رشد مجدد فيبرهاي عصبي طولاني نخاع به وسيله آسيب به بافت و فرآيندهاي مولكولي درون عصبها به تأخير انداخته ميشود.
يك تيم بينالمللي از دانشمندان آلماني در مطالعات بر روي حيوانات، به نوعي داروي سرطاني به نام اپوتيلون دست يافتند كه آسيبهاي وارده به بافت نخاع را كاهش داد و موجب تحريك رشد سلولهاي آسيبديده عصبي شد. اين دارو در عين ناباوري باعث شد تا سلولهاي عصبي صدمه ديده احيا شود و مهارتهاي حركتي حيوانات را بهبود بخشد.
سلولهاي عصبي رساناهاي رشتهمانندي هستند كه سيگنالها را در شكل تكانههاي الكتريكي دريافت ميكنند و انتقال ميدهند. اين كاركرد به دليل بيماري يا تصادفات احتمال دارد كه دچار نقص شود. اينكه آيا سلولهاي عصبي تحت تأثير قرار گرفته ميتوانند بهبود يابند يا خير به طور عمدهاي به جايگاه آنها بستگي دارد. به عنوان مثال سلولهاي عصبي دست و پا، تنه و بيني ميتوانند تا حدي احيا شوند و بخشي يا تمامي كاركرد خود را بازيابند.
در مقابل، سلولهاي عصبي موجود در مغز و نخاع فاقد اين توانايي هستند. در صورت آسيبديدگي در اثر تصادف يا بيماري، بيمار محتملاً دچار معلوليت طولانيمدت يا ناتوانيهاي ديگر خواهد شد. اما چرا احياي اين سلولهاي عصبي و فيبرهاي عصبي طولانيشان مختل ميشود؟ اخيراً عوامل بازدارنده موجود در بافت اسكار تازه تشكيل شده و ديگر فرآيندهاي بازدارنده رشد مجدد آكسون شناسايي شده است.
در جستوجوي درمان ايدهآل
به گفته پروفسور فرانك براك كه گروه كارياش در مركز بيماريهاي ناتوانكننده عصبي در آلمان اين پژوهش را انجام ميدهد «ارائه درماني ايدهآل براي بهبود احياي آكسونها پس از واردآمدن آسيب به نخاع، شكلگيري بافت اسكار را در نخاع مهار خواهد كرد.» به هر حال مهم است كه حين فعال كردن دوباره پتانسيل ترميمي آكسونهاي ضعيف عوامل بازدارنده رشد خنثي شوند. امكانپذيري درمان اين پتانسيل نيز براي كاربرد باليني ضروري است.
داروي اپوتيلون ميتواند ميكروتوبولها را تثبيت كند. بنا گفته دكتر جرج راشل نگارنده ارشد اين پژوهش «اين مطلب تماماً به دوز مصرفي بستگي دارد.» در دوزهاي بالا، اپوتيلون رشد سلولهاي سرطاني را مهار ميكند در حاليكه، نشان داده شده است كه دوزهاي پايين موجب تحريك رشد آكسونها در حيوانات بدون بروز عوارض جانبي درمان سرطان ميشود. اپوتيلون نسبت به داروهاي ديگر سرطان با تأثيرات مشابه، برتر است زيرا ميتواند به سدخوني- مغزي نفوذ كرده و از آنجا وارد سيستم عصبي مركزي شود، بنابراين مستقيماً به آكسونهاي آسيبديده دسترسي پيدا كند.
يك ماده، اثرات متعدد
آزمايشات نشان دادهاند اپوتيلون در چندين سطح عمل ميكند. اپوتيلون رشد بافت اسكار را با جلوگيري از تشكيل ميكروتوبولها در سلولهايي كه بافت اسكار را شكل ميدهند، كاهش ميدهد. بنابراين اين سلولها نميتوانند به زخم نخاع نفوذ كرده و موجب شكلگيري بافت اسكار شوند. به طور همزمان اپوتيلون رشد و ترميم را در سلولهاي عصبي از طريق رشد دادن ميكروتوبولها به سوي نوك آكسونهاي آسيبديده، ارتقا ميبخشد.
به طور خلاصه، به واسطه اثر همزماني كه اپوتيلون دارد و تثبيت ميكروتوبولها نام دارد، اين دارو قادر است حين تحريك رشد فعال در آكسونهاي سلولهاي عصبي، حركت جهتدار سلولهاي شكلدهنده اسكار را مهار كند. حيواناتي كه با اپوتيلون پس از آسيبديدگي طناب نخاعي درمان شدند، به سبب توازن و هماهنگي بهبود يافته، بهتر از آنهايي كه هيچ درماني را دريافت نكردند، راه ميرفتند. هدف بعدي براك و تيمش آزمايش اثر اپوتيلون بر انواع مختلف جراحت است
منبع: ساينس ديلي
