هشدار مديترانه‌اي ناتو به روسيه

همزمان با تلاش‌هاي روسيه براي گسترش حضوردريايي خود در آب‌هاي شرق مديترانه، ناتو و متحدانش از روز دوشنبه 27 مهر بزرگ‌ترين رزمايش خود در يك دهه اخير را با هدف نمايش قدرت در مركز مديترانه آغاز كردند. اين رزمايش، بخش دوم رزمايش «ترايدنت جانكچر2015» است كه قرار است تا 15 آبان (ششم نوامبر) ادامه يابد. بخش زميني اين رزمايش از شنبه 11 مهردر سه كشور ايتاليا، اسپانيا و پرتغال آغاز شده بود. در اين رزمايش 36 هزار نيروي نظامي، 230 يگان نظامي، 140 فروند هواپيما و بيش از 60 فروند ناو مشاركت دارند. به گفته مايكل فالون وزير دفاع انگليس قصد ناتو از برگزاري اين رزمايش اين است كه نشان دهد در جهاني «تاريك‌تر و خطرناك‌تر» قادر به ادامه حيات است. گرچه اين رزمايش مدت‌ها پيش از حضور نظامي روسيه در سوريه برنامه‌ريزي شده و مستقل از رويدادهاي اخير است، اما اجراي آن در چنين زماني مي‌تواند باعث نگراني روسيه شود. از روسيه كه اوايل ماه جاري ميلادي با بيش از 45 هزار نيرو رزمايش بزرگي در خاك خود انجام داده و پيش از حملات هوايي‌اش در سوريه يك رزمايش دريايي را در مديترانه شرقي برگزار كرده، دعوت شده تا ناظران خود را به اين رزمايش بفرستد. گفتني است رزمايش دريايي روسيه با عنوان «دفاع از حريم هوايي پايگاه نظامي لاذقيه» در سوريه با شركت چند ناو ازروز جمعه 10 مهر در بخش شرقي درياي مديترانه برگزار شد. مقامات روسي، هدف اصلي از برگزاري اين رزمايش را اطمينان يافتن از امن بودن حريم هوايي پايگاه نظامي لاذقيه در سوريه اعلام كرده بودند.

بخش دوم رزمايش ناتو درحالي برگزار مي‌شود كه روابط مسكو و غرب از زمان جنگ سرد به علت بحران اوكراين به پايين‌ترين حد خود رسيده است. در عين حال آغاز عمليات هوايي گسترده روسيه در سوريه عليه گروه‌هاي تروريستي كه با واكنش منفي غربي‌ها و متحدان عرب آنها مواجه شده، بر حساسيت اين رزمايش بزرگ افزوده است. نكته مهم در رزمايش ناتو، سنجش آمادگي نيروهاي واكنش سريع اين پيمان است كه اساساً براي مقابله با نيروهاي نظامي روسيه در شرق اروپا در چارچوب تصميم سران ناتو در اجلاس ولز در سال 2014 به‌وجود آمده است. مسلماً اين رزمايش ناتو به منزله هشداري براي روسيه از جانب ناتو محسوب مي‌شود كه نيروهاي اين سازمان از آمادگي كافي براي مقابله با هر گونه اقدام احتمالي مسكو در مناطق نفوذ غرب برخوردار خواهند بود. در واقع رويارويي روسيه و ناتو روندي فزاينده به‌خود گرفته و به واكنش‌هاي متقابل دو طرف منجر شده كه اين خود به تصاعد بحران مي‌انجامد. از ديدگاه مسكو، ناتو در مجاورت مرزهاي روسيه توانمندي نظامي خود را تقويت كرده و حضور نظامي امريكا و ناتو در كشورهاي اروپايي همجوار روسيه در حال افزايش است. از سوي ديگر سازمان ناتو، خصومت خود با روسيه را علني كرده و به بهانه مقابله با اقدامات مسكو در اوكراين، حضور نظامي خود در شرق اروپا، درياي سياه واكنون درياي مديترانه و اقيانوس اطلس را افزايش داده است. برگزاري بخش دريايي رزمايش ترايدنت جانكچر نيز دقيقاً در چارچوب افزايش آمادگي رزمي نيروهاي ناتو و از سوي ديگر نمايش قدرت ناتو به مقامات كرملين صورت مي‌گيرد. با اين همه روس‌ها مرعوب اين گونه اقدامات نظامي ناتو نشده و ضمن نمايش قدرت نظامي با برگزاري رزمايش‌هاي مختلف، تلاش كرده‌اند اقتدار نظامي خود را به رخ حريف بكشند. در عين حال برگزاري بخش مهمي از رزمايش ناتو در مديترانه نشان مي‌دهد ناتو قصد دارد آمادگي خود براي مقابله با هر گونه اقدام نظامي روسيه در اين منطقه را به‌نمايش بگذارد. موضع‌گيري‌ها و اقدامات خصمانه ناتو باعث تقويت اين باور در مسكو شده كه اقدامات اين سازمان نظامي در اروپاي شرقي صرفاً در راستاي تنش‌آفريني در منطقه بوده و موجب تهديد امنيت ملي روسيه شده است و به همين جهت روسيه اقدامات متقابل خود در اين منطقه را از قبيل برگزاري رزمايش‌ها و افزايش استقرار نيروها و تجهيزات نظامي، تدافعي وبازدارنده مي‌خواند. مسكو بارها از ناتو خواسته است از «سياست گسترش به شرق» چشم پوشي كند. در مقابل ناتو با بي‌پاسخ گذاشتن خواسته مسكو، دردوسال اخير مدام اقدامات خصمانه خود عليه روسيه را افزايش داده است. از ديدگاه روس‌ها، اقدامات اخير ناتو از جمله عملياتي شدن شش مركز فرماندهي در كشورهاي همجوار روسيه در شرق اروپا و نيز افزايش شمار نيروهاي واكنش سريع و استقرار تسليحات سنگين امريكا در حوزه بالتيك و شرق اروپا دقيقاً براي مقابله با روسيه اتخاذ شده است.