وجود يك نيروي دريايي آماده و منسجم در طول دوران دفاع مقدس يكي از نقاط درخشان تاريخ هشت ساله جنگ بوده است. زمان جنگ هرگاه نيرويدريايي وارد كارزار نبرد شده با موفقيت و سربلندي از آن بيرون آمده و توانسته ضربههاي مهلكي به بدنه نظامي و اقتصادي عراق وارد كند. تأثير قدرت نيروي دريايي ايران را در همان ماههاي نخستين جنگ كه به از بين رفتن نيرويدريايي عراق منجر شد به خوبي ميبينيم. دريا يكي از منابع استراتژيك و منافع قدرت ملي ماست كه تسلط هر كشوري بر آن باعث برتري در زمينههاي ديگر ميشود. همانطور كه قدرت دريايي ايران در زمان جنگ هم باعث از بين رفتن سكوهاي نفتي و صادرات نفت عراق شد و هم توانست جريان اقتصادي كشورمان در دريا را حفظ كند. به مناسبت هفتم آذر، روز نيروي دريايي و انجام عمليات مرواريد با دريادار علياكبر اخگر كه در طول دفاع مقدس در عملياتهاي نيرويدريايي نقشي پررنگ داشته به گفتوگو نشستيم تا بيشتر از اهميت عملياتهاي نيرويدريايي و قدرتش در دريا آگاه شويم.
در اولين روزهاي جنگ تكاوران نيروي دريايي جزو نيروهاي آماده ما براي مقابله با دشمن بودند. حضور اين نيروهاي تكاور چقدر به مقابله با دشمن كمك ميكرد؟تكاوران نيروي دريايي ارتش از سال 58 در خرمشهر مستقر بودند و در ناآراميهاي سال 59 و در عملياتهاي دريايي نقش فوقالعادهاي به عهده داشتند. متأسفانه ما فقط به يك عمليات خاص اشاره ميكنيم و ساير عملياتها فراموش ميشود. تكاوران نيروي دريايي در دريا هر دو سكوي نفتي البكر و الاميه را اشغال و ساقط كردند و تا پايان جنگ عراق نتوانست يك قطره نفت صادر كند.
آمادگي نيروي دريايي ايران در ماههاي آغازين جنگ در چه ميزاني بود؟نيروي دريايي از همان اولين روزها و حتي قبل از شروع جنگ آمادگي كامل داشت. صدام با سه تفكر راهبردي در دريا عمل كرد؛ وقتي قرارداد 1975 را در ششم شهريور در تلويزيون پاره كرد به دنبال خفگي ژئوپلتيك ايران در خليجفارس بود. ميخواست با هر چيزي كه در خليجفارس به عنوان يك تهديد سياسي و نظامي به شمار ميرود مقابله كند. حتي بحث برگرداندن جزاير سهگانه به كشورهاي عربي را مطرح كرد. هدفش اين بود عراق را به عنوان تنها قدرت منطقه نشان دهد. براي رسيدن به اين كار هم نخست بايد نيروي دريايي ما را منهدم و بعد صادرات و واردات كالا از طريق كشتيهايمان را قطع ميكرد و بعد به صادرات نفت ما ضربه ميزد. نيروي دريايي ايران در 67 روز اول جنگ اين كار را با خود عراق كرد. نيروي دريايي ايران اجازه نداد صادرات نفت عراق انجام شود و تردد كشتيهاي تجاري و نفتكشهايش در بندرهاي عراق صورت بگيرد و اوج قدرت نيروي دريايي ايران را در هفتم آذر با ضربه مهلكي كه در عمليات مرواريد به نيروي دريايي عراق زد، مشاهده كرديم. كاري كه عراق ميخواست در 67 روز اول جنگ كند توسط نيروي دريايي ايران به خودش برگردانده شد. نيروي دريايي به اين نتيجه رسيد بهترين راهبرد عملي كردن نقشههاي دشمن، پياده كردن نقشههايش عليه خودش است و به خوبي اين كار را انجام داد.
