خانواده 30 خدمه و ملوان ايراني در حالي مراسم سوگواري براي قربانيان حادثه را برگزار ميكنند كه پيكر سوخته هيچكدام از آنها هنوز از سرزمين اژدهاي قرمز به كشور بازنگشته است. در حالي كه رمزگشايي بسياري از پرسشهاي مطرح شده به جعبه سياهي دوخته شده كه اطلاعات آن سهماه ديگر منتشر ميشود گمانهزنيها درباره چرايي وقوع حادثه همچنان در جريان است.
محمد سلامتي، كاپيتان بازنشسته و با سابقه 32سال دريانوردي در اقيانوسها و مسيرهاي دريايي در بازكاوي حادثه گفت: محل تصادم نفتكش ايراني و فله بر چيني جزو مناطق پرحادثه است. اين منطقه يكي از شلوغترين و پرترددترين مناطق دريايي است كه احتمال حادثه در آن بالاست. در اين منطقه، كشتيهاي كره جنوبي، تايوان، چين و ژاپن تردد ميكنند، بنابراين امكان تصادف وجود دارد، اما متأسفانه در مورد نفتكش به جهت باري كه داشت، يكي از نادرترين اتفاقها رخ داده است. وي با توجه به ساعت حادثه كه حوالي ساعت20 رخ دادهاست، گفت: به طور حتم افسر سوم نيز كنترل را برعهده داشته است، افسر سوم همواره جوانترين و كم تجربهترين فرد بين افسرها است و با توجه به نزديك شدن دو كشتي به طور حتم بايد كاپيتان در اين زمان به كمك افسر ميآمده و بر نوع حركت و هر تصميمي نظارت ميكرده است.
سلامتي با بيان اينكه در قوانين بينالمللي هر كشتي كه چراغ قرمز كشتي مقابل را رويت كند، بايد راه را براي عبور آن كشتي باز كند، ادامه داد: در اين حادثه در جعبه سياه نيز تمامي اتفاقات ثبت و ضبط شده است و به طور حتم راز تمامي احتمالات در آن يافت خواهد شد، گرچه ممكن است خطا، نقص فني يا حضور كشتيهاي ماهيگيري در اطراف دو كشتي سبب بروز حادثهاي شده كه تصميمگيري صحيح را مختل كرده است.
اين كاپيتان كشتيهاي اقيانوسپيما با اشاره به اينكه نقشهاي نيز وجود دارد كه در آن قدرت مانور و دور زدن هر كشتي با توجه به سرعت و تمامي مسائل فني نيز آمده و به راحتي ميتوان با توجه به آن هر اقدامي را پيشبيني و انجام داد، عنوان كرد: آن چيزي كه در اين حادثه محتمل به نظر ميرسد و بايد دقيقتر بررسي شود، عدم دور زدن مناسب نفتكش ايراني به هر دليلي است كه بايد به درستي بررسي شود كه علت اين حادثه چيست و تنها باز شدن جعبه سياه ميتواند آن را به درستي بيان كند. اين كاپيتان كشتيهاي اقيانوسپيما در خصوص پرسنل نفتكش ايراني و قرارگيري آنها در كدام منطقه نفتكش افزود: احتمال اينكه تمامي افراد در يك محل جمع شده باشند، بسيار بالاست كه به دليل انفجارهاي پيدرپي و در همان لحظات نخست اين انفجار با حرارت بالا سبب شهادت تمامي آنها ميشود و ديگر اجازه اقدامي به آنها نميدهد. وي با اشاره به اينكه انبار تانكرها نيز در همان برخورد اول دچار انفجار ميشوند كه خود حرارت و آتش زيادي را ايجاد ميكند و احتمال زنده ماندن پرسنل را به پايينترين حد ممكن رسانده است، اضافه كرد: در چنين مواردي كه آژير خطر به صدا درآمده و كشتي در وضعيت خطر به سر ميبرد، تمامي درهاي راهروي ساختمان كشتي و تمامي درها ورودي و خروجي به صورت خودكار بسته شده تا آب يا گازي نفوذ نكند، اما شدت اين حادثه چنان بالا بوده كه به طور حتم درهاي ساختمان كشتي كه ضدآتش هستند، هم توان حرارت بالا و تاب مقاومت نداشته و سبب شهادت تمامي پرسنل شده است.
سلامتي كمك به اطفايكشتي و نجات پرسنل را تنها وظيفه دولت چين ندانست و عنوان كرد: طبق قوانين بينالمللي تمامي كشتيها حاضر در آن ناحيه وظيفه كمك داشته و در صورت ايمن بودن شرايط بايد به كمك نفتكش ايراني ميآمدند. سلامتي اضافه كرد: تصادف بين شناورها دلايل مختلفي دارد از جمله مسائل فني، راهبري، سوء تفاهم بين كشتيها، متوجه نشدن حرفهاي يكديگر و موانع اطراف كشتيها كه همه اينها ميتواند سانحه آفرين باشد. زمانيكه برخورد بين دو كشتي باشد، تغيير مسير حداقل ۴ تا ۵دقيقه زمان ميبرد.
