تاكنون ۱۱۲ هزار هكتار بافت فرسوده و سكونتگاه غيررسمي در كشور شناسايي شده كه از اين ميزان ۶۵ هزار هكتار مربوط به بافت فرسوده و مابقي مربوط به سكونتگاههاي غيررسمي در كشور است و نزديك به ۹ ميليون نفر در بافتهاي فرسوده شهري در سطح كشور سكونت دارند. با توجه به زلزلهخيز بودن بيشتر مناطق شهري ايران هرلحظه شهرها آبستن حوادت بسياري هستند به گونهاي كه جانشين معاونت مالي و اقتصاد شهري سازمان نوسازي شهر تهران ضوابط دست و پا گير دولتي را عامل كندي روند نوسازي بافت فرسوده عنوان كرد. رشد شهرهاي جديد در بطن خود مقارن با فرسودگي ساختمانها و بالا رفتن عمر آنهاست. دراين ميان علاوه بر تأثير بصري نامطلوب بافتهاي كهنه و فرسوده، كاهش ضريب مقاومت در برابر بلاياي طبيعي و همچنين مقاومت شديد اين بافتها در به جريان درآمدن خدمات شهري سبب شده بخش عمدهاي از فضاي شهري كه از نظر فرهنگي- تاريخي بايد به نوعي ما را به گذشته مرتبط نمايد و حلقه اتصال ما به هويتمان باشد عملاً به معضلي براي شهرهاي بزرگ يا در حال پيشرفت تبديل شده است.
كارشناسان بر اين باورند كه وجود بافتهاي فرسوده و سكونتگاههاي غيرمجاز در كشور، يكي از بيماريهاي شهري است كه از لحاظ اقتصادي، اجتماعي، بهداشتي، فرهنگي و امنيتي بسياري از ناهنجاريهاي موجود كشور را در دل خود نهفته دارد و براي حل اينگونه معضلات و تأمين امنيت جاني شهروندان در مقابل ساخت و سازهاي بيكيفيت، قديمي و فرسوده بايد اين مناطق بهسازي و نوسازي شود. براساس گزارشهاي رسمي تاكنون ۱۱۲ هزار هكتار بافت فرسوده و سكونتگاه غيررسمي در كشور شناسايي شده است كه از اين ميزان ۶۵ هزار هكتار مربوط به بافت فرسوده و مابقي مربوط به سكونتگاههاي غيررسمي در كشور است و نزديك به ۹ ميليون نفر در بافتهاي فرسوده شهري در سطح كشور سكونت دارند. تنوع، چندلايگي و گستردگي بافتهاي فرسوده، اتخاذ يك ديدگاه مديريتي كلاننگر را ايجاب ميكند تا نسبت به چگونگي مواجهه با انواع مختلف اين بافتها در سطوح مختلف مداخله پاسخگو باشد.
ضوابط دست و پاگير، عامل كندي روند نوسازي
جانشين معاونت مالي و اقتصاد شهري سازمان نوسازي شهر تهران ضوابط دست و پا گير دولتي را عامل كندي روند نوسازي بافت فرسوده عنوان كرد. اسلام قراشي، جانشين معاونت مالي و اقتصاد شهري سازمان نوسازي شهر تهران گفت: براساس مصوبه هيئت وزيران مقرر شده است ۹درصد سود تسهيلات ساخت مسكن در بافت فرسوده را دولت پرداخت كند. وي با اشاره به اينكه تا ۱۵ آذر ماه تنها 5 هزار و 232 فقره وام براي دريافت تسهيلات به بانك مسكن معرفي شدهاند، گفت: به دليل پرداخت نكردن يارانه سود بانكي به متقاضيان فرايند رسيدگي به پروندهها در حال حاضر بسيار طولاني و زمانبر است. قراشي خاطر نشان كرد: يكي ديگر از ضوابط دست و پا گير در ارائه خدمات، لزوم تبديل سند دفترچهاي به اسناد تكبرگي قبل از دريافت تسهيلات است. اين اقدام منجر به طولانيتر شدن زمان دسترسي به تسهيلات شده است. (تأخير حداقل دو ماهه) معتقديم اصلاح اين روش ميتواند منجر به تسهيل فرآيند پرداخت تسهيلات شود. وي همچنين با انتقاد از توزيع نامناسب سهميهها تأكيد كرد: اختصاص سهم 12 هزار و 714 تسهيلات به تهران در مقايسه با ساير استانها و قرارگيري اين استان در جايگاه پنج تسهيلات در عين داشتن جايگاه نخست در ميزان بافتهاي فرسوده ميان شهرهاي كشور، لزوم بازنگري شيوه توزيع تسهيلات توسط شركت مادر تخصصي را بيش از پيش نشان ميدهد.
تأمين سرانههاي خدماتي در بافتهاي فرسوده
جاويد معاون فني و عمراني شهرداري تهران با تأكيد بر اينكه نوسازي بافتهاي فرسوده لزوماً به مفهوم نوسازي ساختمانهاي فرسوده موجود در يك بافت نيست، اظهار داشت: اين امر البته به صورت يكي از مهمترين و اولويتدارترين موضوعات در مباحث نوسازي مورد توجه است اما چون رويكرد مجموعه مديريت شهري در سالهاي اخير با هدايتها و رهنمودهاي شهردار محترم تهران، رويكردي اجتماعي ميباشد و شهرداري تهران نيز از يك سازمان صرفاً خدماتي و سنتي به يك نهاد اجتماعي پويا و فعال تبديل شده است، لذا نگاه ما به مجموعه بافت فرسوده نبايد صرفاً به صورت كالبد فيزيكي باشد بلكه بعد از نوسازي ظاهري در كالبد فيزيكي فرسوده نيز بايد ساير جنبههاي حيات طيبه و زندگي توأم با آرامش در بافتهاي فرسوده و به تبع آن در شهر مورد توجه قرار گيرد. وي حذف يا كمرنگ شدن موضوع بافتهاي ناپايدار از شهرها از جمله شهر تهران را يكي از اشتباهات استراتژيك سالهاي اخير عنوان كرد و افزود: اين امر ميتواند در آسيبهاي احتمالي و متصور آتي ضرر و زيان جبرانناپذيري را به شهرها از جمله شهر تهران وارد كند كه اميدواريم اين موضوع در يك بستر كارشناسي و همدلانه مورد بررسي قرار گرفته شود.
عبادالله فتحاللهي، مديرعامل سازمان نوسازي شهر تهران و دبير ستاد بازآفريني پايدار كلانشهر گفت: هدف از تدوين بستههاي تشويقي نوسازي، افزايش موج صدور پروانه در بافتهاي فرسوده نيست بلكه تأكيد بر جبران كسري خدمات و توسعه سرانههاي خدماتي همچون پاركينگ، فضاي سبز و... در جهت ارتقاي سطح كيفيت زندگي در بافتهاي فرسوده است. دبير ستاد بازآفريني پايدار كلانشهر تهران با بيان اينكه 32 دستگاه اجرايي در موضوع نوسازي بافتهاي فرسوده، مسئوليت مستقيم دارند، از معاونين فني و اجرايي شهرداريهاي مناطق حاضر در جلسه كه رياست كارگروه خدمات و زيرساخت ستادهاي بازآفريني پايدار مناطق را نيز بر عهده دارند، خواست تا پتانسيلها، امكانات و ظرفيتهاي دستگاههاي خدماترسان را جهت تأمين زيرساختها در بافتهاي فرسوده بسيج نمايند.
