به جای اینکه در کتب علوم انسانی تحول ایجاد شود، تحول علوم انسانی کتاب میشود!
شورای تحول علوم انسانی به دنبال مطالبه رهبر معظم انقلاب در خصوص بازنگری در سرفصلها و مباحث دروس این حوزه تشکیل شد. استدلال ایشان در ضرورت تحول در علوم انسانی این بود که علوم انسانی غربی دردی از مسائل جامعه ما را درمان نمیکند، ضمن اینکه قدیمی و کهنه است و نیاز به روزآمدی مبتنی بر آموزههای دینی و ملی ما دارد.
به بیان دیگر تحول و ارتقای علوم انسانی بالغ بر ۱۷ سال است که دغدغه رهبر انقلاب است. با این حال شورای تحول علوم انسانی نتوانسته در جریان ایجاد تحول در این علوم و گفتمانسازی علمی و دانشگاهی در این راستا آنطور که بایسته و شایسته بوده است، عمل کند.
در نقد عملکرد این شورا در طول این سالها چندین مورد بیان شده است؛ اول اینکه اعضای شورای تحول علوم انسانی اغلب چند شغله هستند و همین امر باعث میشود وظایفشان در این حوزه در صدر اولویتهای کاری و مطالعاتیشان نباشد.
دوم، اینکه بسیاری از اعضای شورای تحول علوم انسانی دانشآموخته دانشگاههای غربی هستند یا در دوران تحصیل از علوم انسانی ترجمهای بهره بردهاند.
سوم، اینکه برای بازنگری در سرفصل دروس و اعمال این بازنگریها نتوانسته اجماع دانشگاهی را به دست بیاورد. بنابراین همچنان مقاومتهایی در این رابطه در بدنه علمی کشور وجود دارد. حواشی بازنگری در سرفصلهای علوم سیاسی از جمله این موارد بود.
علاوه بر اینکه غریبگی اعضای این شورا با نیازهای روز جامعه و مسائلی که پاسخ آنها در علوم انسانی یافت میشود نیز مزید بر علت است.
در عین حال که اعضای این شورا در اظهارنظرات رسانهای خود اغلب تحول در حوزههای علمی و معرفتی را زمانبر و تدریجی عنوان میکنند و علت کندی در پیشبرد اهداف را همین امر میدانند. ضمن اینکه نمیپذیرند تحول در علوم انسانی در اغما به سر میبرد.
در چنین شرایطی که مدتهاست افکار عمومی و جامعه نخبگانی کشور خروجی قابل اعتنایی از شورای تحول علوم انسانی شاهد نبوده است، غلامرضا شمس معاون این شورا روز گذشته اعلام کرد: «فعالیتهای شورای تحول علوم انسانی کتاب میشود.»
معاون تألیف و پژوهش شورای تحول و ارتقای علوم انسانی همچنین از انعقاد قرارداد با سمت برای تألیف و چاپ چند صد عنوان کتاب در حوزه علوم انسانی خبر داد. وی افزود: یکی از برنامههایی که پیگیری میکنیم، مستندسازی برنامههای مصوب شورای تحول است که شورای تحول تاکنون ۸۰ برنامه مصوب داشته که تمام این برنامهها در قالب کتاب مصوب خواهند شد تا جامعه علمی در جریان تحولات شورای تحول و ارتقای علوم انسانی قرار گیرد. اقدامی که معاون شورای تحول از آن با عنوان مستندسازی فعالیتهای این شورا یاد میکند، از چند جهت قابل بررسی است. اول اینکه این اقدام دردی از کهنگی و بیخاصیتی مورد اشاره رهبری در حوزه علوم انسانی دوا نمیکند.
دوم اینکه بخش قابل ملاحظهای از بیتالمال را صرف کاری بیهوده میکند که تنها رزومه کاری گروه و افراد خاصی را پر میکند.
مضاف بر اینکه خوب است، قبل از این کار از جامعه هدف که همان جامعه علمی کشور است، نظرسنجی شود که تا چه اندازه نیاز به ارجاع به چنین منبعی در میان آنها احساس میشود.
آیا گزارش عملکرد این شورا را باید در نمود و خروجی آن در دانشگاهها و کلاسهای درس و در تحولی که در نگاه تربیت یافتگان علوم انسانی دیده میشود، بیابیم یا در کتاب تشریفاتی گزارش عملکرد شورا؟
آیا گزارش عملکردی که قرار است با همکاری سمت منتشر شود، جایگاه مرجعیت علوم انسانی در پیشرفت کشور را نیز تصویر میکند؟
آیا رواست که از جیب بیتالمال و برای ماندن در عرصه اخبار باعث به تعویق افتادن تحول در علوم انسانی شویم که به تعبیر رهبر انقلاب خسارت بزرگی متوجه انقلاب اسلامی خواهد کرد؟