ناوبري در موقعيت دشوار
كاپيتان سعيد مايلي با بيش از 15سال سابقه دريانوردي در گفتوگويي كه با خبرگزاري اسپوتنيك روسيه انجام داده و مهر آن را منتشر كرده است، گفت: «مكاني كه نفتكش ايراني دچار حادثه شد دقيقاً در ورودي كانال «شانگهاي» است، جايي كه بدترين ناوبري را براي كشتيها در چين دارد. اين كانال بسيار پرتردد است و صدها كشتي و قايقهاي بزرگ و كوچك در مسيرهاي مختلف در حركت هستند، در چنين شرايطي هر لحظه احتمال ميرود كه كشتي از يك مانع عبور كند، اما به مانع ديگري برخورد كند. اينها را عرض كردم تا بگويم ناوبري در اين منطقه هميشه سخت بوده و خواهد بود.»
ضعف شديد دريانوردان چيني
كاپيتان مايلي ادامه داد: در اصلاح تخصصي وضعيتي داريم به نام وضعيت تقريباً تنگاتنگ كه در چنين شرايطي يك كشتي به تنهايي نميتواند عمل كند و لازم است كه حتماً دو كشتي و با هماهنگي هم اقدام كنند. وضعيت فوق بسيار پيچيده است و در اينجا مشكل چند برابر نيز ميشود؛ چراكه دريانوردان چيني بسيار دريانوردان ضعيفي هستند. خوب اينجا بايد منتظر نتايج بررسي جعبه سياه بود تا مكالمات بين دو كشتي روشن شود و ببينيم كه اساساً دو كشتي در اين وضعيت تلاشي براي ارتباطگيري و تغيير مسير با هماهنگي يكديگر داشتند.
كشتي چيني جان خود را نجات داد اما…
به گفته اين دريانورد باتجربه، جلوي كشتي مستحكمترين بخش آن بهحساب ميآيد و ديوارههاي عمودي كه بالاترين مقاومت را در تصادفات دارد در جلوي كشتي قرار گرفته است. نكته قابل توجه اينجاست كه كشتي چيني با نوك به بدنه نفتكش سانچي اصابت كرده و اين وضعيت حكايت از آن دارد كه احتمالاً تلاش كرده با جلوي كشتي به نفتكش برخورد كنند تا ميزان آسيب وارده به خود را به حداقل برساند كه اين واقعاً اسفناك است. اگر هر دو تلاش ميكردند تا با كمترين زاويه به هم برخورد كنند، هرگز اين اتفاق رخ نميداد و نهايتاً ديوارهاي دو كشتي فرو ميرفت.
جرقه انفجار با جداشدن كشتي چيني از نفتكش
مايلي گفت: «اشتباه ديگري كه احتمالاً از سوي كشتي چيني انجام گرفته و صحت آن بعد از بررسي جعبهسياه مشخص ميشود، اقدام به جداشدن از بدنه نفتكش ايراني بعد از تصادم است. با جداكردن بدنه كشتيها از يكديگر و با ساييده شدن دو جداره آهني جرقه زده و منبع اشتعال ايجاد میشود و در نتيجه انفجار صورت ميگيرد.» او ادامه داد: «مفاهيم غيرت و از خود گذشتگي نزد اقوام و ملتهاي مختلف تعاريف گوناگوني دارد و ما نميتوانيم بگوييم كه چينيها در امدادرساني كم گذاشتند. به هر حال آنها نيز انسان هستند و هر انساني طبيعتاً از آن حجم آتش و كشتي كه هر لحظه دچار يك انفجار جديد ميشود دچار هراس ميشوند. آنها تنها توانستند در بخشي كه هنوز در آتش فرو نرفته بود، وارد شده و دو جسد در بخش عرشه به همراه جعبه سياه را بيرون بكشند.» كاپيتان مايلي گفت: «تمام خدمه كشتي شاهدان عيني اين ماجرا هستند و از آنجايي كه كشتي متعلق به كمپاني دولتي بوده و چين ميخواهد كه خود را هرچه بيشتر از تقصيرات مبري كند، تا به اين لحظه اجازه مصاحبه و درج خبر به هيچ يك از اين افراد داده نشده است. واقعيت حادثه هنوز در هالهاي از ابهام قرار دارد.»
چينيها تجهيزات لازم را براي اطفاي حريق نداشتند
محمدمهدي برومندي، نماينده اعزامي مجلس به شانگهاي درباره كمكاري چينيها در علميات نجات به ايسنا گفت:
« اگر بخواهيم بپرسيم آيا تجهيزات لازم براي اطفاي حريق به نحو احسن وجود داشته يا خير؟ بايد گفت براي خاموش كردن اين كشتي حداقل 5هزار تن فوم نياز بوده در حاليكه چينيها تقريباً ۴۰۰ تا ۵۰۰ تن فوم در اختيار داشتند لذا خود ما ورود كرديم و از كشورهايي مثل ژاپن ميخواستيم جبران كنيم كه صحنه عمل خالي نماند و با كمبود مواجه نشويم.»
درخواست تحويل3پيكرجان باخته
احمد شجاعي، رئيس سازمان پزشكي قانوني كشور گفت: درخواست تحويل پيكرهاي كشف شده سه تن از جان باختگان كشتي سانچي به چين ارائه شده است، اما تا زمان حاضر، جوابي در اين خصوص دريافت نكردهايم. 16دي يك كشتي فلهبر چيني حامل 64 هزار تن گندم در سواحل شانگهاي به نفتكش ايراني سانچي كه حامل بيش از 130هزار تن ميعانات گازي بود، برخورد كرد. در اين حادثه، 30 تبعه ايراني و دوبنگلادشي جان خود را از دست دادند.
