امام سجاد(ع) ميفرمايند: «حق كسى كه به تو نيكى كرده، اين است كه از او تشكر كنى و نيكياش را به زبان آورى و از وى به خوبى ياد كنى و ميان خود و خداى عزوجل برايش خالصانه دعا كنى، هرگاه چنين كردى بىگمان پنهانى و آشكارا از او تشكر كردهاى. سپس اگر روزى توانستى نيكى او را جبران كنى، جبران كن.» خوشبختانه مسلمانان اين فرصت را دارند كه علاوه بر آموزههاي انساني و فرهنگي از آموزههاي اعتقادي و ديني هم بهره ببرند. همه اين آموزهها، سخنان و دستورات كمك ميكند كه يك ايراني و مسلمان كاملتر از پيروان ساير اديان رفتار كند. نمونه عيني اين سخنان را ميشود در سخنان امام سجاد (ع) كه عنوان شد پيدا كرد. در اين سخن امام معصوم(ع) توصيه ميكند كه تشكر و قدرداني را در برابر كسي كه به تو نيكي كرده به زبان بياور. همين توصيه ساده باعث ميشود كه ما هر زمان كه كار خير و نيك ديگري را در حق خودمان ديديم وظيفه خودمان بدانيم كه زباني و رفتاري تشكر كنيم.
رفتارهاي تشكرآميز و قدرشناسانه در بعضي از روابط اجتماعي و خانوادگي به شدت مورد نياز است مثلاً زندگي خصوصي زن و شوهرها يكي از چندين نوع رابطه اجتماعي است كه با حذف احساس قدرشناسي آسيب ميبيند.
در زندگي مشترك، زن و مرد براي جلب رضايت طرف مقابل تلاش مادي بسياري ميكنند، بعضي اوقات ميبينيم كادوهاي گران قيمت يا هزينههاي هنگفتي براي اين كار انجام ميشود. اما در بيشتر موارد زوجين از واقعيتي به نام قدرداني فاصله گرفتهاند و با وجود اين كادوها و هزينهها در كنار هم احساس رضايت ندارند و معمولاً جاي يك قدرداني كه هزينهاي ندارد و در قالب يك جمله ميگنجد در روابطشان خالي است.
تشكر و قدرداني در روابط زن و مرد باعث يك رابطه با صميميت بيشتر ميشود. اين صميميت رفته رفته بيشتر ميشود و روابط بين زوجين را گرما ميبخشد، آنجاست كه طرفين ايجاد دلبستگي و علاقه بيشتري نسبت به يكديگر پيدا ميكنند.
استحكام روابطهر فرد در قبال كارهاي مثبتي كه در زندگي مشترك انجام ميدهد نياز به قدرداني دارد. اگر اين نياز به خوبي در خانه برطرف شود رابطه خانواده مستحكمتر ميشود، برعكس برآورده نشدن اين نيازها عامل بهوجود آمدن عقدهها و افسردگيها ميشود.
اگر زن يا مرد با خود فكر كنند كارهاي من در منزل يا بيرون از منزل از چشم همسرم پنهان نبوده و او به خاطر آنها از من تشكر ميكند، اين دلگرمي بهوجود ميآيد كه شخص با تمام وجود به كار خود ادامه دهد. ضمن اينكه ميتواند در تكميل كارهاي ناقص نيز مؤثر باشد.
وقتي زوجين از يكديگر تشكر ميكنند و براي هم ارزش قائل ميشوند، در واقع به يكديگر امتياز ميدهند و حس ميكنند كه طرف مقابل او را دوست دارد.
قدرداني از زحمات يك نفر باعث ميشود او فكر كند براي كارش ارزش قائل شدهاند و اين كار آنقدر مفيد است كه در فرد (زن و مرد) احساس ارزشمند بودن و مفيد بودن ايجاد ميشود و به اين فكر ميافتد كه او بسيار كارآمد است و تأثير مطلوب بر زندگي مشتركشان ميگذارد. البته عكس اين رفتار باعث ايجاد توهم بيفايده بودن در فرد نيز ميشود.
