
طي20 روز اخير، اتفاقات جديدي در عرصه روابط پسابرجامي ايران با امريكا–اروپا روي داده و در صورتيكه با مديريت صحيح و فعال وزارت خارجه كشورمان همراه نشود ميتواند پيامدهاي نامناسبي را به همراه داشته باشد:
- برخلاف القائات دولت، رويكرد اروپا در برابر ايران همسان و همسنگ امريكا شده و مقامات اين كشورها علناً خواهان «ترميم برجام»شدهاند.
- امريكا شرط جديدي براي ماندن در برجام را روي ميز گذاشته است؛ نيكي هيلي در اظهاراتي مدعي شد: «اقدام جامعه بينالملل عليه برنامه موشكي ايران ميتواند رئيسجمهور كشورش را متقاعد كند كه همچنان در برجام باقي بماند. »
- ركس تيلرسون وزيرخارجه امريكا از برگزاري جلسات رسمي «كميسيون ترميم برجام» با حضور اروپاييها خبر داده است.
- اروپاييها و از جمله فرانسويها از پذيرش طرف ايراني براي آغاز گفتوگويهاي موشكي–منطقهاي سخن به ميان آوردهاند.
- امريكا- اروپا منسجم تر از گذشته ايران را متهم به نقض قطعنامه2231مي كنند. اين تنها بخش مهمي از رويدادهاي20روز اخير است كه با پاسخ مناسب وزارت خارجه روبهرو نشده به طوري كه تشكيل جلسات كميسيون ترميم با حضور اروپا همچنان با سكوت طرف ايراني مواجه شده است و محمدجوادظريف از 11ژانويه(يك روز قبل از اعلام ضرب الاجل120روزه ترامپ) كه به اروپا سفر كرده تاكنون نتوانسته پاسخي روشن به افكار عمومي در جهت «عدم مذاكره مجدد درباره برجام»يا«عدم پذيرش مذاكرات موشكي و منطقهاي با اروپا» ارائه دهد .
چنانچه امريكاييها طي120روز به اين نتيجه برسند كه طرف ايراني با دوگانه« تشديد فشارها– واسطه گري اروپا» انعطاف نشان داده و حداقل به صورت غيرعلني (در قالب توافقات محرمانه)شروط چهارگانه را ميپذيرند، بدون ترديد فشارهاي بيشتري را به ايران وارد خواهد كرد.
عدم فعاليت مناسب وزارت خارجه طي20 روز اخير محاسبه امريكاييها را در چنين جهتي سوق ميدهد ، رويكرد 20روز اخير دستگاه خارجه چنانچه تا100 روز آينده نيز ادامه يابد دو نتيجه قطعي را به دنبال خواهد داشت، 1- حمل بر موافقت ايران با مذاكرات موشكي و منطقهاي است و2-تحريمهاي بين المللي عليه ايران با شدت فراگيرتري ادامه خواهد يافت.
خروج ايران از برجام و يا خروج امريكا از آن، به دلايل متعدد گزاره مطلوب امريكاييها نيست كه از جمله مهمترين آن وجود مولفههاي مهمي مانند: « با برجام صنعت هستهاي ايران به حالت نيمه تعطيلي درآمده»، «تحريمها بدون محدوديت عليه ايران اعمال ميشود»، «رفتار ايران در عرصه هستهاي مديريت شده»و« قدرت بازدارندگي ايران كاهش پيداكرده است»اشاره كرد. بنابراين ضميمه دار كردن برجام گزينه مطلوب امريكايي هاست و چنانچه طرف ايراني رغبتي به چنين گزارهاي ندارد بايد در رفتار20روزه اخير خود تجديدنظر كند.
پذيرش«ترميم برجام»از سوي ايران ، تعهدات جديدي را براي ايران اين بار در حوزه موشكي و منطقهاي به ارمغان خواهد آورد و تشديد تحريمهاي ضدايراني را به دليل مسئوليتهاي جديد ايران به همراه دارد و منجر به استانداردسازي رفتار ايران در عرصه بين المللي و تضعيف جايگاه و موقعيت ايران ميشود.
در صورت موافقت ايران با ترميم برجام، وزارت خارجه با «دست خالي و بدون برگ اثرگذار» جهت اعمال نظر خود در مذاكرات با طرف امريكايي حاضر ميشود، چرا كه ايران به واسطه برجام برگهاي اصلي خود نظير«قدرت بازدارندگي هستهاي»، «غنيسازي20درصد هستهاي»، «رآكتور آب سنگين اراك»و«سايت فردو» را از دست داده و طرف مقابل همچنان«تحريم»، «تهديد نظامي» و«مبادلات بانكي و سوئيفت»را به عنوان برگ برنده در اختيار دارد.
به همين دليل موقعيت ايران در مذاكرات جديد تراز مناسبي را نداشته و بسيار پايين تر از امريكايي است كه اهرمهاي فشار خود را همچنان حفظ كرده و نتيجه چنين رويارويي عقب نشيني جديدي را در عرصه حقوق مسلم ايران بهدنبال خواهد داشت. نبايد فراموش كرد در مذاكرات فشرده هستهاي كه منتهي به برجام شد طرف ايراني با در دست داشتن برگهاي معتبر و متنوع، از برخي خطوط قرمز عدول كرد و نتوانست منافع جامعه ايراني را آنگونه كه بايد تحفظ كند، حال چگونه محتمل است در شرايط نابرابر كنوني طرف ايراني بتواند منافع تضييع شده گذشته كشور را احيا و هم از نقضهاي متوالي جلوگيري كند. 3- امريكا-اروپا طي20 روز اخير منسجمتر و متراكمتر از گذشته ايران را متهم به نقض قطعنامه2231 ميكنند و طرف ايراني همانند گذشته پاسخ مناسب و مستدلي به چنين ادعاهايي كه بتواند در عرصه بين المللي تاثيرگذار باشد نميدهد.
درواقع امريكا- اروپا با تفسير موسع و يكجانبه برجام و قطعنامه روح توافق با ايران را«ايجاد صلح و ثبات منطقهاي و جهاني»عنوان ميكنند در حالي كه روح توافق از منظر ايران«برداشته شدن تحريمهاي ضدايراني» است و سكوت معنادار وزارت خارجه كشورمان در اين باره منجر به معرفي كردن ايران به عنوان الگوي مخريب صلح و ثبات منطقهاي است و منجر به حفظ سايه تهديد و تحريم عليه كشور ميباشد و مانع عاديسازي روابط اقتصادي-تجاري ايران با ساير كشورها ميشود. قدر مسلم اینکه رئیسجمهور و مسئولان دستگاه دیپلماسی بارها بر ممنوعیت مذاکره مجدد بر سر برجام و یا حذف و اضافه کردن هرگونه قید و بندی تأکید کردهاند، باید دید تحولات آینده چگونه رقم خواهد خورد.