با وجود شكست نشست دوحه قيمت نفت روند افزايشي را تجربه ميكند؛ قيمت نفت اوپك ديروز به رقم 41 دلار رسيد ولي آژانس بينالمللي انرژي در يكي ديگر از گزارشهاي سياسي خود تلاش كرد تا بازار نفت را متأثر از يك دروغ بزرگ كند.
پس از تحريم نفتي امريكا توسط اعراب در سال 1973 قيمت نفت به شدت افزايش يافت و كشورهاي امريكا، هلند و ساير همپيمانان آن دچار بحران بزرگي شدند. اين كشورها با چنين تجربه سختي در سال 1975 آژانس بينالمللي انرژي را تأسيس كردند. هدف از تأسيس اين آژانس كاهش قدرت اوپك و خطدهي به بازار نفت بود. تركيب كشورهاي حاضر در اين آژانس كه براي مقابله با قدرت اوپك دور هم جمع شده بودند، نشان ميدهد كه رويكرد سياسي اين آژانس بر رويكرد تحليلي آن غلبه دارد البته نه به صورت مبرهن و واضح بلكه به صورت مستقل اما زيركانه.
اين آژانس غربي، طي دهههاي گذشته گزارشهاي هدفدار و غلط فراواني را روانه بازار كرده و سعي كرده است منافع مصرفكنندگان را تأمين كند. به عنوان نمونه اين آژانس در آغاز تحريم نفت ايران گزارش داد كه عربستان با توليد 12 ميليون بشكهاي خود جايگزين ايران خواهد شد در شرايطي كه توليد نفت عربستان در بالاترين ظرفيت اسمي و عملياتي خود هيچگاه بيشتر از 10 ميليون و 500 هزار بشكه نشد. اين در حالي است كه آژانس بينالمللي انرژي كمي پيشتر در سال 2011، توان توليد عربستان در سال 2015 را 5/10 ميليون بشكه در روز و در سال 2020 معادل 9/10 ميليون بشكه در روز برآورد كرده بود! آنها امروز ميگويند ظرفيت توليد عربستان بيش از 12 ميليون بشكه است.
اين مؤسسه طي يك سال اخير از مازاد 2 ميليون بشكهاي نفت در بازار خبر داده بود و همين موضوع به سقوط قيمتها دامن زده بود تا روزي كه قرار شد اعضاي اوپك و ساير توليدكنندگان مستقل نفت در دوحه به فريز نفتي رأي دهند. نشست مقدماتي دوحه توانست به قيمتهاي نفت روند صعودي بدهد و آژانس بينالمللي انرژي براي توجيه گزارش قبلي خود 2 ميليون بشكه را به 800 هزار بشكه تغيير داد و نامي ديگر بر آن نهاد.
نشست دوحه به دليل زيادهخواهيهاي عربستان شكست خورد و به نشست مسكو موكول شد تا بار ديگر اين نهاد به نظريهپردازي در اين باره بپردازد. رئيس بخش بازار و صنايع نفت آژانس بينالمللي انرژي به شبكه خبري ان بيسي گفت معتقد است كه هر دو اين توليدكنندهها به توليد نفت در بالاترين سطح ممكن ادامه خواهند داد.
نيل آتكينسون گفت: در دوران پس از نشست دوحه هنوز در شرايطي هستيم كه الزاماً يك بازار آزاد براي نفت است، آنها (روسها) تا جايي كه بازار جذب كنند نفت توليد خواهند كرد و سعوديها نيز گفتهاند همين كار را انجام خواهند داد. ما به دوران قبل از نشست دوحه يعني جايي كه توليدكنندگان هر آنچه و هر مقدار كه بتوانند با هر قيمتي كه ممكن باشد ميفروشند، بازگشتهايم و بازار به موقع حواسش به مازاد توليد است.
سخنان آتكينسون تنها ظرف كمتر از يك هفته پس از گفتوگوهاي پيچيده بين اوپك و توليدكنندگان بيرون اوپك در دوحه قطر جايي كه اميدها براي تثبيت سطح توليد رنگ باخت مطرح شده است.
عربستان سعودي به عنوان بزرگترين توليدكننده اوپك اعلام كرد كه توليد خود را تثبيت نخواهد كرد مگر آنكه ايران به عنوان رقيب منطقهاياش همين كار را انجام دهد، اما ايران با اين كار مخالفت كرده چراكه به دنبال بازگشت صنعت نفت خود به مسير قبل از تحريمهاي اقتصادي است.
با توجه به اينكه تنشها بين اعضاي اوپك رو به افزايش است، تحليلگران نفتي درباره آنچه ممكن است در نشست بعدي 13 عضو اوپك در دوم ژوئن رخ دهد گمانهزني كردهاند. آتكينسون خاطرنشان كرد: عربستان ظرفيت توليد مازاد حدود 2 ميليون بشكه در روز را دارد و تعدادي از ديگر توليدكنندگان خاورميانه همچون كويت و امارات نيز همين ظرفيت را دارند اما جدا از آن ظرفيت مازاد ديگري در جهان وجود ندارد.
تمام توليدكنندگان نفت از كاهش قيمتها از اواسط 2014 به شدت لطمه خوردهاند؛ قيمتهايي كه به دليل مازاد عرضه و نبود تقاضا به شدت كاهش يافته اما برخي بيشتر لطمه خوردهاند. آنهايي كه هزينه توليد بيشتري دارند همچون توليدكنندگان نفت شيل امريكا به ويژه اين لطمه را احساس كرده و با تعطيلي دكلها، كاهش توليد و اكتشافات واكنش نشان دادهاند.
آتكينسون گفت: براساس آمار ما، امريكا به سهم خودش چيزي در حدود روزانه 450 الي 500 هزار بشكه در 2016 نسبت به 2015 كاهش توليد خواهد داشت. كليد تعادل مجدد بازار در دست امريكا است. امريكا احتمالاً جالبترين توليدكننده نفت در جهان است چراكه بسيار ناپايدار و پويا است و كليد اين موضوع را از بسياري از جهات در دست دارد.
رئيس آژانس بينالمللي انرژي هم هفته گذشته همين مواضع را بيان كرده بود تا مشخص شود كه اين آژانس بيش از آنكه پژوهشي باشد يك نهاد سياسي با اهداف كلاني است كه برايش طراحي شده است.
