تأكيد چندباره مقامهاي ايراني بر لغو يك باره تحريمها همزمان با توافق احتمالي هستهاي باعث شد رئيسجمهور امريكا يك درجه موضع اعلاني خود را نرمتر كند. باراك اوباما به ديپلماتهاي امريكايي طرف مذاكره با ايران و در رأس آنها جان كري گفته با «مذاكراتيخلاق»، راه حلهايي پيدا كنند كه براي بدنه سياسي ايران «قابل قبول تر» باشد.
به گزارش «جوان»، در حالي كه دور تازهاي از مذاكرات ايران و 1+5 براي دستيابي به توافق جامع از چهارشنبه همين هفته شروع خواهد شد، اختلافات طرفين به خصوص در مورد نحوه برداشته شدن تحريمها تشديد شده است. حسن روحاني رئيسجمهور ايران پنجشنبه قبل با لحني صريح گفت: «دنيا و 1+5 بداند، مجلس نمايندگان و سنا و رئيسجمهوري امريكا، دولت امريكا همه بدانند در اين توافق، اگر پايان تحريم نباشد، توافقي نخواهد بود.» محمد جواد ظريف وزير خارجه دولت يازدهم نيز كه اغلب اوقات ترجيح ميدهد لحني نرمتر به كار بگيرد، جمعه شب در گفتوگو با يورو نيوز، صراحت بيشتري در مورد لزوم لغو تحريمها به خرج داد و گفت كه «كاملاً واضح است» كه «مرحله بندي يا تعليقي وجود نخواهد داشت: توافقي ما اعلام كرديم كاملاً روشن است.» ظريف هشدار داد كه اگر طرفهاي مقابل «مسير رويارويي را انتخاب» كنند و «امريكا و سازمان ملل متحد به تحريمها ادامه دهند، ايران نيز بدون هيچ محدوديتي به برنامه غنيسازي خود ادامه خواهد داد.» وزير امور خارجه ايران گفت: «روزي كه ما به توافق برسيم، به شوراي امنيت خواهيم رفت و شوراي امنيت قطعنامهاي صادر خواهد كرد كه بر اساس آن تمام قطعنامههاي قبلي فسخ و به تمام تحريمها پايان داده خواهد شد.» ظريف همچنين ديروز در كنفرانس مطبوعاتي با وزير خارجه استراليا در پاسخ به اينكه مقامات امريكايي در روزهاي اخير همچنان بر گزينه نظامي روي ميز تأكيد دارند، با بيان اينكه ترك عادت موجب مرض است، گفت: من همواره گفتهام كه گزينه نظامي عليه ايران كارايي ندارد و بهتر است اين حرفها را نزنند البته معتقدم اين گزينه اصلاً روي ميز وجود ندارد.
فرمولي قابل قبولتر پيدا كنيدظاهراً لحن مقامهاي ايراني درباره تحريم ها، طي چند روز گذشته به اندازهاي صريح بود كه رئيسجمهور امريكا جمعه شب دستكم اندكي موضعگيريهاي قبلي خود را تعديل كند. اوباما طي هفتههاي اخير تأكيد كرده كه برداشته شدن تحريمها «مرحلهاي» خواهد بود ولي بر اساس گزارش ديروز نيويورك تايمز، او در كنفرانس مطبوعاتي با ماتيو رنتسي نخست وزير ايتاليا، موضع قبلي خود درباره برداشته شدن زمانبندي تحريمها را تكرار نكرد و از تيم مذاكره كننده امريكايي خواست با «مذاكراتي خلاقانه» به دنبال راه حلهايي باشند كه براي بدنه سياسي ايران نيز «قابل قبول تر» باشد. اوباما در عين حال تأكيد كرد اهرمهايي كه امريكا براي پايبندي ايران به توافق دارد، بايد حفظ شوند. رئيسجمهور امريكا هرچند بر تدوين يك برنامه زماني و چارچوب كاهش تحريمها تأكيد كرد ولي گفت اولويت او اين است كه نظامي تدوين شود كه اگر بنا به ادعاي او، ايران دست به فريبكاري زد، ابزارهاي تنبيهي دوباره اعمال شوند: «اينكه چگونه تحريمها كمتر ميشوند و اينكه اگر نقض (توافق) صورت گرفت، چگونه تحريمها برميگردند، مكانيسمهاي مختلف زيادي و راههايي براي اجراي آنها وجود دارد.» اوباما گفت: «مذاكرهكنندگان بايد فرمولهايي پيدا كنند كه نگرانيهاي اصلي ما را در نظر گرفته و به طرف مقابل نيز اجازه بدهد به بدنه سياسي خودشان (چيزي) ارائه كنند كه قابل قبولتر