وضعيت توليد در بخشهاي صنايع كوچك كه اسفبار و معلوم است و خبرها حكايت از تعطيل شدن و نيمهتعطيلي هزاران واحد توليدي دارد، اما آنچه در اين روزها تأسفبارتر و وحشتناكتر به نظر ميرسد به خطر افتادن برنامههاي توليد موادي است كه ايران در آنها داراي مزيت نسبي بوده و با امنيت غذايي ما سر و كار دارد.
بيتدبيري در برنامهريزي توليد و عدم حمايت از توليدكنندگان مواد غذايي آن هم در حالي كه بسياري از مردم زير خط فقر هستند، اقدامي مشكوك و خطرناك است كه بايد توسط قوه مقننه و حتي قوه قضائيه به آن رسيدگي كرد و هشدارهاي لازم را به بدنه قوه مجريه داد، وگرنه ادامه اين روند موجب برهم خوردن تعادل جريان توليد – مصرف شده و توليد و مصرف را توأمان تحتالشعاع قرار ميدهد، به اين ترتيب توليدكنندگان خرد در حوزه كشاورزي هم دچار سرخوردگي شده و كشور را با تهديد كمبود مواد غذايي مواجه خواهند كرد. در سالجاري متأسفانه بيتدبيري در ايجاد تعادل بازارها باعث شده تا چندين محصول، با استراتژي چال كردن مواجه شود و بدون شك اين اقدام باعث سرخوردگي و تغيير الگوي توليد خواهد شد؛ الگويي كه بايد پيش از وقوع چنين حوادثي توسط وزارت جهاد كشاورزي و وزارت صنعت، معدن و بازرگاني تدوين و تبليغ ميشد. متأسفانه مديريتي بيكفايت با نماد معروف سيبزميني – پياز كه سالها كشاورزان را به طور سنتي ترغيب به توليد مازاد در يك محصول ميكند، امسال به اوج خود رسيده و اين بيتدبيري به بازارهايي مانند بازار خرما و مرغ تسري يافته است.
بايد بپذيريم كه بيتدبيري در بازار توزيع و بيبرنامگي در توليد محصولات كشاورزي در حال وقوع است به نحوي كه در سالجاري منجر به خاك كردن صدها هزار تن سيبزميني، خرما و مرغ شده و حتي بسياري از دامداريها رابه تعطيلي كشانده است؛ خبرهايي كه هر يك نشاني واضح و غيرقابل انكار در بيكفايتي مديريتي وضعف در برنامهريزي است زيرا اقتصاددانان دولتي به خوبي كاهش تقاضا را پيشبيني كرده بودند و ميدانستند كه استراتژي توليد بايد تغيير كند و همچنين ميدانستند بساط دلاليهاي ناجوانمردانه در حوزه محصولات كشاورزي به دليل كاهش تقاضا بايد جمع شود تا توليدكنندگان سرپا بمانند، اما با چشمان بسته و در سكوت كامل ترجيح دادند تا مسئله محصولات بادكرده روي دست كشاورزان را در خاك مدفون كنند يا بيتوجه به مشكلات دامداران تنها به فكر افزايش قيمت لبنيات كنند بيآنكه بدانند توليدكنندگان چه حال و روزي در اين روزهاي سخت دارند.
دبير انجمن خرما چندي پيش از افت شديد قيمت و برهم خوردن بازار خرما از دولت گذشته تاكنون خبر داده و گفته بود: خرما روي دست توليدكنندگان باقي مانده و با اين وضعيت سازمان تعاون روستايي امسال هم مانند سال گذشته مجبور ميشود خرماي خريداري شده را دفن كند. وي از حدود يك ميليون تن خرماي مازاد كه روي دست توليدكنندگان يا حتي واسطههايي كه آن را از نخلداران خريدهاند، خبر داده است. چندي پيش نيز 17 هزار تن سيبزميني امحا و مسئله بيتدبيري آن به فراموشي سپرده شد. به تازگي نيز خبرها از شايعه معدوم كردن مرغهاي مازاد حكايت دارد؛ مرغهايي كه به گفته توليدكنندگانشان كمتر از ارزش تمام شده در بازار عرضه ميشود.
بديهي است چنين ضعفهايي كه لابد بخشي از كوه يخ مشكلات مديريتي را به تصوير ميكشد، ميتواند با توجه به كاهش درآمدهاي نفتي به بحراني جديتر بدل شود چراكه در خوشبينانهترين حالت درآمدهاي سال بعد از محل درآمدهاي نفتي به 20 ميليارد دلار و در برخي منابع به 18 ميليارد دلار محدود ميشود و متأسفانه درست در چنين زماني كه بايد حمايت از توليد مواد غذايي به منظور حفظ امنيت مواد خوراكي به عنوان يك راهبرد اساسي و مهم در دستور كار باشد، رها كردن بازارها به حال خود جاي بسي تعجب داشته و علامت سؤال بزرگي را رقم ميزند. گويي مسئولان در خواب زمستاني و به اميد بهار بدون تحريم هستند كه در آن در باغ بهشتي باز خواهد شد و آنها ناگهان همه چيز را خوب خواهند ديد در حالي كه از كوزه همان تراود كه در اوست!
