دلار اين روزها در قله 3 هزار و 700 تومان و حتي بالاتر ايستاده و در بازار ارز مبادله ميشود؛ در بازاري كه فعلاً تقاضا بالا نيست، اما رفت و آمد صرافان شهرستاني به شدت افزايش يافته است. دبيركل انجمن حسابداري ايران معتقد است كه افزايش نرخ ارز به فعاليت دلالان ارتباطي ندارد بلكه اسكناس دلار در بازار كاهش يافته و شايعاتي مبني بر پولشويي نيز قوت گرفته است.
نرخ دلار در بازار آزاد در چند ماه اخير افزايش قابل توجهي در مقايسه با حدود دو سال گذشته كه از تنشهاي بازار كاسته شده بود، دارد، به طوري كه از حدود 3 هزار و 200 تومان در تيرماه به بيش از 3 هزار و 700 تومان در حال حاضر رسيده است.
بانك مركزي براي گراني اين 500 تومان در عرض چند ماه اخير دلايلي همچون تقاضاي فصلي يا تقاضاي ارز براي سفرهاي اربعين يا حتي اقدامات برخي گروههاي خاص در بازار ارز را مطرح كرد يا اينكه در سويي ديگر كارشناسان عنوان ميكنند كه در شرايط فعلي و با توجه به كاهش قابل توجه قيمت نفت و به تبع آن ريزش درآمدهاي دولت طبيعي است كه نرخ دلار در بازار با افزايش همراه باشد تا دولت بتواند بخشي از كسري درآمد را جبران كند. گرچه دوران تقاضاي ارز براي اربعين يا ژانويه هم گذشت، اما برخلاف وعده سيف، رئيس كل بانك مركزي دلار نهتنها در بازر ارزان نشد بلكه همچنان مرز 3 هزار و700 تومان را پشت سر گذاشته و به روند اغلب صعودي خود ادامه ميدهد.
سركشي به بازار ارز و دريافت نظرات صرافان حاكي از اين است كه هيچ ماجراي پشت پردهاي براي گراني دلار وجود ندارد، اما اين روند كنترلي بازار است كه موجب شده دلار در نرخ گران شده خود باقي بماند. آنطور كه برخي صرافان اعلام ميكنند در حال حاضر تقاضاي چنداني براي خريد وجود ندارد در عين حال كه عرضه نيز نسبت به قبل كاهش يافته است.
صرافان در رابطه با شرايط نسبتاً ركودي كه فعلاً در بازار وجود دارد نيز عنوان كردند كه به گونهاي همه منتظر اجراي برجام و اتفاقات بعد از آن هستند. اما موضوع ديگر در رابطه با بازار ارز به توزيع دلارهاي خاص در صرافيهاي بانكها اختصاص دارد آن هم در شرايطي كه مدتي است توزيع از حالت انحصاري صرافي يك بانك خارج شده و در چند صرافي انجام ميشود، به گونهاي كه صرافان ميتوانند روزانه حدود 50 تا 100هزار دلار را با اختلاف قيمتي حدود 10 تا 15تومان از صرافي بانكها دريافت كنند.
گرچه صرافان تهراني هم به خريد اين ارزها وارد ميشوند، اما شواهد بازار و اظهارات صرافان بيانگر اين بود كه در اين مدت صرافان شهرستاني از متقاضيان پروپاقرص دلارهاي بانك مركزي يا همان دلارهاي تنظيم بازار هستند. آنطور كه عنوان ميشود صرافان شهرستاني در روز بين 30 تا 50 هزار دلار از صرافي بانكها ميگيرند آن هم در شرايطي كه حتي نياز روزانه آنها در شهرستان محل اقامتشان از هزار دلار هم بيشتر نيست. از اينرو اين صرافان دلارهاي خريداري شده در روز را در بازار تهران به فروش میرسانند و منبعي براي سودآوري آنها شده است.
صرافان ميگويند گرچه ظاهر امر تأثيري در بازار ندارد، ولي اين ارزها قرار بود كه براي تنظيم عرضه و تقاضا باشد نه پهن شدن بساط سودآوري ارز. در عين حال كه اين اقدام به نوعي استفاده از صرافان براي پاك كردن صورت اقدامات مخربي است كه پيشتر عدهاي در بازار ارز انجام ميدادهاند و در نهايت همه چيز به اسم صرافان تمام ميشود و در سويي از آن صرافان شهرستاني اين روزها رفت و آمد خود به آن را بيشتر كرده و با معامله ارزهايي كه از صرافي بانكها زير قيمت دريافت ميكنند، سود نسبتاً خوبي هم ميبرند.
