آيا تونس به نظام قبل از قيام 2011 عقبگرد كرده است؟ دست كم جواب شفيق صرصار، رئيس هيئت مستقل انتخابات تونس، به اين جواب مثبت است چون او پيروزي بازمانده رژيم گذشته بر ميراثدار قيام را در انتخابات رياست جمهوري تأييد كرده است. بنابر اعلام صرصار، نتيجه نهايي دور دوم انتخابات رياست جمهوري تونس منجر به پيروزي باجي قائد السبسي شده كه توانست 55.68 درصد آرا را به دست آورد در حالي كه منصف المرزوقي، رقيب السبسي، تنها توانست 44 درصد آرا را به دست آورد. اين نتيجه در ظاهر امر بازگشت تونس به نظام قبل است چون اگر سياستمداري در اين كشور باشد كه بتوان نماد رژيم گذشته دانست همين السبسي است. اين سياستمدار كهنهكار 87 ساله از زمان استقلال تونس در 1956 از جمله مهرههاي اصلي رژيم سابق بوده كه طي ساليان طولاني مقامهاي مختلف مديريت در وزارت كشور، رياست اداره امنيت ملي، وزير كشور، وزير دفاع داشته و سفير تونس در فرانسه، وزير خارجه، سفير تونس در آلمان، نماينده مجلس و رئيس مجلس را در رژيم گذشته نيز بوده است. تنها مقام رياست جمهوري باقي مانده بود كه رسيدن به اين مقام هم از لطف قيام و سقوط ديكتاتور تونس، زينالعابدين بن علي، براي او ممكن شد.
بنابراين، مخالفان السبسي با اين پرونده طولاني او است كه رسيدنش به مقام رياست جمهوري را به معناي عقبگرد تونس به گذشته و بر باد رفتن قيام خود ميدانند و به همين جهت هم بود كه بعد اعلام نتيجه نهايي، پيروزي السبسي را تحمل نكردند و با برپايي تظاهرات اعتراضي در شهرهاي بن قردان، دوز، قابس، قبلي و حامه در جنوب اين كشور با پليس و نيروهاي امنيتي درگير شدند و به مقر حزب السبسي، ندا تونس، حمله كردند. اين صرف يك واكنش احساسي است چون انتخابات برگزار شده و نتيجه آن معلوم است و ديگر نميتوان نتيجه را با اعتراضات خياباني تغيير داد. واقعيت اين است كه پيروزي السبسي اتفاق عجيب و غيرمنتظرهاي نيست تا اينكه جواب آن، اين دست واكنش و اعتراضات احساسي باشد. او دو ماه قبل توانست حزبش را در انتخابات پارلماني به پيروزي برساند و از همان موقع آماده به دست گرفتن مقام رياست جمهوري شد و با به دست آوردن مقام اول در دور نخست اين انتخابات همه نشان داد كه جز او كس ديگري گزينه اول نيست. شايد زودتر از همه اين راشد الغنوشي بود كه متوجه اوضاع شد چون با وجود آنكه حزب النهضه او در انتخابات پارلماني مقام بعد ندا تونس قرار گرفت، اما همين تنزل مقام هم به او نشان داد كه بايد محتاطانه رفتار كند. الغنوشي با توجه به اين موضوع نه خود كانديداي رياست جمهوري شد و نه كسي از طرف النهضه كانديدا شد تا آنكه اين حزب با قرار گرفتن در حاشيه همه كارتهاي خود را در يك سبد نگذارد و امكان تقسيم قدرت را با هر كسي داشته باشد كه به پيروزي ميرسد. در واقع، انتخابات دو ماه قبل نقطه عطف چرخش قدرت در تونس بود و معلوم شد دوره وارثان قيام 2011 به سر رسيده است.
دو عامل از علل اصلي اين چرخش قدرت بودند. عامل نخست در سوء مديريت دولت النهضه و مشكلات اقتصادي بود كه كه تونس در طول حكومت اين دولت متحمل شد. برخي در اين كشور معتقدند كه دولت النهضه اقتصادي مبتني بر تجارت موازي را پيش ميبرد و نه اقتصادي كه مبتني بر توليد و توليد ثروت باشد و اين دولت نتوانست اقتصادي مبتني بر توسعه كشاورزي، صنعت و تأمين زيرساختها را پيش ببرد. ضعف النهضه در زمينه اقتصادي تا آن حد است كه حسين جزيري، از اعضاي النهضه اعتراف ميكند: « نقطه ضعف النهضه اقتصاد است. ما در حزب خود تعداد زيادي سياستمدار داريم، اما به تعداد كافي اقتصاددان نداريم. ديگران بيش از ما روي اين موضوعات كار كردهاند». عامل ديگر در اتهام همدستي با گروههاي سلفي و افراطي است كه طي اين مدت بر النهضه وارد ميشد و اين حزب هيچگاه نتوانست افكار عمومي تونس را نسبت به عدم مسئوليتش در قبال اعمال اين گروههاي افراطي متقاعد كند. همين عامل باعث شد تا ترور دو شخصيت چپگرا به پاي النهضه نوشته شود و النهضه در اعزام تروريستهاي تونسي به ديگر كشورهاي عربي از جمله سوريه حداقل به عنوان شريك جرم گروههاي سلفي شناخته شد. اين كارنامه قابل قبولي از دولت النهضه نبود تا بتواند اعتماد عمومي را به خود جلب كند. در مقابل، السبسي تجربه سياسي خود را به كار بست و با استفاده از همكاران سابق خود كمپيني عليه النهضه به راه انداخت كه در آن طيف متنوعي از صاحبان سرمايه گرفته تا ليبرالها و چپها شركت كردند. اين كمپين در انتخابات پارلماني رأي آورد چون حداقل ميتوانست اعتماد عمومي را در مورد ايجاد ثبات اقتصادي به خود جلب كند جداي از اينكه يكي از شعارهاي اصلياش مبارزه با تروريسم بود. حالا، نتيجه انتخابات رياست جمهوري در ادامه اين روند است كه السبسي را به اين مقام رسانده است. او گفته كه كسي از مقامهاي رژيم گذشته را به مقام نخست وزيري نميرساند اما معلوم نيست بدنه دولت از آن مقامها نباشد و وضع سابق به صورتي ملايمتر احيا نشود.
