علي محمودي*
پژوهش در همه علوم يكي از اركان اساسي پيشرفت محسوب ميشود كه مردم در زندگي خود حاصل كار پژوهشگران دانشگاهي را احساس ميكنند و قطعاً بدون پژوهش و تحقيق، رشد علمي متوقف خواهد شد و جامعه به تدريج آهنگ عقبماندگي و مصرفگرايي را طي خواهد كرد. حال سؤال اصلي اينجاست كه چرا مردم ما بهرغم اينكه بارها در مورد سرعت رشد علمي كشور ميشنوند ولي نتايج كار پژوهشگران را در زندگي روزمره خود نميبينند؟ جواب سؤال ساده است. در اكثر موارد محصول پژوهش و رشد شتابان علمي، فقط نگارش و چاپ مقالاتي است كه در رزومه نگارندگان آن جاي ميگيرد و ديگر هيچ. متأسفانه پژوهش در كشور ما براي ارتقا يا فارغالتحصيلي انجام ميشود و كمتر پيش ميآيد كه پژوهشهاي اساتيد و دانشجويان جنبه كاربردي يا پيادهسازي پيدا كند و همين مسئله باعث شده كه نتايج پزوهشهاي كشور در حد مقاله باقي بماند و كاربرد واقعي نداشته باشد.
البته برخي از اساتيد و صاحبنظران علت عدم پيادهسازي پژوهشها را كمبود بودجه پژوهشي دانشگاه و كشور ميدانند اما خوب است بدانيم در اكثر كشورهاي توسعه يافته حامى مالى طرح و ايدههاى علمى، شركتهاى خصوصى هستند نه مراكز علمى - دانشگاهى كه با بودجه دولتى مديريت ميشوند. اما اهميت اين موضوع چيست؟ طبيعتاً زماني كه شركتهاى خصوصى سرمايهگذارى كنند به دنبال تحقق اهداف مالى و سوددهى خود خواهند بود.
از اين رو تمام زوايا و موانع موجود را بررسى كرده و روى طرحهاى كاربردى و پربازده اقتصادى سرمايهگذارى جامع و بدون دغدغه ميكنند. اين همان مسئلهاي است كه موجب حمايت از تحقيقات علمي شده و باعث كاربردي شدن يك پژوهش ميشود اما وقتي متأسفانه نظام علمي در كشور صرفاً بر مبناي رزومه و مقاله شكل گرفته است و استاد و دانشجو براي پيشرفت، ارتقا و فارغالتحصيلي بايد به سمت توليد مقاله بروند ديگر انگيزهاي براي كاربردي شدن يك پژوهش باقي نميماند و طبيعي است كه تعداد مقالات علمي رشد ميكند اما مردم در جامعه رشد علمي را احساس نميكنند. متأسفانه آنچنان بازار مقاله داغ است كه حتي يك زيرپله در خيابان انقلاب از دلالي مقالهها درآمد ميليوني كسب ميكند و تلاش همه به جاي حل مشكلات جامعه از مسير پژوهشهاي علمي معطوف به توليد مقالات شده است آنچنان كه دانشجويان حاضرند تن به تقلب در اين زمينه دهند. آنچه باعث اين مسئله شده ضعف موجود در نظام دانشگاهي كشور است كه به جاي بها دادن به پژوهشهاي كاربردي، اصل را بر توليد مقالههايي گذاشته است كه باعث پر شدن رزومه افراد ميشود.
* دانشجوي دكتري دانشگاه صنعتي اميركبير
