شنیدهها حاکی از آن است که جمعی در وزارت نیرو به دنبال آنند که انرژی خورشیدی را در اولویت قرار دهند. البته این اشکالی ندارد ولی به شرطی که نظرات اعلام شده برمبنای اطلاعات اقتصادی و فنی صحیح باشد. به عنوان مثال از آنجا که ایجاد یک کیلو وات ظرفیت انرژی خورشیدی حدود ۲۰ درصد ارزانتر از انرژی بادی است، گفته میشود که انرژی خورشیدی ارزانتر است؛ یعنی مسئله توان و انرژی الکتریکی را به اشتباه ادغام کرده و نتیجهگیری اشتباه میکنند. البته بعید است که این اشتباه سهوی باشد، چون موضوع سادهتر از آن است که کارشناسان متوجه این موضوع نشوند. این شک ایجاد میشود که جمعی به دنبال سوق دادن سیاست وزارت نیرو به طرف انرژی خورشیدی هستند.
مسئله این است که بازدهی تبدیل انرژی نور خورشید به برق در سلولهای خورشیدی در حدود ۲۰ درصد است، در حالی که در کشور ما متوسط بازدهی تبدیل انرژی باد به برق حدود ۵۰ درصد است؛ بنابراین بهرغم اینکه هزینه اجرای نیروگاه بادی از خورشیدی حدود ۲۰ درصد بیشتر است، قیمت تمامشده برق تولیدی توسط نیروگاه بادی به مراتب کمتر از خورشیدی است.
نکته بسیار مهم دیگر این است که نیروگاههای خورشیدی حدوداً از ساعت ۱۱ تا ۱۵ حداکثر تولید را دارند، در صورتی که در نیروگاههای بادی میزان تولید از حدود ظهر تا نیمه شب حداکثر است. با توجه به اینکه پیک مصرف برق کشور یکی ظهر و دیگری شب است، تولید نیروگاههای خورشیدی فقط یک پیک را پوشش میدهد، در حالی که با استفاده از برق تولید شده توسط نیروگاههای بادی میتوان هر دو پیک مصرف را تأمین کرد. واقعیت این است که این دو مکمل هم هستند و نه جایگزین یکدیگر.
نکته قابلتوجه دیگر آن است که این مسائل، تکنیکی هستند و عوامل متعددی در مقایسه آنان با هم نقش دارند. انتظار این است که وزارت نیرو اجازه ندهد در این مباحث مهم پای منافع شخصی و گروهی به میان کشیده شود، بلکه باید با استفاده از نظرات کارشناسی برنامهای جامع برای توسعه انرژی تجدیدپذیر تدوین و اجرا شود.
ذکر این نکته نیز ضروری است که انجمنهای علمی مرتبط با مسائل انرژی از تجارب ارزشمندی در این زمینه برخوردارند که متأسفانه تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفتهاست. بالاخره باید توجه داشته باشیم که مسئله به تولید برق ختم نمیشود، بلکه باید پارامترهای مهمی، چون اشتغالزایی، عمق صنعتی و توسعه اقتصادی منطقهای نیز در تدوین برنامه توسعه انرژی بادی و خورشیدی مدنظر قرار گیرد تا ضمن کمک به تأمین برق موردنیاز کشور، با توسعه صنعت انرژی بادی و خورشیدی شاهد شکوفایی اقتصادی در مناطق توسعه نیافته کشور و نقشآفرینی انرژی تجدیدپذیر در رشد اقتصادی باشیم.
* استاد دانشگاه صنعتی شریف
