اعلام آمار 15 هزار نفري از افراد بيخانمان پايتخت از سوي شهردار تهران در حالي صورت ميگيرد كه بسياري از دستگاههاي متولي در خصوص انجام وظايف ذاتي خود در بحث ساماندهي كارتنخوابها و بيخانمانهاي شهر يا سكوت اختيار كردهاند يا توپ كمكاري خود را به زمين ساير دستگاهها مياندازند. اين در حالي است كه با سرد شدن هوا معضلات و مشكلات افراد بيخانمان و سرگردان حادتر شده است و برخي مسئولان از بهروزرساني بحث ساماندهي متكديان و بيخانمانها خبر ميدهند. در حالي كه با حركت لاكپشتي مسئولان براي ساماندهي افراد بيخانمان و متكديان واقعي، جان و سلامتي اين افراد سرگردان در ميان وعدهها در معرض تهديد قرار دارد و اگر براي ساماندهي اين افراد فكر و چاره اساسي از سوي 10تا 12 دستگاه مسئول صورت نگيرد بايد به جاي وعدههاي گرم، اجساد آنان را از گوشه و كنار خيابان جمعآوري كرد.
با تغيير فصل و بارش برف و باران و سرد شدن هوا، افراد بيخانمان و سرگردان كه در گوشه و كنار شهر پرسه ميزنند تا لقمه ناني را به دست آورند، بايد به دنبال سرپناهي باشند تا در زير آن پناه بگيرند؛ سرپناهي كه عدهاي از اين افراد از وسايل و تجهيزات دورريختني همچون كارتن، كمد و اتومبيلهاي فرسوده و رها شده در شهر براي خود مكاني ميسازند تا شبهاي طولاني پاييز و زمستان را در آنجا سپري كنند.
عدهاي هم با پناه گرفتن در ساختمانهاي فرسوده در آرزوي داشتن سرپناهي گرم تا صبح به خود ميلرزند و خوابيدن در خانهها و مكانهاي گرم را در رؤياهاي خود دنبال ميكنند!
افراد بيخانمان، بيهويت و بدون آمار!
سالهاست كه دستگاههاي متولي همچون سازمان بهزيستي، شهرداري، كميته امداد، شوراي شهر و نيروي انتظامي به دنبال آن هستند تا افراد بيخانمان، كارتنخواب، متكدي و سرگردان را ساماندهي كنند. در اين زمينه جلسات بسياري در شوراي شهر و شهرداري، سازمانها و دستگاههاي متولي امر ساماندهي تشكيل شده است اما در اين جلسات تصميمات خاصي براي اين افراد گرفته نشده است. البته گشتهاي سيار ساماندهي تشكيل شدهاند تا شايد مرهمي باشند بر دردهاي افراد بيخانمان، اما به دلايل گوناگون تاكنون اين جلسات و تصميمات نتيجهاي دربر نداشته است جز آنكه مسائل و مشكلات در يك مقطع زماني كوتاه جدي گرفته شده و پس از مدت كوتاهي رها ميشود! مسئولان در جلسات خود تقسيم وظيفه ميكنند و متعهد ميشوند تا به وظايف خود در قبال اين پديده نازيبا و آسيبزاي اجتماعي عمل كنند و اما مشخص نيست چرا باز هم بيخانمانها در همه جاي شهر ديده ميشوند. معلوم نيست در اين زمينه چه كسي يا چه دستگاهي به وظايف خود عمل نكرده است؟! دستگاههاي متولي به جز شهرداري تهران تاكنون آماري از افراد بيخانمان شهري پايتخت ندادهاند تا مشخص شود براساس چه برنامهريزي و با چه امكاناتي بايد اين افراد جمعآوري و ساماندهي شوند؟ از سوي ديگر مشخص نبودن هويت اين افراد براي مسئولان در بحث جمعآوري و ساماندهي آنها نيز معضلي شده است چرا كه بسياري از اين افراد يا معتاد هستند يا به بيماريهاي ويژهاي مبتلا هستند كه ساماندهي آنان را با مشكل روبهرو ساخته است.
با اين حال هر چه به فصل زمستان نزديكتر ميشويم زندگي براي افراد بيخانمان و سرگردان و آسيبديدگان اجتماعي بيپناه سختتر ميشود و لازم است تا تصميمات ضروري براي ساماندهي اين افراد گرفته شود.
