هنوز نزديك به يك ماه تا اجراي برجام باقي مانده كه امريكا اولين گام را براي نقض آن برداشته است. قرار است براساس برجام، ديگر تحريمي عليه ايران وضع نشود اما مجلس نمايندگان امريكا با 407 رأي مثبت طرحي را تصويب كرده كه بنابر آن، كسي كه طي پنج سال گذشته به كشورهاي سوريه، ايران، عراق و سودان سفر كرده باشد بايد براي ورود به امريكا ويزا بگيرد، حتي اگر شهروند 38 كشوري باشد كه شهروندان آن براي سفر به امريكا نيازي به گرفتن ويزا ندارند. جان كربي، سخنگوي وزارت خارجه امريكا گفته كاخ سفيد از اين طرح حمايت ميكند و اظهار اميدواري كرده كه كنگره به سرعت اين طرح را تصويب كند، به همين جهت نميتوان انتظار مخالفت جدي با آن را در مجلس سنا داشت يا اينكه اوباما حاضر به وتوي آن بشود.
قبل از هر چيز، تصويب اين طرح در كنگره و حمايت اوباما از آن يادآور همان ادبيات دوره جورج بوش در مورد ايران است كه از محور شرارت ميگفت و حالا هم امريكا به اين صورت توهينآميز نسبت به ايران رفتار ميكند. از جهت ديگر، اين طرح به معناي وضع تحريمي جديد عليه ايران است چنانكه تارنماي ال مانيتور در تحليلي اين طرح را از دو جهت حقوقي مورد بحث قرار داده كه از يك جهت ناقض قوانين سازمان تجارت جهاني است و از جهت ديگر هم تعهدات امريكا تحت برجام را نقض ميكند. امريكا بر مبناي برجام نه تنها متعهد به رفع تحريمهاي مربوط به فعاليتهاي هستهاي شده بلكه متعهد به عدم وضع تحريم در اموري شده كه تحت عنوان خدمات تابعه از آنها ياد ميشود و شامل مواردي مثل كمكهاي فني، آموزش، بيمه، بيمه اتكايي، واسطهگري، خدمات حمل و نقل يا خدمات مالي ميشود. از آنجايي كه سفر به ايران به طور مستقيم براي انجام اين دست خدمات ضرورت دارد، پس ميتوان گفت كه اين طرح مجلس نمايندگان انجام آن خدمات را هدف گرفته و وضع تحريم براي انجام آنها است. به عبارت ديگر، انجام آن خدمات از سوي شركتها و مؤسسات صنعتي و مالي خارجي نيازمند سفر نمايندگان آنها به ايران است و مجلس نمايندگان با تصويب اين طرح اقدام تنبيهي براي سفر آنها در نظر گرفته كه اگر به ايران سفر بكنند بايد براي سفر به امريكا اقدام به اخذ ويزا كنند، حتي اگر كشور آنها جزو آن 38 كشوري باشد كه سفر به امريكا نياز به اخذ ويزا نداشته باشد. به اين ترتيب، امريكا پيش از اينكه اجراي برجام كليد بخورد با تصويب اين طرح در راه اجراي آن سنگاندازي ميكند و به صورت مشخص مبناي اساسي برجام براي لغو تحريمها را زير پا گذاشته است. گذشته از اين بحث حقوقي، بايد ديد كه مجلس نمايندگان به چه منظوري اين طرح را تصويب كرده است. اعضاي مجلس نمايندگان بعد از تصميم دولت اوباما براي وضع محدوديتهايي براي سفر به امريكا بعد از حملات تروريستي پاريس و به خصوص شهر سن برناردينو، اين طرح را تصويب كردهاند و شعار ميدهند كه با اين طرح قصد ايجاد مانع براي سفر اشخاصي به امريكا دارند كه ميخواهند در اين كشور حملات تروريستي انجام بدهند. جالب اينجا است كه عامل اصلي حملات سن برناردينو پيش از اين هيچ سفري به كشورهاي سوريه، ايران، عراق و سودان نداشته، بلكه دست كم طي دو سه سال اخير دو سفر به عربستان سعودي داشته و مقامات امريكايي به شبكه خبري سي ان ان گفتهاند كه او طي سفر خود به عربستان با تاشفين مالك، ديگر مهاجم حملات كاليفرنيا، ديدار كرده و بعد با ويزاي كار وارد امريكا شده و ويزاي اقامت هم گرفته است. اگر مقامات امريكا نگران سفر تروريستها به خاك كشور خود هستند بايد بر مبناي همين سخن هم كه شده، عربستان را به جاي آن چهار كشور در صدر فهرست خود قرار بدهند كه مبدل به مقر اصلي براي تربيت و پرورش تروريستها شده است. اين نقش عربستان در گزارش اخير سازمان امنيت خارجي آلمان (BND) مورد تاييد قرار گرفته و زيگمار گابريل، معاون صدراعظم آلمان، هم به صورت مشخص از مساجد وهابيهاي عربستان در سرتاسر جهان نام برده كه منبع اصلي براي افراطگرايان خطرناك شدهاند. به گفته وي، بسياري از اسلامگرايان خطرناك از همين حلقههاي سلفي برخاستهاند كه در مساجد وهابيها پرورش يافتهاند. حالا امريكا به جاي عربستان ميخواهد ايران را به اين صورت تحريم كند كه نه تنها نقشي در اين گونه فعاليتها ندارد بلكه با حضور در خط مقدم مبارزه با داعش از جمله فعالترين كشورها در مبارزه با تروريسم است. حالا بايد ديد كه وزارت خارجه و دستگاه ديپلماسي آن چگونه با اين نحو عمل امريكا برخورد ميكند چرا كه تصويب اين طرح از طرف امريكا هم نقض برجام و هم نقض حس نيت اين كشور در مبارزه با تروريسم در منطقه است.