در خانواده كسي بابت انجام كارهاي خود مزد يا حقوقي دريافت نميكند و تكرار برخي كارها ممكن است ملالآور شود كه راهكار عدم ايجاد ملالت، تشكر از فعاليت انجام شده است، و اين تشكر احساس رضايتمندي را در افراد تقويت مينمايد حتي اين كار بسيار در آرامش زوجين تأثير مطلوب ميگذارد.
اگر فردي بعد از انجام دادن يك كار تشويق شود مطمئناً به دنبال تكرار آن كار برميآيد.
اما نبود تشويق و توجه باعث سردي در انجام مجدد كار شده يا اگر مجبور به تكرار باشد از انجام آن لذت نميبرد و ممكن است با بهوجود آمدن شرايط مشابه براي او رنجش ايجاد شود و اگر از كاري كه انجام ميدهد تشكر نشود، فرد احساس ميكند كاري كه انجام داده و زمان و پول و... را كه براي اين كار صرف كرده بيارزش تلقي شده يا نتوانسته كار مناسب را انجام دهد و اين مسئله باعث سلب آرامش در وي ميشود. اگر از كارهاي يك فرد (حتي كارهاي منفي او در روابط زوجين) تشكر شود، او آرامش ميگيرد و ميفهمد همسرش متوجه حضور و فعاليت او بوده و در تمامي شرايط چه خوب و چه بد به او و كارهايش توجه داشته و در زمان مشكلات او را راهنمايي و كمك ميكند.
يكي ديگر از تأثيرات تشكر از همسر اين است كه شخص در رويارويي با مشكلات در راه رفاه خانواده خود بيشتر و بهتر اقدام ميكند و اين تشكر دلگرمي بيشتري را به فرد در برخورد با مشكلات ميدهد.
قدرداني، ساده و كمهزينهبدون شك با روشهاي متعددي ميتوانيم از همسر خود تشكر كنيم، ميتوانيم تشكر و قدرداني را بنويسيم و كتبي تشكر كنيم. حال در قالب نوشتهاي روي آينه يا يخچال و حتي با تقديم چند شاخه گل به همراه آن. حتي ميتوانيم در اول روز پيام تشكر و قدرداني از زحمات روز قبل و آماده كردن صبحانه، بردن فرزندان به مدرسه، خريد وسايل مورد نياز خانه و... را براي همسر خود بفرستيم.
وقتي ما در قبال كارهاي همسرمان توجه و عكسالعمل خاصي از خود نشان دهيم، اين توجه ميتواند نوعي تشكر به حساب آيد.
البته تشكر هميشه در كلام و نوشتن آن نيست، ميتوانيم كاري بكنيم و با استفاده از حركتي خاص قدرداني خود را به طرف مقابل نشان بدهيم. در خيلي مواقع زبان ميتواند گوياي احساسات و عواطف انسان باشد. در اينجا هم تشكر زباني، سادهترين و راحتترين شكل تشكر است، فقط كافي است مقابل فعاليتهاي ديگران بگوييم: ممنونم، متشكرم و...
«همسر عزيزم! براي همه وقتهايي كه به حرفهايم گوش كردي، براي همه وقتهايي كه مرا به خنده واداشتي، براي همه وقتهايي كه به من شهامت و جرئت دادي، براي همه وقتهايي كه با من به گردش آمدي، براي همه وقتهايي كه خواستي در كنارم باشي، براي همه وقتهايي كه به من اعتماد كردي، براي همه وقتهايي كه باعث راحتي و آسايش من هستي، براي همه وقتهايي كه گفتي «دوستت دارم»، براي همه وقتهايي كه با من شريك شدي، براي همه وقتهايي كه مرا تحسين كردي، براي همه وقتهايي كه در فكر من بودي، براي همه وقتهايي كه برايم شادي آوردي، براي همه وقتهايي كه به من دلداري دادي، براي همه وقتهايي كه دركنارم بودي، براي همه وقتهايي كه دلتنگم بودي و... به خاطرهمه اينها از تو ممنونم.» اينها تنها چند جمله ساده براي بيان احساس تشكر و قدرشناسي ميان زوجين است. به همين راحتي ميتوان جملات را بر زبان آورد. سعي كنيم اين كار را تا دير نشده انجام دهيم.