در حالي كه انتظار ميرفت كاهش سه دلاري قيمت هر بشكه نفت با اعلام بيانيه مشترك ادامهدار باشد و در بازارهاي داخلي نيز قيمت ارزهاي خارجي با تغييرات محسوسي مواجه شود اما حباب قيمتهايي كه در اثر اين خبر در اقتصاد كشور و حتي جهان ايجاد شده بود، تركيد.
به گزارش «جوان» روز گذشته نهتنها بهاي نفت در بازارهاي جهاني بيش از يك دلار در هر بشكه افزايش يافت بلكه قيمت اونس جهاني نيز بالا رفت و به هزار و 217 دلار رسيد تا نشان دهد كه تأثيرات توافق بسيار محدودتر و كوتاهتر از گزارش «وضعيت اشتغال در امريكا» بوده است. رويترز در اينباره مينويسد: پس از آنكه تفاهم هستهاي ايران و قدرتهاي جهاني در هفته گذشته شانس كمي را براي افزايش قابل توجه در صادرات نفت ايران تا سال 2016 ايجاد كرد، بهاي نفت در بازارهاي جهاني افزايش يافت. همچنين تحليلگران مؤسسه مورگان استنلي گفتند: اگرچه اين كاهش قيمت به طور مشخص نزولي است اما توافق نهايي و لغو كامل تحريمها هنوز با يك سري موانع مواجه است!
«جوان» همچنين گزارش داد كه تب كاهش قيمت ارز نيز در روز گذشته فروكش كرد تا معاملات دلار در محدوده 3275 تومان به تثبيت برسد. كارشناسان خوشبين و بازاريان مثبتانديش بهانه خود را در كاهش شديد نرخ ارز، اظهارات رئيس كل بانك مركزي مبني بر عدمدخالت براي جلوگيري از كاهش نرخ ارز عنوان كرده بودند و همچنين دسترسي بيشتر به منابع ارزي در آينده نزديك بر اثر توافق ايران با 1+5 را دليلي قطعي در كاهش قيمت ارزهاي خارجي ميدانستند. اما خيلي زودتر از آنچه كه پيشبيني ميشد بازارهاي ارز و طلا از قيمتهاي نزديك 3100 تومان فاصله گرفتند تا نوسانگيران اين بازارفقط يك روز شاد را داشته باشند. به عبارت ديگر تغيير نرخ ارز و صعودي شدن مجدد بازار نشان داد كه اين بار بازار ارز به مانند سالهاي قبل قصد ندارد تحت تأثير جريانات رواني قرار گيرد و مويد آن هم عدم كاهش نرخ ارز برخلاف پيشبينيها بود. هر چند كه برخي اين كار را ناشي از دستهاي پنهان دلالان و حتي برخي ناشي از دخالت دولت عنوان كردند.
بنابراين گزارش اما در بازار مهم مالي كشور، يعني بازار بورس همچنان خوشبيني وجود دارد كه اين خوشبيني نه فقط تحت تأثير توافق سوئيس بلكه بر اساس تحليلهاي تكنيكال است و پيشبينيها نشان ميدهد كه اين اقبال تا پايان هفته و عرضههاي جديد ادامه دار باشد.
وحيد شقاقي شهري، عضو هيئت علمي دانشگاه تهران با اشاره به نوسانات بازار ارز بعد از توافق هستهاي ميگويد: اين پايش و نوساني كه در بين ارزهاي بينالمللي در چند روز اخير اتفاق افتاد، تا تيرماه به حالت قبلي خودش باز خواهد گشت.
وي خاطرنشان ميكند: قيمت ارز معمولا نسبت به نوسانات لحظهاي پاسخ ميدهد، ولي در يك دوره ميان مدت به حالت قبلي خود بازخواهد گشت. اين اقتصاددان پيشبيني كرد كه بازار سرمايه پاسخ بهتري نسبت به ارزهاي بينالمللي در خصوص توافق لوزان داشته باشد و در گفتوگو با نسيم گفت: قيمت ارز در چند روز اخير ابتدا پايين آمد و به مرز 3100 تومان رسيد اما روز گذشته بازهم قدري بالا رفت و به 3275 تومان بازگشت.
