در همان روز و ساعتهايي كه رئيس جمهور امريكا ارتش كشورش را «قدرتمندترين نيروي نظامي تاريخ جهان» توصيف كرد و گفت امريكا براي اين ارتش بيشتر از «هشت كشور برتر» هزينه ميكند، نيروي دريايي سپاه تعرض دو شناور جنگي امريكا به آبهاي سرزميني ايران در خليج فارس را بيپاسخ نگذاشت و اين دو شناور را با 10 تفنگدار دريايي توقيف كرد؛ چالشي كه البته بيشتر از 18 ساعت طول نكشيد و تهران به نشانه حسن نيت در آستانه تكميل اجراي توافق هستهاي، هر 10 تفنگدار دريايي امريكا را آزاد كرد.
به گزارش «جوان»، دو شناور جنگي امريكا عصر روز سهشنبه همزمان با تكميل اجراي تعهدات هستهاي ايران (خروج قلب رآكتور اراك) و ورود به مرحله اجراي تعهدات طرف غربي (لغو تحريمها) به آبهاي سرزميني ايران در خليجفارس تعرض كردند؛ اقدامي كه طرف امريكايي گفته به «علت خرابي سيستمهاي ناوبري» اتفاق افتاده است ولي ميتوانست موجب تنشهاي طرفين در آستانه اجراي برجام شود. عباس عراقچي معاون وزير خارجه ايران روز گذشته در اين باره گفت كه اين قدرت دروني ايران است كه با قدرت شناور نظامي قدرت بزرگ نظامي جهاني را توقيف و پس از اطمينان از سهوي بودن ورود آنها به آبهاي سرزمين، پرسنل آن را با قدرت آزاد كرديم؛ اين اقتدار ماست. عراقچي معتقد است: تا اين قدرت دروني حفظ شود برجام هم حفظ خواهد شد.
يك منبع مطلع در تهران ميگويد جمهوري اسلامي با توقيف دو شناور امريكايي به طرف امريكايي سيگنال داد كه اجراي برجام به معني سمت و سوي مصالحهجويانه در ساير زمينهها نيست. سناتور تام كاتن نيز گفته كه بازداشت 10 نظامي امريكا در خليج فارس توسط سپاه پاسداران ايران را براي باراك اوباما «ذلتبار» خواند. مقامات ايراني خبر توقيف دو شناور امريكايي در جزيره فارس در آبهاي سرزميني ايران را منتشر نكرده بودند و سه شنبه شب، اين مقامات وزارت دفاع امريكا (پنتاگون) بودند كه بازداشت اين 10 نفر را منتشر كردند. اين دو شناور جنگي امريكايي كه برخلاف رژيم آبهاي سرزميني، وارد آبهاي ايران در حوالي جزيره فارسي شده بودند، حدود دوكيلومتر در آبهاي كشورمان گشت زني كردند كه اين اطلاعات روي دستگاه جي پي اس آنها نيز ثبت شده بود. به گفته منابع هركدام از قايقهاي امريكايي مجهز به سه مسلسل كاليبر 50 بودهاند. از 10 نظامي دستگيرشده، 9 نفر مرد و يك نفر زن بوده است. آنها در شناورهاي خود سلاحهاي نيمهسنگين همراه داشتند. تعرض نيروهاي نظامي غربي حاضر در خليج فارس به آبهاي سرزميني ايران پيشتر نيز سابقه داشته است. در سال 2004، نيروهاي انگليسي با سه قايق نظامي به آبهاي ايران وارد شدند كه نيروهاي دريايي كشورمان آنها را دستگير كردند و در سال 2007 هم 15 نيروي نظامي انگليس با ورود غيرقانوني به آبهاي سرزميني ايران بازداشت و پس از چند روز آزاد شدند.
تلاشهاي ديپلماتيك بلافاصله پس از تأييد اين خبر، مقامات وزارت خارجه امريكا از مجراي ديپلماسي براي زمينهسازي آزادي تفنگداران امريكايي شروع به تلاش كردند. جان كري، وزير خارجه امريكا در يك جلسه ديپلماتيك از اين خبر مطلع شده و به نوشته نيويوركتايمز، او از جلسه خارج در تماس تلفني با محمدجواد ظريف وزير خارجه ايران خواستار آزادي سرنشينهاي اين دو قايق شده است. بنا بر اعلام «انبيسينيوز» كري در اين گفت و گو اظهار داشته كه اقدام شناورهاي امريكايي در ورود به آبهاي سرزميني ايران، يك اتفاق بوده و عمدي در كار نبوده است. به گزارش سي ان ان، ظريف در اين تماس از كري خواسته است دولت امريكا به خاطر تعرض به آبهاي سرزميني ايران عذرخواهي كند. به گزارش واشنگتنپست، اشتون كارتر، وزير دفاع امريكا نيز در اين مدت در جريان موضوع قرار گرفته و با جان كري و سوزان رايس، مشاور امنيت ملي در تماس كامل بوده است.
