سوءتغذيه در ايران آنقدر مشهود است كه بتوان از ميزان قد و نوع رشد بچهها به آن پي برد. با اينكه در آمارهايي كه اخيراً در مقايسه با 20 سال پيش منتشر شده، كاهش سوءتغذيه در كودكان به چشم ميخورد، اما در مناطق محروم هنوز اين رقم بالا است و دو برابر رقم كشوري مشكل وجود دارد. آمارها در شرايطي از وجود 200 هزار كودك زير شش سال دچار سوءتغذيه در كشور خبر ميدهند كه چند روز پيش وزير كار، تعاون و رفاه اجتماعي نيز از شناسايي ٢٠٠هزار مادر مبتلا به سوء تغذيه خبر داد كه شناسايي آنها با كمك مراكز بهداشتي در روستاها و شهرهاي كوچك انجام شده و هدف از جمعآوري اين آمار، برنامهريزي غذايي بود زيرا سوءتغذيه و فقر در مادران تأثيرات زيادي روي سلولهاي عصبي كودكان خواهد داشت.
در حال حاضر، گروههايي از جمعيت كشور دچار سوءتغذيه هستند كه با مسائل ناشي از كمغذايي مانند سوءتغذيه پروتئين ـ انرژي، كمخوني، فقر آهن، اختلالات ناشي از كمبود يد، كمبود روي، كلسيم، كمبود ويتأمينهاي A، B2 و D مواجه هستند. البته بخش ديگري از جمعيت نيز با مشكلات ناشي از اضافه مصرف يا مصرف رژيم غذايي نامتعادل ـ چاقي، ديابت و بيماريهاي قلب و عروق ـ رنج دست و پنجه نرم ميكنند.
گزارشهاي موجود حاكي از آن است كه حداقل 6ميليون نفر از جمعيت كشور دچار پوكي استخوان هستند. شيوع كمخوني در 40 درصد كودكان زير دو سال كشور قابلملاحظه است. 11 درصد كودكان زير پنج سال كشور دچار كموزني متوسط و شديد و 15 درصد آنان دچار كوتاهقدي تغذيهاي متوسط و شديد هستند.
به عقيده كارشناسان، فقر يكي از عوامل مهم ايجاد سوءتغذيه و در عين حال يكي از عواقب آن است. به سخن ديگر، فقر سبب ايجاد سوءتغذيه و ناتواني جسمي و ذهني ميشود كه به نوبه خود فقر بيشتري را به دنبال خواهد داشت. با اين حال نبايد فراموش كرد كه فقر تنها علت سوءتغذيه نيست و عوامل فرهنگي، اجتماعي و بهداشت و سلامت عمومي جامعه در ايجاد سوءتغذيه نقش دارند.
سوءتغذيه در مناطق محروم دو برابر استسوءتغذيه كودكان با سه شاخص قد، وزن و لاغري تعريف ميشود. بر همين اساس و طبق گزارشها، شيوع سوء تغذيه از نوع كموزني در كشور 4 درصد، كوتاه قدي تغذيهاي 8/6 درصد و لاغري 3 درصد است.
رئيس دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت با بيان اينكه وضعيت سوء تغذيه در كشور در مقايسه با دهههاي گذشته بهبود يافته است، به مقايسه وضع كنوني با آمار سال 1374 پرداخت و گفت: «اگر در سال 1374 حدود 20 درصد كودكان دچار كوتاه قدي تغذيهاي بودند، اين رقم امروز به زير 7 درصد رسيده است، يعني ارتقاي بيش از 50 درصدي در وضعيت تغذيهاي طي دو دهه داشتهايم. »
دكتر زهرا عبداللهي با اشاره به اينكه نرخ اين شاخصها در استانهاي محروم مثل سيستان وبلوچستان، كهگيلويه و بويراحمد، جنوب كرمان، ايلام، جنوب خراسان و. . . دو برابر ساير مناطق است، افزود: «با اينكه بهبود قابلملاحظهاي در وضعيت تغذيهاي كودكان داريم، اما در مناطق محروم هنوز اين رقم بالا است و دو برابر رقم كشوري مشكل وجود دارد، يعني اگر متوسط كشوري ما 4 درصد است، اين رقم در سيستان و بلوچستان 12 درصد است. بنابراين تأكيد برنامههاي ما روي مناطق محروم كشور است كه هنوز شيوع سوءتغذيه بالا است. اين مناطق مشكل بيشتري دارند. »
مادراني با سوءتغذيهمتخصصان گوارش كودكان معتقدند سوء تغذيه دو نوع است؛ يك نوع آن سوء تغذيهاي است كه به علت بيماري مزمن ايجاد ميشود، مثلاً كودكي كه گرفتاري كبدي يا بيماري قلبي دارد اجباراً بيماري سوء تغذيه پيدا ميكند كه به آن سوءتغذيه ثانويه ميگويند اما سوءتغذيهاي كه در بيشتر موارد در موردش صحبت ميشود به خاطر عدم تأمين غذاي كافي ايجاد ميشود.
چند روز پيش علي ربيعي، وزير كار، تعاون و رفاه اجتماعي نتايج تحقيقات مختلفي درباره كودكان ايراني را با خود به نخستين همايش ملي رشد و تكامل همهجانبه كودك، جهشي به سوي عدالت اجتماعي آورده بود كه بر اساس آنها گفت: «٢٠٠هزار مادر مبتلا به سوء تغذيه در كشور در سال ٩٣ شناسايي شدهاند كه شناسايي اين تعداد مادر با كمك مراكز بهداشتي در روستاها و شهرهاي كوچك انجام شده است. هدف از جمعآوري اين آمار، برنامهريزي غذايي بود و اينكه سوءتغذيه و فقر در مادران تأثيرات زيادي روي سلولهاي عصبي كودكان خواهد داشت. »
رقمي كه اگر بپذيريم سوء تغذيه چه عواقب ناگواري در پي دارد، از همين الان بايد منتظر تولد فرزنداني مشكلدار از مادراني باشيم كه به دردهاي مختلف گرفتارند.
البته ديروز معاون بهداشت وزارت بهداشت هم آماري را اعلام كرد كه بر اساس آن بيماري كمخوني و كمبود ويتامين D در زنان مورد توجه قرار گرفته بود. علياكبر سياري با اشاره به اينكه در 10 سال گذشته كمبود ويتأمين D 10 برابر افزايش يافته است، گفت: «به علت اينكه فعاليت بدني و ورزش در زنان بسيار پايينتر از مردان است، خانمهاي روستايي ايراني نيز بسيار چاقتر از زنان امريكايي هستند. به همين خاطر 49درصد خانمهاي بالاي 30 سال ايراني به اضافهوزن و چاقي مبتلا هستند.»
