ارزش سبد سهام عدالت طي 10 سال پيوسته نوسان داشته است به طوري كه روزگاري ارزش اين سبد حتي به بيش از 100هزار ميليارد رسيد ولي هم اكنون ارزشي در حدود49تا 64هزار ميليارد تومان براي آن برآورد ميشود، نكته آن است كه با گذشت يك دهه از اجراي اين طرح ملي هنوز از محل سودشركتها اقساط يا مابهازاي ارزش سهام عدالت به خزانه دولت واريز نشده كه اين امر به خوبي نشان ميدهد در طول 10 سال گذشته از منظر مديريت دارايي عظيمي به نام سهام عدالت بدترين رفتار اعمال شده است. طرح سهام عدالت در سال 85 با هدف ارائه بخشي از مالكيت سهام بهترين و بزرگترين بنگاهها و شركتهاي دولتي به مردم ايران و تقويت بخش تعاوني و سهيم كردن مردم ايران در فعاليتهاي اقتصادي به اجرا درآمد و از آن سال به بعد به تدريج سازمان خصوصيسازي بخشي از سهام بنگاههايي چون بانك ملت، تجارت، صادرات، ايران خودرو، سايپا، نيروترانس و... را به سهام عدالت اختصاص داد، اما شواهد نشان ميدهد مديريت دارايي به نام سهام عدالت كه در واقع به مردم ايران اختصاص داشت، بسيار ضعيف بوده است زيرا با وجودي كه مقرر بود مابهازاي سهام عدالت طي 10 سال از محل سود شركتها به خزانه دولت واريز و سپس مديريت سهام عدالت به مردم واگذار شود و به اصطلاح آزادسازي سهام عدالت انجام گيرد، يك سوءاستفاده عظيم در بخش مديريت سهام شركتهاي سهام عدالتي طي دهه اخير شكل گرفت كه كليت طرح ملي سهام عدالت را تحتالشعاع قرار داد.
براي درك سادهتر مقوله آزادسازي سهام عدالت بايد عنوان كرد كه به طور مثال دولت 40هزار ميليارد تومان از داراييهاي خود را كه به شكل سهام بنگاههايي چون بانكها، بيمهها، معدنيها و... بود به بخش مشمولان سهام عدالت انتقال داد و مقرر شد از محل سود شركتها طي 10 سال مابهازاي سهام ارائه داده شده به خزانه دولت واريز شود، اما نكته در اين ميان آن بود كه نحوه مديريت صحيح بيش از 60شركت بورسي و غيربورسي كه بخشي از سهامشان به سهام عدالت تخصيص يافته بود، به شكل هوشمندانهاي مورد توجه قرار نگرفته بود، زيرا كرسي هيئتمديره شركتهايي كه بخش قابل ملاحظهاي از سهامشان متعلق به سهام عدالت بود، همچون گوشت قرباني بين كانون شركتهاي كارگزاري سهام عدالت 30 استان و همچنين نمايندگان دولت يازدهم دست به دست شد.
امروز وقتي ميبينيم با گذشت 10سال از اجراي طرح سهام عدالت حتي اقساط دولت از محل سود شركتهاي سهام عدالتي پرداخت نشده است، مشخص ميشود كه نماينده سهام عدالت در شركتهاي بورسي و غيربورسي به مهمترين وظيفهشان كه دفاع از حقوق صاحبان سهام و تلاش براي پرداخت سريعتر اقساط دولت جهت آزادسازي سهام عدالت بوده است، نهتنها خوب عمل نكردهاند، بلكه گاه كرسي مديريت سهام عدالت 49ميليون ايراني را دستمايه رسيدن به مطامع شخصي و دنيايي خود كردهاند كه نحوه رفتار نمايندگان سهام عدالت در كرسي هيئت مديره شركتهاي بورسي و غيربورسي طي 10 سال گذشته به سهولت قابل ردگيري است و در مطالب آتي به خيانتهاي صورتگرفته در اين رابطه اشاره خواهيم داشت. مشخص نيست از سال 85 تا كنون بر سر سهام عدالت چه آمده است كه با گذشت پايان مهلت اتمام طرح خزانه دولت، شركتهاي سهام عدالتي و 50 ميليون ايراني صاحب سهام عدالت هر سه ضرر كردهاند و در اين مدت نه اقساط سهام عدالت جهت آزادسازي سهام به خزانه دولت به طور كامل پرداخت شده و نه اينكه مديريت دارايي سهام عدالت و مديريت اعمالي نماينده سهام عدالت در شركتها صحيح بوده است و نه اينكه مردم در اين سالها طعم سود سهام عدالت را چشيدهاند.
لازم به توضيح است امتياز مديريت دهها هزار ميليارد تومان از داراييهاي 50 ميليون ايراني كه آن را به عنوان سهام عدالت ميشناسيم تا پيش از دولت يازدهم در اختيار كانون شركتهاي سرمايهگذاري سهام عدالت استانها بود، در اين بين برخي نمايندگان مجلس سوءاستفاده در مديريت سهام عدالت را چنان قابل ملاحظه دانستند كه حرف از مافياي 250نفري سهام عدالت به ميان آوردند كه منظور مديران كانون شركتهاي سرمايهگذاري سهام عدالت بودند و متعاقب اين موضوع دولت يازدهميها اين مديريت را فاقد وجاهت قانوني خواندند و در نهايت امتياز مديريت اين سبد سهام و كرسيهاي نمايندگان سهام عدالت در دهها شركت در اختيار نمايندگان دولت يازدهم قرار گرفت تا بنگاههاي سهام عدالتي بيش از پيش دولتيتر اداره شوند. سكان مديريت و هدايت سهام عدالت در بيش از 60شركت بورسي و غيربورسي آنقدر اهميت دارد كه حتي در مجامع مختلف شركتهاي بورسي شاهد درگيري نماينده كانون شركتهاي سرمايهگذاري سهام عدالت و نمايندگان دولت يازدهم بر سر مديريت سهام عدالت در شركتها بودهايم، حال بايد ديد بعد از ورود نهادهاي نظارتي نمايندگان پيشين سهام عدالت در شركتها و همچنين نمايندگان دولتي سهام عدالت در دولت يازدهم چه عملكردي در شركتها داشتهاند و آيا طي 10 سال اخير از حقوق 50 ميليون ايراني به عنوان صاحبان سهام عدالت در كرسي هيئت مديره شركتهاي بورسي و غيربورسي به درستي حفاظت و حراست كردهاند يا خير؟
لازم به توضيح است حقوق دولتي سهام عدالت از محل سود شركتهاي سهام عدالتي گويا تا كنون 20هزار ميليارد تومان بوده است كه به خزانه واريز شده است اما بايد ديد با اين روش مديريت سهام عدالت، عدمآزادسازي سهام عدالت تا چه زماني ادامه خواهد يافت.