آزادي نيروهاي امريكايي نيروهاي سپاه پاسداران صبح چهارشنبه پس از تلاشهاي ديپلماتيك بين وزراي خارجه ايران و امريكا و پس از تأييد اينكه هيچگونه عمدي در ورود نيروهاي امريكايي به آبهاي ايراني در كار نبوده اين نيروها را آزاد كردند. ارتش امريكا ديروز تأييد كرد كه ايران 10 ملوان امريكايي را رها كرده و آنها در ناو يواساس آنزيو هستند. ارتش امريكا همچنين اعلام كرده كه اين 10 نظامي پس از گذراندن معاينات به پايگاه نظامي خود در بحرين منتقل ميشوند و درباره اين ماجرا به زودي تحقيق انجام ميشود. به گزارش رويترز، يك مقام ارشد دولت امريكا گفت: هيچ شواهدي كه نشان دهد ايرانيها با ملوانان امريكايي رفتار خصمانهاي داشتند، وجود ندارد. تعرض نيروهاي نظامي امريكا به آبهاي سرزميني ايران و بازداشت آنها توسط نيروهاي سپاه در شرايطي است كه باراك اوباما، رئيس جمهور امريكا در نطق سالانه خود از امريكاييها به عنوان قويترين ملت روي زمين نام برد و گفت: «ما براي نيروي نظامي خود بيش از مجموع هشت كشور برتر در اين حوزه هزينه ميكنيم و نيروهاي نظامي ما قدرتمندترين نيروهاي نظامي در طول تاريخ جهان هستند. هيچ كشوري جرئت نميكند به ما و همپيمانان ما حمله كند زيرا آنها ميدانند كه اين مسير ختم به زوال ميشود.» تعرض نظاميان امريكايي به آبهاي سرزميني ايران در شرايطي است كه قرار است طي روزهاي آينده برجام اجرايي شود و اين اقدام امريكا ميتواند به تنش ها بين دو كشور لطمه وارد كند. اين درحالي است كه در هفتههاي اخير كنگره امريكا طرحهاي جديدي را براي تحريم ايران تصويب كرده كه به گفته كارشناسان نقض صريح برجام است.
تشكر امريكا از ايرانبه دنبال آزادي ملوانهاي امريكايي، وزير خارجه اين كشور از ايران به خاطر همكاري در موضوع آزاد كردن ملوانان بازداشت شده امريكايي تشكر كرد. جان كري تأكيد كرد: «ميخواهم تشكر خودم را از مقامات ايراني به خاطر همكاريشان در حل سريع اين موضوع اعلام كنم.» وزير خارجه امريكا گفت: «آزادي ملوانان گواهي بر نقش حساس ديپلماسي در امن و قوي نگه داشتن كشورمان است.» وزير دفاع امريكا نيز پس از آزادي تفنگداران امريكايي گفت: «از وزير خارجه كري به دليل تعامل ديپلماتيكش با ايران كه به بازگشت فوري نيروهايمان منجر شد، تشكر ميكنم.» وي به صورت غيرمستقيم از ايران به خاطر حل و فصل سريع اين موضوع تقدير كرد.
جنجال مخالفان عليه ايراناگرچه رفتار ايران با نيروهاي امريكايي مؤدبانه بوده ولي انتشار خبر دستگيري تفنگداران امريكايي، فرصتي را در اختيار سناتورهاي امريكايي قرار داد تا به جاروجنجال عليه ايران و همين طور دولت اوباما بپردازند. در حالي كه جان كري و جو بايدن، معاون رئيسجمهور امريكا نسبت به پايان خوش و آزادي سريع اين ملوانان ابراز اطمينان كرده بودند، ولي ماركو روبيو، سناتور جمهوريخواه در بيانيهاي بار ديگر بر ابطال «برجام» تأكيد كرد. سناتور كلي آيوت نيز با اشاره به اين واقعه گفت: «غيرقابل تصور است كه دولت امريكا قصد برداشتن تحريمها عليه ايران را دارد.» سناتور تام كاتن كه به داشتن مواضع تندي عليه ايران معروف است، بازداشت 10 نظامي امريكا در خليج فارس توسط سپاه پاسداران ايران را براي باراك اوباما «ذلتبار» خواند و مدعي شد: «اين اقدام ايران را به تهاجم عليه امريكا و متحدانمان در منطقه تشويق ميكند.» سناتور اليوت انگل، دموكرات ارشد سنا نيز گفت كه اين اقدام ايران، همه چيز را در معرض خطر قرار ميدهد.
