ابتداي هر سال تحصيلي جديد، دانشجويان دانشگاهها به اميد روزهاي پر از موفقيت و ساختن آيندهاي روشن پا به سراي علم و پژوهش ميگذارند و آرزو ميكنند هر ساله با اتخاذ تصميمات آموزشي و پژوهشي بهتر توسط وزارت علوم و مسئولان دانشگاهها، با كمترين دغدغه به رسالت علمي خود بپردازند.
ماه مهر آغازي دوباره براي يك مانور علمي است كه اسباب و لوازم مورد نياز خود را ميطلبد. در اين راه لازم است دغدغه دانشجويان براي رقم زدن اتفاقات علمي خوشايند به درستي پاسخ داده شود تا با آرامش و قرار بيشتر و با به كار گرفتن استعدادهاي بالقوه و بالفعل خود به كسب علم بپردازند. طي سالهاي گذشته با افزايش دانشجو در دانشگاهها، به ويژه دانشگاههاي غيردولتي روبهرو بودهايم و امسال نيز با رشد200 هزار نفري دانشجويان نسبت به سال گذشته و افزايش دغدغه خانوادهها نسبت به شرايط تحصيل فرزندانشان در اين دانشگاهها، لازم است به برخي از اين دغدغهها پرداخته شود.
يكي از اين موضوعات كه هر ساله و به طور خاص هر ترم به معضل جدي براي دانشجويان و خانوادههاي آنها تبديل شده است مسئله افزايش سليقهاي و بعضاً غير قابل پيشبيني شهريه ثابت و متغير رشتههاي تحصيلي در دانشگاهها - به خصوص دانشگاه آزاد و پيام نور- بوده است كه اين مسئله امسال نيز خانوادهها را با مشكلات عديدهاي در مرحله ثبت نام و انتخاب رشته مواجه كرده است.
متأسفانه در سالهاي اخير با تسهيل در جذب دانشجو در دانشگاههاي غيردولتي و پيام نور، تمايل عمومي براي تحصيل در اين دانشگاهها بيشتر شده و همين امر زمينه سودجويي برخي از اين دانشگاهها را در رابطه با نوع اخذ شهريه فراهم كرده است و به نوعي بازار سياه به راه انداختهاند.
تا آنجا كه حافظه ذهنيمان ياري ميكند دانشگاههاي پولي به اين خاطر در كشور تأسيس شدند كه با ايجاد شرايط بهتر براي افرادي كه تمايل دارند براي تحصيل هزينه كنند، مانع خروج ارز از كشور شوند اما امروزه شاهد هستيم كه هزينه تحصيل در اين دانشگاهها بعضاً بيش از تحصيل در خارج از كشور تمام ميشود و اين موضوع با سطح كيفي آموزش رابطه معكوس پيدا كرده تا جايي كه داد دانشجويان درآمده است.
امسال نيز ميرزاده، رئيس دانشگاه آزاد با اعلام افزايش 15 درصدي شهريه متغير اين دانشگاه اعلام كرد: «شهريه ثابت اين دانشگاه هيچ تغييري نخواهد داشت.» اما طبق اظهارنظر دانشجويان، نه تنها شهريه متغير بيش از 15 درصد افزايش داشته بلكه شهريه ثابت نيز بهرغم ماهيتش تغييرات محسوسي داشته است.
يكي از دانشجويان دانشگاه آزاد تهران شمال كه در مقطع تحصيلات تكميلي تحصيل ميكند، با گلايه از نرخ جديد شهريه ثابت و متغير رشته خود ميگويد: ترم پيش براي هشت واحد درسي 3ميليون و 450 هزار تومان پرداخت كردهام اما اين ترم براي همان تعداد واحد مجبور شدم 4 ميليون و 800 هزار تومان به حساب دانشگاه واريز كنم. وي با خشمي نشئت گرفته از ظلمي كه در حقش روا داشته شده ادامه ميدهد: طبق اعلام مسئولان دانشگاه آزاد، قرار بود شهريه ثابت تنها 15 درصد افزايش پيدا كند اما پولي كه من واريز كردم افزايش 30 درصدي را نشان ميدهد. متأسفانه اين ترم موفق نشدم از وام دانشگاه استفاده كنم و اين موضوع با توجه به اينكه هنوز شغلي ندارم فشار عجيبي روي من وارد كرده به طوري كه انگيزهاي براي شروع ترم جديد ندارم.
