آيا داعش نابود مي‌شود؟

حدود دو سال است كه از ميان بحران عمق يافته خاورميانه،‌ طيفي به نام داعش برآمده است كه نه تنها سوريه،‌ عراق و غرب آسيا را با تهديد مواجه كرده بلكه اين تهديد به بحراني سراسري تبديل شده است و در صورت مماشات براي كل جامعه جهاني خطرآفرين خواهد بود.

مسئله بنيادي اين است كه اين بحران نه تنها بسياري از دولت ها و حكومت ها را نشانه گرفته بلكه اخلاق بشري را با چالش جدي مواجه كرده است. دولتمردان و انديشه ورزان عصر حاضر اگر در مهار و نابودي اين غده سرطاني نتوانند اقدام موثر داشته باشند،‌ قادر نخواهند بود به تاريخ پاسخ دهند.

در هر صورت داعش و «تروريسم ارگانيك» كه شكل گرفته است، محصول عملكرد بسياري از سياست‌مرداني است كه از دل آن به دنبال منافع ملي خود هستند، در حالي كه بشريت را با مخاطره مواجه كرده اند. امروز اين بحران در تمام دنيا پخش شده است و دامن همه را گرفته است. بخصوص اروپا كه در چنين شرايطي نه تنها با معضلي به نام پناهجويان مواجه شده بلكه داعش به طور مستقيم كشورهاي مختلف اين قاره را تهديد مي كند. نماد بارز آن حمله به فرانسه است. حمله اي كه كمي غربي ها و غربگرايان را با اين سوال جدي مواجه كرده كه در برابر اين بي اخلاقي جهاني چه بايد كرد؟

اما در اين ميان پرسش اساسي اين است كه چرا داعش تاكنون ريشه كن نشده و تروريسم جديد به زندگي خود ادامه مي دهد؟ در اين باره چند مسئله مورد نظر است كه برخي از آنها داخلي و منطقه اي و برخي نيز فرامنطقه اي و بين المللي هستند.

موضوع بنيادي اين است كه برخي از بازيگران منطقه اي كه با ايجاد گروهك هاي مخالف و ضدنظام هاي سوريه و عراق نتوانستند به سقوط آنها دل خوش كنند،‌ به اين تصميم رسيدند كه براي رسيدن به اهداف خود،‌ گروهكي مستقل و قدرتمندتر ايجاد كنند تا به شكل خودكار،‌ اهدافشان را پيگيري كنند. از اين منظر داعش به سرعت بخش هايي از مناطق مهم و استراتژيك دو كشور سوريه و عراق را تصرف كرد. مناطقي كه نه تنها براي كشورهايي چون عربستان و تركيه قابل دسترس بود، ‌بلكه از منابع مالي و پولي بسيار خوبي برخوردار بود. در پس اين سياست، نفت و گاز، منابع مالي بانكي و ... به طور مستقيم در اختيار داعش قرار گرفت و كشورهاي منطقه اي حامي آن، تنها به خريد انرژي از آنها مبادرت كردند و استقلال مالي را كه لازمه دوام و قوام هر گروهكي است،‌ به تروريست ها تقديم كردند. اين روزها برخي از منابع از خريد غيرقانوني نفت و ترانزيت آن به ساير كشورها خبر مي دهند. خريد و انتقالي كه با 30 درصد قيمت بين المللي انجام مي شود و از اين طريق هم فروشندگان و خريداران غيرقانوني را به اهدافشان نزديك مي كند. داعش از اين طريق به راحتي قادر خواهد بود در بازار سياه تسليحات به آنچه كه مي خواهد دست پيدا كند. رژيم صهيونيستي در اين زمينه بهترين همكار و هميار داعش است.

مسئله ديگر براي دوام اين گروهك «ايدئولوژي كاذب»ي است كه از آن نصيب مي برند. استفاده از اين ايدئولوژي كاذب سبب شده است تا برخي از مخالفان اسلام بتوانند چنين تروريسمي را به اين دين مبين نسبت دهند. در حالي كه اسلام مبري از آن است و بزرگان اسلام همواره نسبت به اين مسئله هشدار داده اند. داعش طي اين مدت توانسته است با تركيب نفت و ايدئولوژي كاذب بسياري را به خدمت بگيرد. نفت عامل استخدام جسمي و ايدئولوژي كاذب عامل استخدام و تسخير روحي افراد فريب خورده،‌ شده است. داعش با همين تاكتيك توانسته است افراد و گروه هاي خود را به 30 كشور دنيا بفرستد كه در برخي از آنها فعال و در ديگر كشورها مترصد زمان و فرصت هستند.

اما عامل ديگري كه به ماندگاري داعش كمك كرده است به «مبارزان كاذب» آنها بازمي گردد. ائتلاف ضد داعش مدعي است كه 40 كشور دنيا در حال مبارزه با داعش هستند در حالي كه علاقه اي ندارند مراكز اصلي داعش را هدف بگيرند يا دست كم مراكز استخراج نفتي و مسيرهاي انتقال انرژي داعش را مورد حمله قرار دهند.

پس از آنكه روسيه تصميم به اقدام عليه داعش كرد از امريكا و ائتلاف غرب خواست كه مراكز اصلي داعش را كه در نظر آنها است به نيروهاي اطلاعاتي و نظامي روسيه معرفي كنند اين در حالي كه از چنين كاري امتناع كردند و حاضر نشدند مراكز اصلي داعش را به روس ها معرفي كنند و روسيه با اطلاعات خود دست به مبارزه عليه داعش مي زند.

اما مسئله بعدي و بنيادي به رقابت در اين عرصه باز مي گردد. امريكا و غرب نگران آن هستند كه اگر روسيه و متحدان آن بتوانند ريشه داعش را بخشكانند،‌ قادر خواهند بود چينش سياسي – امنيتي منطقه را تغيير داده و از اين طريق غرب و متحدانش نتوانند آنگونه كه بايد و شايد در تحولات و منافع خاورميانه نقش موثر داشته باشند. مجموعه اين مسائل بحران منطقه را تشديد كرده و با حفظ داعش تهديد را به سراسر جهان سرايت داده است و در صورت فقدان اقدام موثر، جامعه جهاني در آينده با مشكلات دو چندان مواجه خواهد شد.