احمد كاظمزاده
ركس تيلرسون وزير امور خارجه امريكا بعد از ديدار از كويت و قطر براي ديدار با وزراي امورخارجه ائتلاف مهاجم شامل عربستان، امارات، بحرين و مصر وارد جده عربستان شد. هدف از اين ديدارها پادرمياني براي حل سياسي بحران در داخل شوراي همكاري خليجفارس است كه از 37 روز پيش ميان قطر از يكسو و عربستان، امارات، بحرين و مصر از ديگر سو پديد آمده است و بهرغم تلاشهاي ميانجيگرانه كويت و برخي ديگر از كشورهاي اروپايي مانند آلمان همچنان ادامه دارد. در اين ميان تيلرسون در مقايسه با تلاشهاي ميانجيگرانه آلمان و كويت چند مانع ديگر پيش روي خود دارد كه اين شانس موفقيت وي را كاهش ميدهد:
نخست اينكه تيلرسون براي ميانجيگري خود از حمايت قاطع و يكدست دولت امريكا برخوردار نيست و بعد از روي كار آمدن ترامپ چندگانگي بر سياست خاورميانهاي امريكا از جمله در قبال بحران قطر حاكم شده است و در حالي كه وزارت امورخارجه به رياست ركس تيلرسون در پي اتخاذ نوعي سياست بيطرفي مثبت در قبال طرفهاي بحران بوده است اما رويكرد كاخ سفيد به رياست دونالد ترامپ از همان ابتدا در پي جانبداري صريح از عربستان بوده است كه علت آن نيز كسب امتياز مالي از اين كشور به ارزش بيش از نيم تريليون دلار در جريان برگزاري نشست رياض است كه اجراي آنها ميتواند بيش از يك ميليون و 200 هزار شغل در امريكا ايجاد كند. دوم اينكه تيلرسون فاقد شروط لازم براي ميانجيگري يعني كسب رضايت طرفهاي بحران و اعمال بيطرفي است و برهمين اساس وي از طرف ائتلاف مهاجم به رهبري عربستان به جانبداري از قطر متهم شده و در حالي وارد جده شده است كه ميزبانان نشست به شدت به شخص و وزارت تحت امر وي بدبين هستند.
امضاي تفاهم همكاري ميان وي و قطر درباره مبارزه با تروريسم در جريان سفر به دوحه كه تنها يك شرط از مجموع شروط سيزدهگانه ائتلاف مهاجم را شامل ميشود بر بدبيني و بياعتمادي اعضاي اين ائتلاف به ميانجيگري تيلرسون افزوده است.
از ديگر سو ائتلاف مهاجم از همان ابتدا بازي با قطر را به گونهاي ناشيانه و غيرحرفهاي شروع كرد كه همه برگههاي خود را يكجا استفاده كرد و در عين حال سطح مطالبات خود را به قدري بالا برد كه هيچ راهي براي چانهزني سياسي باقي نگذاشت. همين مسئله باعث شكست رايزنيهاي آلمان و كويت شد و همين سرنوشت پيش روي تيلرسون نيز قرار دارد. حاصل اتخاذ اين سياست ناپخته براي قدرتطلبان تازه به دوران رسيده عربستان و امارات نيز تجربه يك شكست جديد در منطقه در كنار ساير شكستها در جنگهاي يمن، سوريه و عراق بوده است كه در عين حال از به هم ريختگي و فروپاشي طرحهايي حكايت دارد كه عربستان با صرف ميلياردها دلار در نشست رياض براي آينده ريخته بود و قصد داشت با اتكا به حمايت دولت ترامپ و راستگرايان صهيونيستي شكستها و ناكاميهاي قبلي خود را جبران كند.