باشد.» رئيسجمهور امريكا ادعا كرد: «نگراني اصلي امريكا اين است كه مطمئن شود«اگر ايران به توافق خود پايبند نبود، ما مجبور نباشيم براي برقرار كردن دوباره تحريمها از يك زنجيره كامل از موانع عبور كنيم. نگراني اصلي ما اين است.» اوباما تأكيد كرد: «من اطمينان دارم ما موفق خواهيم بود.» با وجود اين موضعگيري اوباما، جو بايدن معاون او گفت درخواست ايران براي برداشته شدن تمام يا بخش زيادي از تحريمها در ابتداي اجراي توافق جامع هستهاي، رسيدن به توافق را ناممكن ميكند. بايدن به نگراني نمايندگان كنگره امريكا درباره توافق با ايران اشاره كرد و گفت كه جاي نگراني چنداني وجود ندارد، چراكه اولاً دولت باراك اوباما «توافقي را كه شامل سرزدهترين بازرسيهاي تاريخ هر توافقي نباشد، امضا نميكند» و ثانياً برخلاف آنچه تهران ميگويد، تنها بخش كوچكي از تحريمها در ابتدا برداشته ميشوند. معاون اوباما افزود: «اگر آنها (ايران) انتظار داشته باشند كه در همان ابتداي كار تمام يا بخش اعظم تحريمها كاسته شود، توافقي در كار نخواهد بود بلكه (توافق) بايد اين طور باشد كه «شما بايد (با اقدامات خود) به اين (كاهش تحريمها) دست پيدا كنيد.» بايدن از كنگره خواست در مسير مذاكرات ايجاد مانع نكند زيرا به گفته او، در صورتي كه اقدامات نمايندگان مذاكرات را به شكست بكشاند، «تضمين ميكنم رژيم تحريمها دوام نميآورد.»
تحريك بياعتمادي ايران به روسيهرئيسجمهور امريكا همچنين به مصوبه جديد كميته روابط خارجي سناي امريكا اشاره كرد و گفت كه هر چند به خاطر دخالت در مذاكرات و محدود كردن قدرت رئيسجمهور، همچنان نگرانيهايي درباره آن وجود دارد ولي قصد ندارد اين مصوبه را وتو كند. بخش مهم ديگري از سخنان اوباما، واكنش او به لغو محدوديت ارسال و فروش اس- 300هاي روسي به ايران بود. بر خلاف انتظار، اوباما با اين اقدام روسها مخالف نكرد و گفت از شنيدن خبر فروش اس-300هاي روسيه به ايران شوكه شده است اما نه به خاطر اصل موضوع موشكها بلكه به اين خاطر كه چرا اين كار(لغو محدوديتها) اين قدر طول كشيده است. به گزارش خبرآنلاين، اوباما در پاسخ به اين سؤال كه نظر او درباره تحويل موشكهاي اس-۳۰۰ روسي به ايران چيست گفته است من سال ۲۰۰۹ از ولاديمير پوتين كه آن زمان نخست وزير روسيه بود خواستم تا تحويل اين موشكها به ايران را پنج سال به تعويق بيندازد و الان از اينكه آنها اين كار را واقعاً اين همه به تعويق انداختهاند شوكه شدهام.
اوباما دليل تعجب خود را مرتبط نبودن تحريمها به فروش اين تسليحات به ايران دانسته است و گفته: «واقعاً تعجب ميكنم كه با وجود اينكه تحريمها از فروش اين تسليحات تدافعي ممانعت نميكرد، آنها اين كار را اين همه به تأخير انداختند خصوصاً اينكه اقتصاد روسيه تحت فشار است و اين موضوع ميتوانست يك معامله قابل توجه براي روسها باشد.» پيشتر نيز سخنگوي وزارت خارجه امريكا گفته بود كه به نظر واشنگتن، دليل تصميم روسيه براي لغو محدوديت اس- 300ها به ايران، مسائل مالي و تحت فشار بودن مسكو به دليل تحريمهاي غرب است. روزنامه صهيونيستي تايمز آو اسرائيل نوشت: اظهارات اوباما درباره تحريمهاي ايران، تحليلگران اسرائيلي را شوكه كرد. بن كاسپيت، تحليلگر مسائل ديپلماتيك شبكه 10 اسرائيل گفت: من با شنيدن اظهارات اوباما، از تعجب دهانم باز مانده بود. به ويژه وقتي كه او از تصميم ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه براي مجهز كردن ايران به موشكهاي اس-300 دفاع كرد.
