سريال «دوست مشترك ما»، از شبكه چهار سيما پخش شد. سريالي برگرفته از رماني به همين نام از آثار چارلز ديكنز كه نسبت به آثار مشهورتر اين نويسنده كمتر شناخته شده بود.
براي شناختن «چارلز ديكنز» ضرورتي به خواندن كتابهاي او نيست. اين نويسنده معروف و مشهور قرن نوزدهم انگلستان كه در سال 1870 ميلادي به دنيا آمد و در سال 1812 ديده از جهان فروبست، آثار معروفي چون «دوست مشترك ما»، «ديويد كاپرفيلد»، «اليور توئيست»، «آرزوهاي بزرگ» و... دارد كه اهالي كتاب بسياري از آنها را خواندهاند و ما اهالي رسانه به تصوير كشيدن اين آثار را شاهد هستيم. چارلز ديكنز در سال 1865 يعني اواخر عمر خود آخرين رمانش با عنوان «دوست مشترك ما» را به رشته تحرير درآورد اما اين اثر كمتر مورد توجه سينما و تلويزيون قرار گرفت و در سال 1998ميلادي شبكه BBC آن را توليد كرد و هماكنون از شبكه چهار سيما روي آنتن ميرود.
ديكنز و نابرابريهاي اجتماعي
اين سريال 6 قسمتي همانند بسياري ديگر از آثار ديكنز، تفاوتهاي ديدگاهي و نابرابريهاي اجتماعي حاكم در انگلستان را در قالب داستانهاي جذاب و پرحادثه تصوير ميكند و آن را بايد جزئي از مجموعه آثار فاخر ديكنز در شبكه بي.بي.سي دانست. اين شبكه تلويزيوني تقريباً اكثر داستانهاي ديكنز را در قالب سريالهاي تلويزيوني به تصوير كشيده است. داستان از جايي آغاز ميشود كه جان هارمون متوجه ميشود كه پدرش براي او ارثي گذاشته كه شرط رسيدن ارث، ازدواج او با دختري به نام بلا ويلفر است. قبل از اينكه جان به خانه برسد جسد مردي در رودخانه تايمز پيدا ميشود كه شبيه جان است. همه فكر ميكنند كه جان از دنيا رفته است، بنابراين ثروت پدر جان به بافين، خدمتكار باسابقه خانه ميرسد.
خط ديگر داستان تصويرگر طبقه پايين جامعه انگلستان است. در اين طبقه از جامعه، وكيلي به نام ايوجين ريبورن حضور دارد كه به دليل علاقه معلمي به نام هدستون به دختري از خانواده كارگري انگلستان پايش به داستان باز ميشود. اين پنج شخصيت در كنار ديگر شخصيتهاي داستان از جمله بافينها، خانم تيپينز و مورتير، داستان آخرين رمان ماندگار چارلز را رقم ميزنند. كاترين ويرنيگ، تهيهكنندگي اين سريال را برعهده داشت. او كه كار هنري را از سال1990 با فيلمنامهنويسي آغاز كرد نخستين بار با سريال «بازي سادهلوحانه» كار تهيهكنندگي را تجربه كرد كه اين تجربه نامزدي جايزه بافتا را برايش به ارمغان آورد. پس از آن نيز يك بار نامزد دريافت جوايز آثار كمدي بريتانيا شد.
حس امروزي آثار ديكنز
ويرنيگ در مورد اين اثر ديكنز ميگويد: «داستان حس امروزي دارد، استفاده از فلاشبكها و جابجايي در زمان آن را به اثري مناسب براي به تصوير كشيدن تبديل كرده است. تصاوير رودخانه تايمز، تپه خاك و عقدههاي اجتماعي، ثروت و پول بر اين داستان جذاب عشقي، غالب شده است.»
دو چهره شناخته شده تلويزيون انگلستان بازي در نقشهاي اصلي را برعهده داشتند. پل مك گان و كيلي هاوس. مك گان بازيگر نقش ايوجين ريبورن متولد نوامبر 1959 است كه با بازي در سريالهايي چون «مردي با عينك يك چشمي»، «من و ويتميل» و «دكتر هو» مشهور شد. مك گان به توصيه يكي از معلمان خود وارد رويال آكادمي هنرهاي دراماتيك شد و پس از آن توانست دوران موفقي را در بازيگري پشت سر بگذارد. فيلم «مردي با عينك يك چشم» محصول 1986بي.بي.سي، مك گان را به شهرت رساند. او به دليل بازي در نقش پرسي تابليس در اين فيلم توانست در نخستين سالهاي حضور در دنياي بازيگري بخصوص در تلويزيون به چهرهاي شناخته شده تبديل شود. نقش ليزي را بازيگر مستعد انگليسي كيلي هاوس بازي كرد. او متولد 1977 است كه طي سالهاي 1996 و 1998با بازي در چندين سريال تلويزيوني از جمله «سنگ مرواريد»، «دوست مشترك ما» و «عروس بيچاره» مطرح شد. در سال 2002 در سريال «جاسوسان» در نقش زئورينولدز بازي كرد. او در اين سريال همبازي متومك فارين، هنرپيشه معروف انگليسي بود.