ساماندهي موقت در گرمخانهها و مددسراهاي پايتخت
طرحهاي جمعآوري افراد بيخانمان و سرگردان به صورت غيرمنظم و متناوب در سطح شهر در نواحي 123 گانه شهرداري تهران در حال اجرا است و با تماس شهروندان و اعلام پيام به سامانه 137، واحدهاي گشت به مكان حضور اين افراد رفته و آنان را به نزديكترين گرمخانهها هدايت ميكنند.
با اين حال به گفته مسئولان شهرداري تعداد زيادي از افراد بيخانمان معتاد هستند كه در جامعه هدف قرار ندارند ولي در زمينه اسكان و ساماندهي موقت اين افراد هم مناطق شهرداري با اختصاص مكانهايي كه تا 150 نفر گنجايش دارد، اقدام به پذيرش اين افراد ميكنند.
آمارها حاكي از اسكان اين افراد به تعداد 700 نفر در گرمخانه خاوران، 300 نفر در گرمخانه بهمن، گرمخانه اخير آزادي 1200 نفر و سامانهسراي اسلامشهر به تعداد 250 نفر است، با اين حال آمار 15 هزار نفري اعلامي از سوي شهردار تهران حاكي از آن است كه بايد فكر اساسي براي اين افراد در روزهاي سرد آتي كرد.
در اين زمينه «محمدباقر قاليباف» شهردار تهران هفته گذشته در برنامه گفتوگوي ويژه خبري شبكه دوم سيما پس از به نمايش درآمدن گزارش تصويري از سركشي او از پناهگاههاي احداث شده از سوي شهرداري براي اسكان موقت كارتنخوابها اين مطلب را بيان كرد. وي گفت: شخصاً متوجه شدم كه اكثر اين افراد داراي عزت نفس بالايي هستند و بعضي از آنان مترجمند و چندين كتاب را ترجمه كردهاند و سابقه تحصيل در دانشگاه را دارند.
شهردار تهران خاطرنشان ساخت هرچند شهرداري به مردم قول داده است كه پناهگاهي براي جمعآوري اين افراد تهيه خواهد كرد و بر سر قول خود نيز تا امروز بوده است اما دولت به دليل مشغله كاري نميتواند به چنين جرائم خردي رسيدگي كند، بنابر اين شهرداري بايد در اين زمينه وارد عمل شود و مشكل را برطرف كند تا ديگر شاهد افزايش تعداد اين افراد نباشيم.
75درصدكارتنخوابها از معتادان هستند
آمارشهرداري از بيخانمانها15 صدم درصد جمعيت پايتخت است.
مديرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشاركتهاي اجتماعي در توضيحاتي درباره جمعيت كارتنخوابهاي تهران گفت: واقعيتي كه بايد درباره بيخانمانها و كارتنخوابهاي شهر بيان شود، اين است كه 75درصد اين افراد دچار معضل اعتياد هستند.
حسين زارعصفت، موضوع آسيبهاي اجتماعي و آسيبديدگان اجتماعي در كلانشهرها را از پديدههاي طبيعي دانست كه همزاد زندگي شهري است و در اين باره گفت: درحال حاضر بسياري از كلانشهرهاي جهان با پديدهاي به نام بيخانماني مواجه هستند. اين درحالي است كه تهران به عنوان يك كلانشهر و ابرشهر با جمعيت فراوان داراي ويژگيهايي است كه ورود و حضور آسيبهاي اجتماعي در آن اجتنابناپذير است.
وي با بيان اينكه تهران پذيراي آسيبهاي اجتماعي ساير شهرهاي كشور نيز هست، گفت: وقتي در تهران جريان تكديگري به عنوان يك مسير اقتصادي پرسود و كمهزينه مطرح ميشود، عدهاي از نيازمندان ساير جوامع به تكديگر در تهران تبديل ميشوند و اين روند به نقطه كارتنخوابي نزديك ميشود.
مدير عامل سازمان رفاه، خدمات و مشاركتهاي اجتماعي با اشاره به اينكه شهرداري تهران به طور همزمان چندين مسئله را در آسيب اجتماعي مطرح ميكند، تأكيد كرد: رسيدگي به آسيبهاي اجتماعي و ارائه خدمات ميتواند به كاهش روند آسيبديدگان اجتماعي و بيخانمانها و كارتنخوابها بينجامد، اما نكتهاي كه بايد بر آن تأكيد كرد آن است كه خدمات شهرداري محدود به اينها نميشود. شهرداري تهران به ساير اقشار جامعه نيز خدمات ارائه ميدهد به طوري كه مديريت شهري نقش تسهيلگري دارد و فراهمسازي زمينه براي حضور تشكلهاي مردمي را نيز دارد.