در روزهايي كه نيروهاي زميني چندان از آمادگي و انسجام لازم برخوردار نبودند، آمادگي و انسجام بالاي نيروي دريايي از كجا ميآمد؟نيروي دريايي هميشه در دريا كار ميكرد و مأموريتهايش در دريا بود و همين عاملي بود كه از فعل و انفعلات انقلاب به دور باشد. البته تأثير انقلاب مثل جابهجايي آدمها و پشتيبانيها وجود داشت ولي هيچگاه از حيز انتفاع خارج نشد و ساختار نظامياش به هم نريخت. سال 59 ما قرارگاه رزميمان قبل از شروع جنگ در بوشهر ايجاد شد. نيروي دريايي با شروع جنگ به هيچ عنوان غافلگير نشد و قبل از شهريور ما طرحهاي عملياتيمان را آماده كرده بوديم. تعدادي از نيروهاي گشتيمان هم در آمادهباش بودند. آخرين روز شهريور كه جنگ شروع شد تعدادي از يگانهايمان در دريا كاملاً آماده بودند. نيروي دريايي با برآوردها و آناليزهايش احتمال جنگ را ميداد.
اگر آن روزها يك نيروي دريايي آماده نداشتيم ممكن بود با گذشت زمان اتفاقات ناگواري جهت مقابله با دشمن بيفتد؟
تكاوران نيروي دريايي 34 روز در خرمشهر جانانه مقاومت كردند. همچنين عراق به دنبال قطع تردد كشتيراني ما در خليجفارس بود و قصد داشت از اين طريق به اقتصاد ايران ضربه بزند و با ضربه زدن به اقتصادمان در صادرات و وارداتمان اختلال ايجاد كند. آمادگي نيروي دريايي از روز اول جنگ باعث شد جلوي حركات دريايي عراق گرفته شود وگرنه جنگ در خليجفارس بالا ميگرفت يا عمليات اسكورت كشتيهاي نفتكش با مشكل مواجه ميشد. شهداي زيادي به خاطر اسكورت كشتيها و بازنگهداشتن بندر امام و صادرات از جزيره خارك و بندر بوشهر داديم. در هشت سال دفاع مقدس كار اسكورت نزديك به 10هزار كشتي در 150 عمليات انجام شد و نزديك به 300 ميليون تن كالا در خليجفارس جابهجا شد. كار اسكورت كشتيها همين الان هم كه با هم صحبت ميكنيم در هزاران كيلومتر آن طرفتر در حال رخ دادن است. اگر الان حضور ناوگان دريايي ايران در شمال اقيانوس هند نبود بسياري از كشتيهاي ما در واردات و صادرات با سختي مواجه ميشدند. چند روز پيش اعلام شد كه دزدان دريايي به يك نفتكش ما حمله كردند و حضور اسكورت آنها را فراري داد. همين الان اگر اين اسكورت اتفاق نيفتد ما در دريا با مشكل مواجه ميشويم.
آيا چون اين مسائل به چشم نميآيد مردم خيلي در جريان كارهاي نيروي دريايي قرار نميگيرند؟حفظ مرزهاي آبي كشور در هشت سال جنگ و پس از آن توسط نيروي دريايي صورت گرفت. باز نگهداشتن بندرهاي خودمان غير از آبادان و خرمشهر يكي از اقدامات مهم نيروي دريايي بود. نيروي دريايي تمام تلاش و توانش را به كار گرفت تا اين بندرها باز بماند و از منافع مليمان محافظت كرد. از همه مهمتر حفظ اقتصاد كشور بود. زمان جنگ حتي نفت سفيد هم از خارج وارد ميشد و لازم بود عمليات اسكورت انجام شود و اگر روند صادرات و واردات با مشكل مواجه ميشد وضعيت برايمان خيلي سخت ميشد. مقام معظم رهبري هم در اين باره ميفرمايند: الان همه ماجراي ناوچه پيكان را ميدانند ولي در مورد اسكورت كشتيها كه چقدر نيروي دريايي در آن نقش داشت صحبتي نشده است. همين نشان از اهميت كار اسكورت كشتيها در طول جنگ دارد.
كمي از عمليات اشكان كه كمتر سخني از آن به ميان ميآيد، بگوييد. اين عمليات در چه شرايطي انجام شد؟عمليات اشكان از نهم آبان 59 شروع شد. نيروي دريايي در آن زمان به اين نتيجه رسيد كه بايد صادرات نفت عراق از خليج فارس بايد به طور كامل قطع شود. عراق قبل از جنگ حدود سه و نيم ميليون بشكه نفت صادر ميكرد كه بخشي از آن را از طريق لولههاي نفت در زمين انتقال ميداد و دو و نيم ميليون بشكه را هم از طريق خليج فارس صادر ميكرد. دو و نيم ميليون بشكه صادرات نفت عراق از دو سكوي نفتي البكر و الاميه در زمان جنگ هم ادامه داشت و ما دنبال طراحي عملياتي براي متوقف كردن صادرات نفت بوديم.
