاده می‌کنند نیز ایمن است.

نتایج آزمایش نوار عصب و عضله

نتایج آزمایش مورد تحلیل قرار می گیرند و گزارش نتایج برای پزشکی که دستور آن را داده باشد، ارسال خواهد شد. منفی بودن نتیجه آزمایش یعنی همه چیز طبیعی است؛ اما مثبت بودن نتایج به معنای آسیب دیدگی عصبی یا نوروپاتی (در درجات مختلف) است. 

معنای نتایج چیست؟

اگر نتایجتان طبیعی نبود، می تواند مشکلات مختلفی را نشان دهد و بسته به عضلات یا اعصاب درگیر، ممکن است ناشی از موارد زیر باشد:

سندروم تونل کارپال، مشکلی است که اعصاب انگشتان و دست را درگیر می کند؛ این مشکل معمولا جدی نیست، اما می تواند دردناک باشد. درمان سندروم تونل کارپال با استفاده از اسپلینت مچ دست، دارو و جراحی ممکن است.

فتق دیسک کمر، مشکلی است که در نتیجه آسیب دیدگی عضوی در ستون فقرات، به نام دیسک، ایجاد می شود. این موضوع بر ستون فقرات فشار می آورد و درد و بی حسی ناشی از آن را می توان با روش‌های درمانی بدون جراحی مثل مصرف دارو و فیزیوتراپی، یا جراحی دیسک کمر توسط لیزر که یک روش غیرتهاجمی است، درمان نمود.

سندروم گیلن باره، یک اختلال خودایمنی که بر اعصاب فرد تاثیر می گذارد؛ این موضوع می تواند با بیحسی، گزگز کردن و حتی فلج فرد همراه شود. اکثر افراد بعد از درمان به کمک ایمونوگلوبین وریدی و تبادل پلاسما، درمان می شوند.

میاستنی گراویس، یک اختلال نادر است که منجر به ضعف و خستگی عضلانی می شود و با استفاده از دستگاه تصفیه و ایمونوگلوبین وریدی درمان می شود.

دیستروفی عضلانی، یک بیماری ارثی است که به شکل جدی می تواند عملکرد و ساختار عضلانی را تحت تاثیر قرار دهد. اگرچه درمانی برای هیچ شکلی از دیستروفی عضلانی وجود ندارد، اما از روش های کمک درمانی می توان به مصرف دارو، ورزش، استفاده از واکر و ویلچر، بریس و جراحی اشاره کرد.

بیماری شارکو ماری توث، یک اختلال ارثی است که با آسیب عصبی (عمدتا در دستان و پاها) همراه می‌شود و درمانی قطعی برای بیماری شارکو ماری توث وجود ندارد. اما از روش های کمک درمانی آن می توان به فیزیوتراپی، کار درمانی، مصرف دارو جراحی اشاره کرد.

اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS) که به آن بیماری لو گریگ هم گفته می شود، یک اختلال پیش رونده و نهایتا کشنده است که به سلولهای عصبی مغز و نخاع حمله می کند. این بیماری بر عضلاتی که در حرکت، صحبت کردن، غذا خوردن و حتی تنفس کشیدن موثرند، تاثیر می گذارد. درمان ALS نمی تواند آسیب های وارده ناشی از اسکلروز جانبی آمیوتروفیک را معکوس کند، اما می تواند سرعت پیشروی نشانه ها را کند کرده، از بروز مشکلات جلوگیری کند و شما را راحت تر و مستقل تر کند.

منبع: مقالات سایت دکتر ناصح یوسفی و دکتر کتایون مرادی

این محتوا صرفا جنبه تبلیغاتی دارد و توسط سفارش دهنده آن تهیه و تنظیم شده است.