هشتم اسفند به عنوان روز بسیج جامعه پزشکی کشور نامگذاری شده است. علت انتخاب این روز، بمباران شیمیایی بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) در جریان عملیات والفجر ۸ به تاریخ هشت اسفند سال ۱۳۶۴ است. نگاهی به این واقعه تاریخی و همین طور چند و، چون این بیمارستان صحرایی که در زمان خود اقدامی قابل تحسین از سوی جامعه پزشکی کشور بود، میاندازیم.
۳۰ کیلومتری آبادان
زمستان سال ۶۴ قرار بود عملیات بزرگی در جنوبیترین نقاط جبهههای دفاع مقدس انجام گیرد. والفجر ۸ در یک مقطع حساس جنگ برنامهریزی شده بود و همه میدانستند با توجه به اهمیت منطقه عملیاتی (فاو) احتمالاً جبهه خودی با شهدا و مجروحان قابل توجهی روبهرو شود؛ لذا برای آمادگی بیشتر برای پذیرش مجروحان احتمالی عملیات، یک بیمارستان صحرایی در ۳۰ کیلومتری جنوب آبادان و در منطقه خسروآباد تأسیس شد. بیمارستانی که بسیار نزدیک به خطوط درگیری بود و از این حیث، اقدامی قابل توجه به شمار میرفت.
مجهز و وسیع
یکی از ویژگیهای بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) که باعث میشود آن را یکی از هنرهای مهندسان و پزشکان ایرانی در جنگ تحمیلی بدانیم، مجهز بودن این بیمارستان به بخشها و اتاقهای مختلف بود. غالباً بیمارستانهای صحرایی اقدام به مداوای سطحی، سرپایی و نهایتاً عملهای سبک میکردند، ولی بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) از هشت اتاق عمل، بخشهای اورژانس، دندانپزشکی، داروخانه، بانک خون، درمانگاه، بخش ش. م. هـ، آزمایشگاه و دیگر بخشها و امکانات مورد نیاز برخوردار بود که میتوانست بسیاری از نیازهای فوری و مبرم خطوط مقدم نبرد را در همان منطقه عملیاتی مرتفع سازد.
بمباران شدید
با شروع عملیات والفجر ۸ در بیستم بهمن ۱۳۶۴ و تصرف فاو در همان روزهای ابتدایی عملیات، حکومت بعث عراق سعی کرد به هر ترتیب ممکن این شبهجزیره مهم را پس بگیرد؛ لذا تا حدود ۷۰ روز پس از تصرف فاو، عراق پاتکهای سنگینی را به مورد اجرا گذاشت. در این شرایط نیروی هوایی دشمن هر آنچه در توان داشت انجام میداد. آنها بارها دو سوی اروند را بمباران کردند و به هر چیزی که فکرشان میرسید به روند توقف والفجر ۸ کمک کند حمله کردند. بر همین اساس بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) در روزهای ۲۶ و ۲۷ بهمن بمباران شد، اما آسیبی به آن نرسید. مجدداً دشمن در ۳۰ بهمن سایت بیمارستان را با دو فروند هواپیما بمباران کرد و تعدادی از پرسنل که در محوطه بودند، شهید شدند. یکی از بمبها روی سقف بیمارستان منفجر شد که در آن زمان حدود ۱۰۰ نفر مجروح شدند. کادر درمانی در اورژانس حضور داشتند و جراحان نیز در اتاقهای عمل مشغول کار بودند، اما به کسی آسیب نرسید و کادر درمان به فعالیت خود ادامه دادند!
محکم و استوار
علت عدم آسیب به داخل بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) در بمباران سیام اسفند هنر مهندسان رزمی جنگ بود که علاوه بر سازه بتنی و خاکریز، یک دال انفجاری روی سقف بیمارستان قرار داده بودند و روی دال انفجاری نیز ماسه و خاک ریخته بودند؛ بنابراین آن دال انفجاری قدرت تخریب را گرفت و بیمارستان و اورژانس فرونریخت. هرچند تخریب زیادی صورت گرفت، ولی راکت به داخل بیمارستان نفوذ نکرد و کادر بیمارستان و مجروحان در امان ماندند.
هشتم اسفند ۱۳۶۴
روز ۸ اسفند ۶۴ سنگینترین حملات هوایی به بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) صورت گرفت. این حمله هم تخریبی بود و هم شیمیایی. در این روز بیش از ۱۰ فروند هواپیمای عراقی یک ربع ساعت به بمباران بیمارستان پرداختند. ابتدا جنگندهها سعی کردند تا آنجا که میتوانند به تأسیسات بیمارستان آسیب برسانند. سپس جنگندههای دیگر آمدند و دو بمب شیمیایی با فواصل مختلف جلوی درهای ورودی اورژانس و کادر درمانی بیمارستان پرتاب کردند. این مسئله باعث آلوده شدن بیمارستان شد و بسیاری از مجروحان حاضر در اورژانس علاوه بر مجروحیتهایی که داشتند، با عامل شیمیایی خردل نیز جراحت یافتند. بهرغم این فاجعه، بیمارستان صحرایی فاطمه زهرا (س) در عملیات دیگر نیز مورد استفاده قرار گرفت و بعدها نیز مجدداً با بمباران دشمن روبهرو شد.