به همين دليل طراحي عمليات اشكان انجام شد و سه ناوچه جوشن، گردونه و پيكان مسئول انجام عمليات در شمال خليج فارس شدند. قبل از اينكه عمليات در ساعت 7 صبح شروع شود اولين هواپيماي عراقي چون ما را ديده بود وارد منطقه شد و خوشبختانه با هوشياري ناو پيكان هواپيما ساقط ميشود. ساعت 6 ناو جوشن سكوي الاميه را مورد حمله قرار ميدهد و ناو گردونه سكوي البكر و عمليات سر ساعت برنامهريزي شده شروع ميشود. اين دو سكو يك كيلومتر طول و 300 متر عرض دارند كه با گلولههاي توپ از بين نخواهند رفت. بنابراين مرحله اول عمليات سر زمان خودش انجام شد و اين دو سكوي نفتي را از حيز انتفاع انداخت و ما بدون هيچ تلفاتي عمليات را موفقيتآميز انجام داديم.
بعد از اين عمليات بلافاصله عمليات شهيد صفري انجام شد؟بله! مرحله دوم اين عمليات، شهيد صفري نام داشت كه هفته بعدش تكاوران در دو گروه اين دو سكو را اشغال كردند و بعد از اينكه مدتي روي سكو بودند با گذاشتن مواد انفجاري سكو را تخليه ميكنند تا امكان صادرات نفت از بين برود. بعد از اين دو عمليات به مرحله سوم عملياتها كه شاهكار عملياتهاست به نام «مرواريد» ميرسيم. ناوچه پيكان با تعدادي از تكاوران سكوي البكر را مجدداً اشغال ميكند و 11، 12 شناور عراقي را از بين ميبرد. همچنين بين 13 تا 11 هواپيما هم در مصاف با نيروي هوايي منهدم ميشود كه نهايتاً هفتم آذر تبلوري از شجاعت و ايثار و فداكاري رزمندگان در جبههها اتفاق ميافتد. بعد از اين عملياتها نيروي دريايي عراق برچيده شد و تا پايان جنگ توان بازسازي پيدا نكرد.
چرا بعد از اين عملياتها، انجام عملياتهاي ديگر نيروي دريايي در سالهاي بعد كم ميشود؟عراق وقتي ميفهمد در دريا نميتواند كاري انجام دهد فعاليت دريايياش را كم ميكند و نهايتاً تمام تمركزش را روي عملياتهايي ميگذارد كه از طريق هواپيما كشتيهاي ما را مورد حمله قرار دهد كه از اينجا عمليات اسكورت كشتيها شروع ميشود. براي اينكه اين اتفاق نيفتد، نيروي دريايي عملياتهاي ديگري به نام «تكسا» طراحي ميكند كه سكوهاي نفتي را مورد حمله قرار ميدهد و عملياتهايي را كه دشمن در شمال خليجفارس مينريزي كرده بود، پاكسازي ميكند. عراق وقتي در جبهههاي زميني هم زمينگير شد با حمله روي كشتيهاي تجاري و نفتكشهاي ايراني در خليجفارس قصد ناامن كردن منطقه را داشت و به نوعي ميخواست پاي كشورهاي غربي را به منطقه باز كند. براي همين عملياتي عليه تمام كشتيها در خليج فارس انجام ميدهد كه اقدامات ما براي مقابله مثل گذاشتن هدفهاي كاذب بسيار جالب بود كه نشان از زحمات زياد نيروهاي رزمنده دارد. ضمن اينكه نيروي دريايي در كنار انجام دادن اين اقدامات در عملياتهايي مثل بدر، بيتالمقدس، ثامنالائمه، خيبر و والفجر با ساير نيروهاي رزمنده همكاري داشت. همچنين عملياتهاي تجسس و نجات را در دريا انجام ميداد. نيروي دريايي نه تنها مأموريتهاي ذاتي خودش در دريا را انجام ميداد بلكه در همكاري با ساير نيروها هم فعاليت ميكرد. نيروي دريايي ضمن حفظ و حراست از مرزهاي آبي و حوزههاي نفتي در عملياتها هم نقشي پررنگ داشت. بسياري از پرسنل شهيدمان حين پدافند كردن از حوزههاي نفتي به شهادت رسيدند. ما حتي يگانهايي را در زمينه اسكورت كشتيهاي تجاري و نفتكش از دست داديم تا صادرات و واردات كالا انجام شود. كاري كه نيروي دريايي در هشت سال دفاع مقدس مثل اسكورت كشتيها انجام ميداد، اسكورت اقتصاد كشور بود.
درود درود بر رزمندگان تکاور نیروی دریایی ارتش. 