دانشجوي ديگري كه در مقطع دكتراي رشته فيزيك دانشگاه پيام نور تهران تحصيل ميكند با اظهار تأسف از وضعيت پرداخت شهريه ابراز ميكند: سه ترم است كه در اين دانشگاه درس ميخوانم. در بدو ورود براي تعدادي درس پيشنياز 5 ميليون و 250 هزار تومان پرداختم اما امسال براي همان تعداد واحد و تنها با گذشت دو ترم، 7 ميليون تومان دادهام كه رقم بسيار بالايي است و حتي از عهده من كه شاغل بوده و حقوق ماهانه دارم خارج است. وي ميافزايد: مسئولان دانشگاه مثل هر سال تنها تلاش ميكنند براي درآمدزايي بيشتر دانشجوي بيشتري جذب كنند در حاليكه كيفيت آموزش و سطح علمي اساتيد به هيچ وجه راضي كننده نيست.
دانشجوي پسر ديگري كه امسال در مقطع دكتراي رشته مديريت دولتي دانشگاه آزاد گلستان پذيرفته شده است اظهار ميكند: به دليل شرايط كاريام مجبور شدم در مقطع دكتري ادامه تحصيل دهم. روز گذشته با مراجعه به دانشگاه و استعلام از وضعيت شهريه و سطح امكانات دانشگاه متوجه شدم، هر ترم بايد 8ميليون و 500 هزار تومان بپردازم كه البته اين مبلغ طي 12 ترم تحصيلي افزايش خواهد داشت.
وي ادامه ميدهد: طبق اظهارنظر كارشناسان امور مالي اين دانشگاه، هزينه تز دكتري هم حداقل 40 ميليون تومان است كه با احتساب نداشتن خدمات رفاهي همچون خوابگاه و هزينه ترمهاي پيشين چيزي نزديك به 200 ميليون تومان براي من تمام خواهد شد كه با نصف اين هزينه ميتوانم در خارج از كشور هم در دانشگاههاي خوبي تحصيل كنم و هم حين تحصيل به كار مشغول شوم.
افزايش يك شبه شهريه دانشگاه آزاد و بعضاً دانشگاه پيام نور به ساير دانشگاههاي غير دولتي و مؤسسات غيرانتفاعي نيز سرايت كرده و اما شيب نه چندان مطلوب اين افزايش تحميلي، براي بسياري از دانشجويان امري عادي تلقي ميشود و پذيرفتهاند كه افزايش نرخ شهريه در دانشگاههاي داخل كاملاً سليقهاي و بدون حساب و كتاب منطقي است.
يكي از دانشجويان دانشگاه آزاد قزوين با گلايه از مغلطه برخي مسئولان و كارمندان اين دانشگاه در توضيح علت افزايش نجومي مبلغ شهريه ميگويد: با ديدن مبلغ شهريه ترم جديد شوكه شدم و به يكي از كارمندان امور مالي گلايه كردم. با اعتماد به نفس تمام جواب داد: «شما در يك دانشگاه سطح بالا تحصيل ميكنيد كه هزينههاي خاص خودش را دارد. اين دانشگاه هر روز در حال انجام پروژههاي عمراني جديد است و تسهيلات فراواني را براي دانشجويانش فراهم ميكند و همه اين خدمات هزينه دارد. شما در قبال اين همه امكانات هزينه چنداني پرداخت نميكنيد پس بهتر است سنجيدهتر رفتار كنيد.» اين دانشجو پس از يادآوري اظهارات شاذ آن مسئول ادامه ميدهد: هر روز دانشگاه بزرگتر و تردد در آن براي دانشجويان سختتر ميشود. در اين دانشگاه استفاده از آسانسور تنها براي اساتيد مجاز است و دانشجويان حق استفاده از آن را ندارند. وضع سرويسهاي بهداشتي و سلف دانشگاه هم اسفبار است و هيچ رسيدگي به اين بخشها نميشود. بيشتر استادان مقطع كارشناسي مدعو و تازه كار هستند و نسبت به آموزش صحيح انگيزه كافي ندارند. با اين اوصاف من نميدانم شكرگزار كدام اقدام دانشگاه بايد باشم؟
به نظر ميرسد با شرايط نسبتاً سختي كه براي تحصيل در دانشگاههاي دولتي وجود دارد و با توجه به اهميت روز افزون جوانان و خانوادهها براي كسب مدرك و جانماندن از قافله يدك كشيدن افتخار تحصيلات آكادميك، اعتراضات به سوء استفادههاي مالي دانشگاهها از محصلان خود راه به جايي نبرده و اوضاع كمافيالسابق ادامه داشته باشد و همچنان مسئولان دانشگاهها نيز از اين موضوع نهايت استفاده خود را خواهند برد.
در آخر اين سؤال به قوت خود باقي ميماند كه آيا نهاد، مؤسسه، شخص يا ارگاني وظيفه رسيدگي به تخلفات مالي و قانونگذاريهاي شبانهروزي دانشگاهها در زمينه اخذ شهريه را برعهده دارد يا خير؟