ناتواني بانك مركزي در جذب ۱۰ميليارد دلار خانگيدر اين خصوص دبيركل انجمن حسابداري ايران درباره دلايل گراني دلار با بيان اينكه بانك مركزي نتوانسته ۱۰ميليارد دلار خانگي را روانه نظام بانكي و بازار كند، از شايع شدن پولشويي در بازار ارز خبر داد و گفت: اكنون لاشه اسكناس (دلار) كم داريم و مردم متوسط به سمت خريد ارز ميروند. ناصر پرتوي در گفتوگو با تسنيم در مورد اينكه رئيس كل بانك مركزي دلايل نوسانات نرخ ارز را افزايش قيمت جهاني دلار عنوان ميكند، اظهار داشت: برخي مواقع توجيه كردن براي پنهان كردن واقعيتهاست. نرخ برابري دلار نسبت به ساير ارزها حدود 0/1 تا 0/4 درصد در دنيا افزايش داشته است.
وي افزود: افزايش نرخ دلار در بازارهاي دنيا، زير يك درصد است ولي قيمت دلار در چند ماه اخير بيش از 8 درصد در ايران افزايش يافته و قيمت دلار از حدود 3 هزار و 300 تومان، امروز با قيمتي در حدود 3 هزار و 700تومان خريد و فروش ميشود. نرخ برابري يورو نسبت به دلار حدود 1/12 درصد بوده كه اكنون 1/09 درصد شده اما امروز نرخ يورو در كشور نزديك 4 هزار تومان است.
نرخ ارز امكان افزايش دارد دبيركل انجمن حسابداري ايران با اشاره به اينكه براساس اعلام رئيس سابق بانك مركزي بين 10 تا 20 ميليارد دلار در خانههاي مردم است، گفت: مردم اين دلارهاي خانگي را در نظام بانكي، سپردهگذاري نميكنند، زيرا نگران هستند كه اگر به بانكها دادند، بعداً به جاي ارز، ريال بگيرند.
پرتوي با بيان اينكه افرادي در خانه ارز نگهداري ميكنند كه بخواهند در آينده نزديك از آن مثلاً براي سفر استفاده كنند، بيان كرد: فرد وقتي ميخواهد از ارز براي سفر يا خريد استفاده كند، براي اينكه بتواند آن را به راحتي و با خيال راحت بگيرد، اين پول را به نظام بانكي ميسپارد، بانك مركزي بايد به دارندگان حساب ارزي حتي با منشأ داخلي تعهد دهد كه اگر اين اتفاق بيفتد، حداقل 10 ميليارد دلار روانه بانكها خواهد شد.
وي با بيان اينكه مردم دلار، يورو و لير در خانهها نگهداري ميكنند، ادامه داد: بانك مركزي فكر ميكند نرخ فعلي طبيعي است و قيمت در حدود همين نرخ ميماند. امروز سودي كه بانكها به ارز ميدهند، حداكثر 6 درصد است، اما سودي كه به ريال داده ميشود، حداقل 20 تا 27 درصد است و اين شبهه دارد. وقتي سود سپرده ارزي 6 درصد است، نشان ميدهد 3هزار و670 تومان نرخ واقعي ارز نيست و اين نرخ امكان افزايش دارد. اين استاد دانشگاه با اشاره به اينكه تقاضا براي ارز بيش از عرضه است، افزود: اكنون در كشور لاشه اسكناس (دلار) كم داريم و چون هنوز ثبات مالي بهينه نشده است، مردم حتي افراد متوسط به سمت خريد ارز ميروند ولي اگر ثبات مالي بهينه شود، هيچ كسي در خانه خود ارز نگه نميدارد.
مفسدان با خريد ارز پولشويي ميكنند پرتوي با اشاره به فساد اقتصادي گفت: معمولاً افرادي كه تقلب و فساد مالي انجام ميدهند، به سرعت پول خود را به ارز تبديل ميكنند، زيرا بهترين پشتوانه غيرقابل شناسايي است و پولشويي رخ ميدهد، اگر پول خود را به بانك ببرند مشخص خواهد شد كه از كجا اين پول را آوردهاند. وي اضافه كرد: فكر ميكنند، مقصر افزايش قيمت ارز، دلالها هستند، در حالي كه دلالها كارهاي نيستند، زيرا بانك مركزي ارزهاي فروشي را در اختيار صرافيهاي مجاز قرار ميدهد و صرافيها به واسطه افراد خود ارز را در بيرون از صرافي ميفروشند كه اين يك اقدام عادي است.
دبيركل انجمن حسابداري ايران تصريح كرد: افرادي كه تقلب ميكنند، ريال به دست آمده را به دلار و يورو تبديل ميكنند زيرا يك بسته اسكناس يورو برابر با 40 ميليون تومان است و در قوطي معمولي ميتوان 800 ميليون تومان را به شكل يورو نگهداري كرد.
