ماجرا از دعوت به يك كانال طنز و سرگرمي در تلگرام شروع ميشود؛ كانالي كه در مدت كوتاهي از راهاندازي بيش از يك ميليون عضو پذيرفته است. نكته قابلتوجه در مورد اين كانال طنز و سرگرمي، فارسي زبان بودن آن، محتويات آن و از همه مهمتر تبليغات وسيع اينترنتي و ماهوارهاي براي عضوگيري در آن است. گردانندگان آن و نيت آنها براي راهاندازي چنين شبكهاي حساسيت برانگيزترين قسمت بررسي ماهيت چنين شبكه و كانالي است.
اما كمي تأمل نشان ميدهد كه گستردگي فضاي مجازي و ورود بدون وقفه محتويات به آن قابليت رهگيري تمام آنها را از بين ميبرد. بنابراين به جاي كنترل محتويات ورودي اطلاعات و فيلتر و گزينش قسمتهاي آن متناسب با فرهنگ و زمينههاي اجتماعي خودي، بهتر است از فرهنگ خودي و براي فرهنگ خودي و با محوريت و گفتمان غالب فرهنگ داخلي براي فضاي مجازي توليد محتوا كنيم. به بيان بهتر به جاي كنترل محتويات فضاي مجازي، سهم و حجم محتويات را به نفع منافع و فرهنگ خود تغيير دهيم.
از اين قسمت به بعد، ماجرا شباهت زيادي با ساير زمينههاي فرهنگي و اجتماعي ما دارد. به اين صورت كه قوانين و ظرفيتهاي خود را در اين زمينه ناديده ميگيريم يا در چارچوب آييننامهها و بخشنامهها قرار ميدهيم و براي خود هزار اما و اگر اجرايي ميگذاريم و از بخش خصوصي تعريف نامأنوسي ارائه ميدهيم و سپس براي صدور مجوز ورودش به ماجرا گرفتار ترديد بيپاياني ميشويم و در نهايت كار آسانتر را برميگزينيم يعني برخورد سلبي.
اين در حالي است كه بايد بپذيريم تمام فضاي مجازي قابل كنترل و بررسي نيست. در مقابل اين حقيقت دو رويكرد ميتوان برگزيد، يا اين را به معناي تسليم در برابر قدرت جادويي و رو به تزايد برداشت كنيم يا از اين ظرفيت فضاي مجازي و غيرقابلكنترل بودن آن به نفع صدور پيامهاي تمدني و فرهنگي خود بهره ببريم.
گستردگي مخاطبين و كاربران شبكههاي اجتماعي و موبايلي در كشورمان، اين امكان را فراهم ميكند كه شناخت تهديدها در مورد آنها خود فرصتي باشد. با اين وجود در حال حاضر هر شبكه اجتماعي و افزونه اينترنتي و موبايلي در كشور ما در وهله اول مورد شك و بدبيني قرار ميگيرد و گزينه فيلتر و تخريب هيچگاه از روي ميز مديريت ارتباطات شبكهاي ما حذف نميشود.
در حالي كه در مقابل هيچ اتاق فكر و رصدي و حتي مرجع آيندهنگاري در فضاي مجازي مسئوليت پيشبيني ارتقاي امكانات و نيازمندي محتوايي را برعهده ندارد و صورتهاي استفاده از امكانات فضاي مجازي و حتي شبكههاي جديدتر با امكانات و كاربريهاي نوين را نخواهد داشت، به طوري كه كاربران در اين رابطه از مديران دست برتر را ربودهاند. از سوي ديگر ما هرگز آغازگر بهرهمندي از فرصت ارتباطات شبكهاي نبودهايم و همواره در مقام انفعال و پاسخگويي و بررسي قرار داشتهايم و خود را در ناتواني فناورانه و محدوديتهاي بينالمللي تحميلي كه داشتهايم محصور كردهايم. اين شرايط ما را در معرض تهديد دائم حتي در برابر فرصتها قرار داده است.
