«در عصر اينترنت آيا واقعاً نياز داريم پانوشت بزنيم تا به نقلقولهاي داخل متن، ارجاع دهيم؟ آيا كتابي كه قرار است آن را جدي بگيريم، بايد ما را به صفحات كهنه كتابي در حال نابودي هدايت كند كه در اعماق كتابخانهاي آشفته نگهداري ميشود؟ حالآنكه همان مطلب را ميتوان بهآساني با جستوجوي گوگل پيدا كرد. آيا در اين كار كه زماني يكي از فعاليتهاي دانشگاهي ضروري بوده، نوعي شيءپرستي وارد شده است؟
موضوع بحث من مراجعه به منبع پانوشتها نيست؛ حرف من اطلاعات اضافي و خستهكننده هنگام توضيح دقيق يك نقلقول است. آيا خوانندگان بايد حتماً بدانند كه انتشارات دانشگاه ييل در نيوهيون و انتشارات كناف در نيويورك است؟ اين چه كمكي براي تسهيل يافتن يك نقلقول ميكند؟ وقتي كسي عنوان اثر و نام خانوادگي نويسنده را داشته باشد، آيا واقعاً نيازي به حروف اول يا نام كوچك نويسنده هست؟ انتشارات دانشگاه آكسفورد، نام كوچك نويسنده را بهطور كامل ميخواهد. گاهي اوقات يافتن چنين نامي دشوار است؛ چون برخي نويسندگان خودشان هم از حروف اول اسمشان استفاده ميكنند. اما سؤال اصلي اينجاست: آيا هيچگاه نميخواهيم قبول كنيم كه فناوري مدرن، اينگونه مسائل را تغيير داده است؟» (تيم پاركس، نيويورك ريويو آو بوكز).
يادداشت فوق، يكي از يادداشتهايي است كه چند روزي است در خروجي سايت «ترجمان» قرار گرفته است.
نقد جدي مطرح شده در يادداشتي –كه مطالب فوق بخشي از آن است- ناظر به اين مسئله است كه ورود اينترنت و فضاهاي مجازي باعث ناكارآمدي سيستم سنتي و قديمي پژوهش از جمله ارجاعدهي مطالب است.
اين كه دسترسي به آخرين مقالات خاصه ترجمهها، تا چندي پيش جز با جست و جو در ميان كتب فرسوده و انتظار براي در اختيار داشتن متون ترجمههاي علوم انساني ميسر نبوده است. سايتي نظير ترجمان توانسته تا حدودي اين جنبش را پاسخ دهد.
سايت ترجمان كه توسط جمعي از دغدغهمندان علوم انساني راهاندازي شده است، در قسمت توضيحات خود اين هدف را اين گونه تشريح كرده است:
هدفِ ترجمان همانگونه كه برقراركردن ارتباط فكري ميان زبان فارسي و ديگر زبانهاي زنده دنيا است. اما چنين كاري در زمان حاضر كه دوران فراواني ترجمه و مترجم در ميان فارسيزبانان است، چه اهميتي دارد؟ ما معتقديم هر متني ارزش ترجمه ندارد، اما هستند متون كمتر شناخته شده و جريانهاي به حاشيه رانده شدهاي كه ترجمه آنها دريچه تازهاي در جهان انديشه امروز ايران ميگشايد.
فعاليتهاي ترجمان در دو بخش «انتشارات ترجمان علوم انساني» و «سايت ترجمان» تعريف ميشود. در سايت ترجمان مقاله، نوشتار، بررسي كتاب و گفتوگوها را قرار ميدهيم و سپس مجموعهمقالهها را در قالب كتاب منتشر ميكنيم. در انتخاب مقالات، حداكثر تلاش ما بر اين است تا تنها متون دست اول، از انديشمندان اصلي جريانهاي مهم فكري و نظري ترجمه شوند و بر خلاف بسياري از ديگر نشريات و وبگاهها، ترجيح دادهايم تا تعداد مقالات كمتري را با كيفيتي بالاتر و محتوايي غنيتر ترجمه كنيم.
تا سالهاي پيش از اين، چاپ ترجمه مقالات بلند در نشريات علمي ـ پژوهشي و علمي ـ ترويجي، امري رايج بود، ولي امروزه به هر دليل، ترجمه اين مقالات به كناري سپرده شده است. اما مهم آن است كه از اهميت اين مقالات كاسته نشده است و خواننده فارسيزبان محتاج دسترسي به اين منابع است. از اين رو، ترجمان مقالاتي را در دستور كار خود قرار داده است كه نوشتههاي كليدي و مؤثر نويسندگان اصلي در رشتههاي گوناگون علوم انساني محسوب ميشود.
سايت ترجمان در سامانه شاپا وابسته به كتابخانه ملي ايران، به صورت رسمي ثبت شده است و با شماره شاپاي مندرج در متن PDF مقالات، امكان ارجاع به آنها در متون علمي فراهم شده است.
نكته جالب اينكه همين سايت چند روز گذشته در شبكههاي تلويزيوني ضدانقلاب مورد بحث و تفسير قرار گرفت و اين سايت، در راستاي تلاش براي جهتدهي به علوم انساني توسط قشر ارزشي جمهوري اسلامي خوانده شد.
سايت ترجمان به مديرمسئولي مرتضي روحاني راوري و سردبيري مرتضي منتظريمقدم در آدرس tarjomaan. com قابل دسترسي است.