جوايز بينالمللي آثار چارلز
سريال كوتاه «دوست مشترك ما» جوايز متعددي از جمله جايزه بافتا براي بهترين طراحي صحنه، بهترين سريال داستاني، بهترين گريم و بهترين صدابرداري در سال 1999، جايزه انجمن روزنامهنگاران براي بهترين بازيگر و بهترين سريال داستاني، جايزه انجمن تلويزيون انگلستان براي بهترين طراحي توليد و بهترين گروه توليد و جايزه فستيوال بينالمللي فيلم سانفرانسيسكو را براي بهترين سريال كوتاه داستاني به دست آورد. رمان «دوست مشترك ما» همچون ساير آثار ديكنز لحني جذاب و مردم پسند دارد. در آغاز داستان دو يا سه نكته پرتحرك بيهيچ ارتباط آشكاري ديده ميشود. اشخاص تازهوارد و فراوان از گوشه و كنار به داستان اضافه ميشوند. اما اين قدرت قلم و خلاقيت مثالزدني ديكنز است كه پرده نمايش وسيعي را پيش چشم مخاطبان ميگستراند و آنها را همراه ميسازد.
ديكنز اين رمان را زماني نوشت كه به هنرپيشه جواني به نام آلين ترنان علاقهمند شده بود و از همسر و 10 فرزند خود جدا شد و با ترنان زندگي مشترك جديدي را آغاز كرد. ديكنز از بيوفايي آلين رنج ميبرد تا جايي كه او اين رنجها را در كتاب آرزوهاي بزرگ (1861) و دوست مشترك ما منتشر كرده است.
با ديكنز بيشتر آشنا شويم
چارلــــز جـــان هوفــام ديكنز
(Charles John Huffam Dickens) در ۷ فوريه ۱۸۱۲ در لندپورت پورتسي متولد شد. او دومين پسر جان ديكنز، كارمند اداره كارپردازي بود. پدرش اهل لااباليگري و وامداري بود و كار به جايي رسيد كه او را به زندان مارشالسي انتقال دادند. به همين دليل ديكنز ۱۲ ساله براي تأمين معاش خانه و خانواده به كارخانه واكسسازي وارن رفت. او تا آزادي پدرش از زندان همچنان مجبور به كار بود تا بالاخره بعد از مراجعت پدر توانست به مدرسه بازگردد. ديكنز برجستهترين رماننويس انگليسي عصر ويكتوريا و يك فعال اجتماعي توانمند بود. به عقيده جيمز جويس، نويسنده بزرگ معاصر، ديكنز يكي از تأثيرگذارترين نويسندهها در زبان انگليسي بوده است. از او در داستانسرايي، نثر و خلق شخصيتهاي به يادماندني، بسيار تحسين شده است و در طول زندگي خويش به محبوبيت جهاني بسياري رسيده است.
همه آثار ديكنز در يك نگاه
از آثار فاخر او ميتوان به «ديويد كاپرفيلد، آرزوهاي بزرگ، اليور توئيست، داستان دو شهر، آقاي پيكويك، ماجراهاي نيكلاس نيكلبي، مغازه عتيقهفروشي، بارنابي روج، سرود كريسمس، زندگي و ماجراجوييهاي مارتين چوزلويت، دامبي و پسر، ديويد كاپرفيلد، خانه غمزده، دوران مشقت، دوريت كوچولو، داستان دو شهر، دوست مشترك ما، عبور ممنوع و اسرار ادوين درود» اشاره كرد.
روزنامهنگاري و اولين رمانها
ديكنز بعد از پايان دوره مدرسه در دفتر وكالتي مشغول كار شد و پس از بررسي زندگي شلوغ و متنوع لندن بر آن شد تا روزنامهنگار شود. در اين دوره در شيوهاي سخت از خلاصهنويسي، توانايي خود را به رخ كشيد و در مارس ۱۸۳۲ در حاليكه جواني حدوداً ۲۰ ساله بود خبرنگار امور عمومي و پارلماني شد. او مانند بسياري از رماننويسان همچون جورج اليوت، اميل زولا، دفو و... از روزنامهنگاري شروع كرد و سپس از واقعيت به خيال گراييد. كارش در مقام گزارشگر مذاكرات پارلماني به او سرعت و دقت آموخت و از گزارشگري به شكل آزادتري به روزنامهنگاري گرويد. چارلز در سال ۱۸۳۸ از مدارس ارزان يوركشاير بازديد كرد و در نيكلاس نيكلبي، درباره اين اماكن نوشت. در همين روزها با زني به نام آنجلا بروت كوتس آشنا شد و به دفاع از افكار بشردوستانه اين زن پرداخت و كوشش اجتماعي خود را در خدمت اهداف او به كار بست. از جمله اين فعاليتها تأسيس خانهاي براي زنان ساقط شده در سال ۱۸۴۷ بود. هر چند ديكنز در سال ۱۸۳۰ از بزرگان ادب آن روزگار محسوب ميشد، اما او پس از آن نيز از تلاش خود براي تاختن به بيداد و ستمگري و فخرفروشي دست نكشيد. ديكنز با بسط طرح اوليه «ساعت آقاي همفري» داستان بلندي با عنوان «دكان عتيقهچي» نوشت و همچون گذشته فرياد اعتراض خود را از به كارگيري كودكان در معادن به گوش جامعهاش رساند. اين روزها صحبت از سريالهاي خارجي شبكه چهار سيما بسيار شنيده ميشود. پخش اين قبيل آثار را ميتوان اقدامي درخور براي پاسخ به نياز و ذائقههاي متنوع مخاطبان برشمرد. اين اقدام مهم رسانه ملي، گامي تأثيرگذار در راستاي افزايش مخاطبان و مقابله با تهاجم رسانههاي معاند است. شبكه چهار سيما با پخش آثاري همچون «زنان و دختران، دوريت كوچولو، آلفرد هيچكاك تقديم ميكند، دوست مشترك ما، تايتانيك؛ خون و فولاد، داستان دو شهر، و...» مخاطبان علاقهمند به آثار اقتباسي را همراه ميسازد تا در ساعات پاياني شب بهترين سريالهاي خارجي را به آنها عرضه نمايد.
