يكي از مواردي كه در يك دهه گذشته، به كرات و به دفعات از سوي مقام معظم رهبري به مسئولان و متوليان محيط زيست توصيه شده، مقوله نوظهوري است با عنوان «آبخيزداري ». معناي سادهتر اين اصطلاح يعني ساختن سد در مقابل مسيلها و درههايي كه آب باران به شكل سيل و با فشار زياد از آنجا رد ميشود.
اين توصيه اگر به گوش مسئولان و متوليان محيط زيست فرو برود و اين راهكارمنحصر به فرد را برتابند، بيشك در ازدياد و افزايش كمي آب سفرههاي زيرزميني و آبخوانهاي طبيعي، تأثير به سزايي خواهد داشت، چراكه مشكل اصلي كمبود و نبود آب در بسياري از مناطق كشور به خشك و خالي شدن سفرههاي زير زميني برميگردد و از آنجايي كه در دهههاي گذشته با گسترش سطح ساخت و سازها و وسعت قابل توجه بخشهاي عمران، شهر و شهركسازي و ساير فعاليتهاي عمراني، آب باران به سختي ميتواند پروسه طبيعي پالايش و جذب را طي كند، بخش مهمي از آبهاي حاصل از بارشها هدر ميرود. علت اصلي اين هدر رفت آب به اين صورت است كه بسياري از زمينهاي اطراف يك شهر يا شهرك به وسيله آسفالت، بلوك، بتون و سنگفرشهاي متفاوت پوشيده شده است. بنابراين به وقت بارش باران آب به لايههاي زيرزميني نفوذ نميكند و روي سطوح نفوذناپذير ياد شده، آنقدر جاري ميشود و حركت ميكند تا در نهايت بخش قابلتوجهي از اين آب تبخير ميشود و در واقع از دست ميرود.
از طرفي آب باران به صورت طبيعي در خاك بيابانها و مناطق خارج از شهر نفوذ ميكند و روند طبيعي جذب به آبخوانها را طي ميكند. اما انتقال و بهرهبرداري از چنين آبخوانهايي كه با شهرها و شهركها فاصله زيادي دارد، به دلايل زيادي مقرون به صرفه نيست.
پس بهترين راه براي جذب آب باران ساخت سد در مقابل آبهاي جاري و جويهاي اصلي در هر شهر و روستا است. مناطقي كه عموماً برهنه از پوششهاي مصنوعي چون آسفالت و بتون و بلوك است. چنين مناطقي كه معمولاً در هر شهر و بلادي به وضوح قابل شناسايي است، نقش شاهرگي را ايفا ميكند كه از پيوستن شاخههاي متعدد به يك مسير اصلي به وجود ميآيد.
با اين وجود ساخت چنين سدهايي كه در نهايت به مقوله آبخيزداري ختم ميشود از هر جهت سهل و آسان است، چراكه نه هزينه چنداني براي ساخت نياز دارد و نه وقت زيادي صرف اجراي آن ميشود!
اما آنچه در اين ميان قابل درك نيست اين است كه چرا مسئولان و متوليان محيطزيست، اجراي چنين طرحي را كه در اينبازه زماني براي كشور ما حالتي استراتژيك دارد، پشت گوش انداختهاند. آن هم در اين اوضاع و احوال خشكسالي كه قطره قطره آب براي ما حكم كيميا را دارد.
شايد سبب و علت اين است كه برخي از مسئولان ما از پروژههايي استقبال ميكنند كه اجراي آن مستلزم تخصيص بودجهاي كلان باشد و به حكم تمثيل «ترك عادت موجب...» نميتوانند طرحهاي خلاقه و بيدردسر را كه قاطبه مردم از آن منتفع ميشوند، بر تابند؛ شايد!
