آنكارا غرق در رؤياهاي بغدادي

گويا دخالت‌هاي تركيه دركشورهاي همجوار تمامي ندارد و برخلاف چهره‌اي كه حزب حاكم عدالت و توسعه در ابتداي به قدرت رسيدن از خود ارائه داد كه در پوشش آن براصل تنش صفر مرزي با همسايگان تبليغ مي‌شد اما هر روز كه مي‌گذرد اين اصل( كه مبتني بر اصول و قوانين بين المللي است) بيش از پيش در سياست خارجي اين كشور رنگ مي‌بازد. اين اصل ابتدا با دخالت در امور داخلي سوريه زير پا گذاشته شد و با استمرار بحران سوريه به سايركشورهاي همجوارگسترش يافت. تنش بي‌سابقه‌اي كه در پي سرنگوني هواپيماي بمب افكن سوخوي 24 روسيه از سوي هواپيماهاي اف 16 تركيه در داخل سوريه بين مسكو و آنكارا آغاز شده هر روز ابعاد گسترده‌تري به خود مي‌گيرد و مسئولان روسيه تهديد كرده‌اند واكنش آنها تنها به اعمال تحريم‌هاي اقتصادي و تجاري محدود نخواهد شد. در اين ميان در حالي كه انتظار مي‌رفت تركيه با اتخاذ سياست دلجويي به ترميم آسيب‌هاي وارده بر روابط خود با روسيه بپردازد و در عين حال از بروز حوادث مشابه در روابط خود با ديگر همسايگان جلوگيري كند اما درست برعكس شاخص‌هاي موجود نشان مي‌دهد تركيه كماكان به مداخلات خود ادامه مي‌دهد كه همين امر موجب ايجاد تنش جديد در روابط ميان اين كشور و دولت مركزي عراق شده است. اين تنش از آنجا شروع شد كه تركيه نيروهاي خود را در نزديكي شهر موصل به بهانه آموزش نيروهاي موسوم به بسيج مردمي سني به رهبري اثيل النجيفي استاندار سابق اين شهر افزايش داد و اگر چه تركيه مي‌كوشد اين اقدام را در راستاي مبارزه اين كشور با داعش جلوه دهد اما امريكا كه رهبري اين ائتلاف را از جانب كشورهاي غربي و عربي برعهده دارد به صراحت اعلام كرده اين اقدام تركيه خارج از ائتلاف ضد داعش است. به نظر مي‌رسد امريكا و ديگر اعضاي ناتو كه طعم تلخ حملات تروريستي داعش را به تازگي چشيده يا درمعرض تهديدهاي آن قرار دارند، نمي‌خواهند هزينه ماجراجويي‌هاي تركيه را (آن هم در زماني كه اين كشور بي‌محابا با روسيه شاخ به شاخ شده است) پرداخت كنند. جدا از اينكه هنوز شبهات زيادي درباره نقش تركيه و عوامل آن از جمله اثيل النجيفي استاندار وقت موصل در سقوط اين شهر 3ميليوني به‌دست نيروي حدود 5 هزار نفري داعش به قوت خود باقي است، در روزهاي اخير اسناد زيادي به‌خصوص از سوي منابع روسي در خصوص روابط گسترده تركيه با داعش منتشر شده است و در چنين شرايطي ادعاي اينكه هدف تركيه از اعزام نيروي زرهي به نزديكي موصل تنها با هدف پشتيباني از مربيان آموزشي صورت گرفته باشد، محل ترديد است. با توجه به اينكه در سايه پيشروي‌هاي روزافزون ارتش عراق و نيروهاي مردمي اين كشور شمارش معكوس براي آغاز عمليات آزادسازي موصل شروع شده، از اين رو به نظر مي‌رسد تركيه در تلاش است به همراه نيروهاي پيشمرگه حكومت اقليم كردستان از فضاي ناشي از اين عمليات براي تثبيت حضور در شرايط جديد استفاده و بدين ترتيب حداقل بخشي از ناكامي‌هاي خود را در سوريه جبران كند. اما از آنجا كه اين اقدام بدون اجازه دولت مركزي عراق صورت گرفته و دولت اين كشور با ورود هر نيروي نظامي خارجي ولو نيروهاي يكصد نفري امريكايي مخالفت كرده است، بنابراين اقدام مداخله‌گرانه تركيه با واكنش شديد دولت بغداد مواجه شده است و در صورتي كه تركيه در اين اقدام خود تجديدنظر نكند چه بسا امكان دارد با اعمال تحريم‌هاي اقتصادي و تجاري از سوي دولت عراق نيز مواجه شود كه اين مسئله مي‌تواند فشارهاي وارده بر اين كشور از جانب روسيه را تشديد كند. از آنچه گفته شد مشخص مي‌شود كه حزب حاكم عدالت و توسعه به هر ميزاني كه از سياست اعلامي چند سال پيش خود در تنش صفر مرزي با همسايگان فاصله مي‌گيرد، بيشتر در آثار و پيامدهاي مخرب ناشي از اين فاصله‌گيري غرق مي‌شود و در چنين شرايطي بازگشت به سياست قبلي و دوري از ماجراجويي‌هاي منطقه‌اي مي‌تواند بستر لازم را براي احياي مجدد روابط دوستانه ميان تركيه و همسايگان آن فراهم كند.