به گفته وي گسترش مسئوليت و مشاركت اجتماعي در جامعه، توسعه ظرفيتهاي اجتماعي و تقويت توسعه اجتماعي دركنار همبستگي از موضوعات مورد توجه مديريت شهري است.
مديرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشاركتهاي اجتماعي؛ آسيبهاي اجتماعي را چرخه و فرايندي دانست كه منجر به بروز جلوههاي آسيب در جامعه ميشود و گفت: شايد بتوان كارتنخوابي و بيخانماني را حلقههاي آخر آسيب اجتماعي عنوان كرد.
زارعصفت با بيان اينكه در عرصه ارائه خدمات به بيخانمانها و كارتنخوابها مشكلات يكي، دوتا نيست، تصريح كرد: علاوه بر ارائه خدمات به اين دست از افراد جامعه، شهرداري تهران تلاش ميكند توجه جامعه را به اين افراد جلب كند. اين در حالي است كه بخشي از مشكلات كارتنخوابها و بيخانمانها، ساختاري، حقوقي و قضايي است. در اين رابطه عدم توازن ظرفيتها و توانايي دستگاههاي مسئول با حجم و بزرگي اين مسئله ديده ميشود.
وي خاطرنشان كرد: درحال حاضر در جامعه شاهد تغييرات اجتماعي قابل توجه هستيم كه از آن جمله ميتوان به تغييرات در حيطه جوانان، خانواده و گسترش فضاي مجازي اشاره كرد كه هر كدام از اينها تبعات و آثاري در جامعه دارد.
زارعصفت با بيان اينكه آمار شهرداري تهران از بيخانمانها 15صدم درصد جمعيت پايتخت است، تأكيد كرد: درخصوص كارتنخوابهاي شهر تهران نكتهاي كه بايد مورد توجه قرار گيرد آن است كه شايد مسائل اقتصادي در بيخانماني اين افراد بيتأثير نباشد اما علت اصلي بيخانماني و كارتنخوابي آنها اعتياد است.
وي با ارائه توضيحاتي در اين باره گفت: شرايط بد اقتصادي سبب بيخانماني افراد نميشود، اما از آنجا كه آنها اغلب داراي اعتياد هستند، حمايت اجتماعي خانواده را از دست ميدهند و دوستان و فاميل آنها را به حال خود رها ميكنند تا آنجا كه اين افراد مجبور به ترك ديار و خانواده شده و درحالي كه پذيرش اجتماعي وجود ندارد، خود فرد هم براي بازگشت به خانواده تلاش نميكند و در اين شرايط بيخانماني شكل ميگيرد.
شهرداري به رغم وظيفه قانونياش به وضعيت كارتنخوابها رسيدگي ميكند
مديرعامل سازمان رفاه، خدمات و مشاركتهاي اجتماعي با تأكيد بر اينكه رسيدگي به وظيفه كارتنخوابها طبق قانون از وظايف شهرداري نيست، گفت: با وجود اينكه نهادها و سازمانهاي ديگر بايد به معضل كارتنخوابها رسيدگي دقيق داشته باشند، اما شهرداري تهران تمام تلاش خود را كرده است كه در اين راستا اقدامات لازم را در حد توانايياش انجام دهد.
وي در بخشي ديگر از صحبتهايش بيان كرد: بيخانمانها و كارتنخوابها اغلب گرفتار معضل اعتيادند به طوري كه فرد در جامعه پذيرفته نشده و خانواده نيز از وي حمايت نميكند و همين موضوع سبب ميشود در سطح شهر بيتوته كند و رها باشد. تا آنجا كه رهايي از پيوستگي اجتماعي و كنترل اجتماعي آن فرد را تبديل به انساني رها شده و بيخانمان ميكند.
زارعصفت، تهران را شهر بزرگي دانست و گفت: در تهران همچون شهرستانها كنترل چهره به چهره وجود ندارد. براي افراد آسيب ديده، تهران به سراب تبديل ميشود كه اگر به آنجا بروند شرايط بهتر ميشود، اما ورود به تهران اين افراد را بيشتر درگير آسيبهاي اجتماعي ميكند كه نتايج آن كارتنخوابي و بيخانماني شده است.
