بحران تحميلي در سوريه از همان ابتدا براي دستيابي به اهداف سياسي روشني به اجرا درآمده بود و در برخي نقاط عطف زماني كه سخن از راهحل سياسي براي سوريه به ميان ميآمد، طرفهاي حامي بحران، اهداف خود را در پيششرطهاي سياسي مذاكره قرار ميدادند. در واقع آنچه قرار بود از طريق بحران نظامي و امنيتي به دست آيد را به عنوان پيششرط مذاكره و راهحل سياسي مطرح ميكردند.
يك سال قبل وقتي امريكا و بقيه حاميان بحران و تروريسم در سوريه ملاحظه كردند كه مجموعه مؤلفههاي ميداني و صفبندي حمايت از طيفهاي تروريست، راه به جايي نميبرد، وارد مذاكرات ژنو2 شدند و اگرچه تلاش رسانهاي قابل ملاحظهاي صرف شد تا بتوانند ملاحظات و مطالبات خود را به چارچوبهاي مذاكره اضافه كنند، وقتي دستهاي خالي در سطح ميداني و اختلافات حاميان، موجب شد ژنو2 بيشتر به يك رسوايي براي آنها تبديل شود. دليل اين بود كه هم در صحنه ميداني ابتكار عمل و تسلط را از دست داده بودند و هم در سطح خارجي شكاف و تضاد حاميان بحران، انسجام اوليه را از آنها گرفته بود.
در يك سال گذشته، بحران سوريه، روندهاي جديدي را طي كرده و بيش از قبل يكدست شده است و عمدتاً جريانهاي تروريستي تكفيري و سلفي بر مجموعههاي مسلح حاكم هستند. داعش و النصره و احرارالشام و مجموعههاي كوچك و مافيايي يا جنايتكار در صحنه باقي ماندهاند. اوضاع اين گروهها آنچنان شفاف است كه حتي امريكا كه اعلام كرده، آماده حمايت كامل از يك جريان معتدل است، نميتواند از تروريستهاي تابلودار در سوريه حمايت كند و پروژه فريبكاري امريكا، امكان حيات نيافته است.
اختلاف بين عربستان و امارات از يك سو با تركيه و قطر، ساز جداگانه اردن از سوي ديگر كه هر يك براي برجسته كردن تروريستهاي وابسته به خوددر پروژه امريكا تلاش ميكنند، شرايط انفعالي را بر سوريه حفظ كرده است. معاون دبيركل سازمان ملل طرحي را با نام خودش مطرح كرده كه عمدتاً براي احياي برنامههاي مشكوك در شمال و جنوب سوريه مفيد است و تركيه و رژيم صهيونيستي را خوشحال ميكند.
به همين دليل، اگرچه طرح دميستورا از سوي گروههاي تروريست هم مورد استقبال قرار نگرفته،از سوي سوريه هم در بخشهاي مربوط به تشكيل دولت به اصطلاح انتقالي مخالفت شده است و آتشبس، كمكرساني به مردم و آغاز گفتوگو با حكومت را پذيرفتهاند. ديپلماسي روسي براي مهار تنش با امريكا در سوريه مصداق پيدا كرده كه البته ظاهراً امريكاييها خيلي به آن علاقهاي ندارند ولي از روي ناچاري گروههاي وابسته به ائتلاف مخالفين كه جريان تحت كنترل تركهاست را به مسكو اعزام كردهاند. مجموعه ائتلاف تنها جايي است كه عربستان و تركيه توافق نسبي با هم دارند ولي در بقيه حوزههاي اجرايي و سياسي و عملياتي در سوريه با هم مخالفند. نماينده اصلي ائتلاف مخالفين! براي كمارزش كردن تلاشهاي مسكو، آن را فاقد هر گونه پيشنويس و طرح مذاكراتي توصيف كرده و گفته كه چارهاي جز همراهي مذاكرات ندارند. در طرح مسكو قرار است گروههايي كه اعلام آمادگي كردهاند با نمايندگان حكومت سوريه مذاكرات كنند و به توافقهايي دست يابند.
آنچه در يك سال گذشته قطعي شده اينكه كشورهاي غربي و به ويژه امريكا، اصراري براي حذف بشار اسد ندارند و راضي هستند كه از كيك حكومتي سوريه، قطعهاي را به دست آورند. حتي اگر مذاكرات با نمايندگان ائتلاف مخالفين 11 در مسكو به پيش برود، اولين دستور كار مذاكراتي،مقابله و سركوب تروريستهاست كه هدفي جز نابودي همه چيز در سوريه ندارند. لذا ميتوان اينگونه ارزيابي كرد كه تمام شاخصهاي موجود در ژنو2 عينا در مسكو در حال تكرار است يا مذاكرات به هدفگذاري براي مقابله با تروريستها و پايان دادن به بحران مصنوعي به پيش ميرود يا باز هم حاميان بحران با دست خالي و شرايط انفعالي از مذاكره خارج خواهند شد.
