حادثه خونين طي مراسم حج امسال و در منا آنقدر فاجعهبار بود كه توجه جهانيان را به خود جلب كرده و اظهارنظرهاي مختلفي را برانگيخته است. شيخ صادق النابلسي و شيخ صهيت الحبلي دو عالم اهل تسنن از لبنان هستند كه اين حادثه را به مثابه افتضاح آل سعود، يك تراژدي و زنجيرهاي از بيتدبيريها و كوتاهيهاي رژيم عربستان توصيف كردهاند و الحبلي پرسيده: «رژيمي كه توانايي اداره يك خانواده را ندارد چگونه ميتواند يك همايش عظيم در جهان اسلام را اداره كند؟» اين پرسشي جدي است و آنقدر جديت دارد كه حتي ملك سلمان بن عبدالعزيز، پادشاه عربستان هم متوجه آن شده و از ترس مطرح شدن اين پرسش در سطح جهان اسلام، پيشدستي ميكند و خواستار تجديد نظر در مديريت حج شده است. روشن است كه او با اين درخواست سعي دارد مهار كار و كنترل مراسم حج از دست خودش و آل سعود خارج نشود به خصوص اينكه يك وجه قابل توجه از مشروعيت رژيم خود را مديون همين مراسم ميبيند و حالا كه حرف از تجديدنظر در مديريت حج پيشآمده اين خطر را احساس ميكند كه با خارج شدن مديريت حج از دست آلسعود، مشروعيت آن نيز زير سؤال برود.
نگاه گذرا به دستكم چهار دهه گذشته نشان ميدهد حادثه امسال منا نه يك استثنا در مراسم حج كه حتي خونينترين حادثه بوده است. قريب به 17حادثه خونين از سال 1975 به اين سو در مراسم حج اتفاق افتاده كه با حادثه امسال، دست كم هشت مورد از اين حوادث در منا اتفاق افتادهاند و منجر به كشته و زخمي شدن صدها تن شده است. از كار افتادن دستگاه تهويه هوا در جريان مراسم حج 15سال پيش باعث مرگ هزار و 426 زائر شد كه يا به دليل كمبود هوا خفه شده بودند يا آنكه زير دست و پاي ديگر زائران جان باختند. در واقع وقوع اين رشته متوالي حوادث خونين در مراسم حج نشان ميدهد رژيم آل سعود حتي با وجود برخورداري از ثروت قابل توجه نفتي و درآمدهاي حاصل از آن، نتوانسته مراسم حج را به نحوي مديريت كند كه اتفاقي اين چنين پيش نيايد و مشكل اصلي نه در منابع مالي لازم بلكه در نحوه مديريت مراسم بوده است، به همين علت است كه نميتوان انتظار عدم تكرار اين دست حوادث را در سالهاي بعد نداشت و بايد گفت اگر كار مراسم حج در دست آلسعود بماند، وقوع اين نوع حوادث در آينده هم قابل انتظار است، بنابر اين بايد فكر اساسي براي مديريت مراسم حج كرد. اين فكر اساسي مربوط ميشود به انتقال مديريت مراسم حج از دست رژيم آلسعود به نهادي مثل سازمان كنفرانس اسلامي كه تمام كشورهاي اسلامي در آن نماينده دارند و ميتوانند به نمايندگي از كشورهاي خود نقشي در مديريت مراسم حج داشته باشند. اين طرح ميتواند از تمام وجوه چه اقتصادي و چه تأمين امنيت حجاج راهكارهاي قابل توجهي داشته باشد كه نه تنها مراسم حج با شكوه تمام خود برگزار بشود بلكه براي پيشگيري از حوادث هم تمهيدات عمليتر و قابل اطمينانتري در نظر گرفته شود. مهم توجه و عزم راسخ براي عملي شدن اين طرح است تا در حد شعار، درخواست يا يك طرح مصوب در مجلس باقي نماند و به صورت جدي در صحنه عمل پيگيري بشود. حالا كه رئيسجمهور با هيئتي در سطح عالي براي شركت در مجمع عمومي سازمان ملل شده در نيويورك به سر ميبرند، فرصت لازم براي پيگيري عملي اين طرح پيش آمده است. دكتر روحاني به عنوان نماينده ايران در سازمان ملل اين فرصت را دارد تا چه در سخنراني خود و چه در نشستهايش با ديگر هيئتها به خصوص نمايندگان كشورهاي اسلامي، حادثه امسال در منا و طرح انتقال مديريت مراسم حج از آل سعود به سازمان كنفرانس اسلامي را پيگيري كند. روشن است همفكري و ايجاد يك جبهه عمومي در اين سازمان از لوازم ضروري براي پيشبرد اين طرح است و دكتر روحاني ميتواند از ديدارهايش با آن هيئتها اين دستاورد را داشته باشد تا آنكه درخواست اجراي اين طرح تنها صداي يك يا چند كشور معدود در سازمان كنفرانس اسلامي نباشد بلكه آلسعود در اين كنفرانس با جبههاي قوي روبهرو شود كه چنين درخواستي را دارند. به هر حال، حادثه امسال منا هر چند فاجعهاي دلخراش بوده اما ميتواند اين نتيجه پربركت را داشته باشد كه مديريت مقدسترين و محترمترين اماكن اسلامي به دست مسلمين منتقل بشود نه خانداني كه با نگرش افراطياش و پرورش گروههاي تروريستي باعث وهني بر چهره اسلام در جهان امروز شده است.