شقاقي شهري با بيان اين مطلب كه «اگر توافق با جزئياتش هم نهايي شود، افت قيمت ارز مقدار قابل توجهي نخواهد بود» گفت: ارز بعد از توافق نهايي احتمالا تا 2800 تومان كاهش خواهد يافت و دولت تمام تلاش خود را خواهد كرد كه ارز را تك نرخي كند و توانايي انجام اين كار را هم دارد چون دستش در بازار بازتر ميشود. وي با اشاره به وظيفه دولت بعد از توافق خاطرنشان كرد: دولت بايد از توافق نهايي با 1+5 به خوبي بهرهبرداري كند، زيرا اگر بهرهبرداري خوبي نكند ما به اوضاع قبل از تحريمها بر ميگرديم و قبل از تحريم هم ما اوضاع خوبي در تورم بيكاري و ساير شاخصهاي اقتصادي نداشتيم. محمد واعظ، كارشناس مسائل اقتصادي و ارزي نيز در پاسخ اين سؤال كه «چرا دلار ارزان نشد»، گفته است: در ابتدا نرخ دلار كاهش و سپس افزايش يافت، بايد توجه داشت معمولاً سوداگران اصلي بازار ارز وقتي زمينه بازار را متفاوت ميبينند از طريق عمليات هماهنگ و با تباني به گونهاي خريد و فروش ميكنند كه سود قابل توجهي در دوره كوتاه مدت به دست بياورند.
اين كارشناس اقتصادي ميگويد: به همين منظور وقتي بيانيه لوزان منتشر شد اين زمينه ذهني براي بازار ارز به خصوص معاملهگران جزء در بازار فراهم شد كه نرخ ارز كم ميشود ولي سوداگران بزرگ اقدام به اولين فروش ارز با نرخ كمتر كردند، به دنبال اين اقدام سوداگران جزء بخش قابل توجهي از موجودي ارز در اختيار را فروختند و باعث تداوم كاهش نرخ ارز در بازار شدند، آنگاه سوداگران بزرگ اقدام به خريد ارز نمودند.
واعظ همچنين تأكيد كرد: به نظر ميرسد خريد بعدي آنها باعث شد سوداگران بزرگ به ضرر سوداگران جزء منافعي را كسب كنند، اين اقدام در آينده هم ممكن است تكرار شود به همين خاطر وقتي بازار به عقلانيت ميرسد كه تغيير در فضاهاي سياسي بدون تغيير در عوامل واقعي اقتصادي، تأثيري سريع بر رفتار آنها نداشته باشد. وي در ارتباط با گمانهزنيهايي مبني براينكه بانك مركزي اجازه كاهش نرخ ارز را نداده است، گفت: معمولاً در اين شرايط مقام ارزي دخالت جديدي در بازار ارز نميكند، همان الگوي قبلي را ادامه ميدهد تا بازار به ثبات برسد؛ بانك مركزي دخالت جديدي نداشت همانند ماههاي قبل نيز در اين هفته عمل كرده است. اگر چه اين دو كارشناس به دخالت دولت در كنترل نرخ ارز اعتقادي ندارند اما برخي از كارشناسان به استناد سخنان مدير عامل بانك توسعه صادرات معتقدند در صورت توافق قيمت دلار كاهش قابل محسوسي خواهد داشت.
مديرعامل بانك توسعه صادرات روز گذشته گفته بود: «لغو تحريمها استفاده از منابع خارجي با نرخ ارزانتر را مهيا ميكند كه اين موضوع به صادرات كشوركمك جدي خواهد كرد.»
علي صالح آبادي ضمن بررسي نتايج رفع تحريمهاي بينالمللي بربخش خدمات بانك توسعه صادرات هم گفت كه در صورت تحقق اين امر، فعاليتهايي مثل باز كردن «السي» و «صدور ضمانتنامه» ارزي هم تسهيل خواهد شد. اين به آن معني است كه نه فقط قيمت تمام شده براي صادرات كاهش خواهد يافت بلكه عرضه ارزهاي خارجي نيز دربازار آزاد زياد شده و لابد قيمتها كاهش خواهد يافت اما اين كاهش تا روشن شدن تمام زواياي توافق معلوم نيست. از همينرو است كه ابوالقاسم حكيميان در گفتوگو با «جوان» معتقد است ورود به اين بازارها در شرايط حاضر نادرست است. وي معتقد است حتي اگر تحريمها تا چهار يا پنج ماه آينده برداشته بشوند، رونق در بازارهاي ايران از اواسط سال 95 ايجاد ميشود. وي تأكيد ميكند: امسال سال سخت اقتصادي است و بايد مراقب هزينهكردها و سرمايهگذاريها بود زيرا هر كس پولي را از دست بدهد به سختي جايگزين خواهد كرد.
