بازي تركيه در تحولات چند سال گذشته در سوريه و عراق تأملبرانگيز است. آنچه به نام سياست رويكرد به شرق در تركيه در يك دهه گذشته شاهد بوديم،در عمل به شكل فرصتطلبانهترين رفتارها كه امروز آن را عملگرايانه ميدانند، تجلي يافته است.
آغاز يك رفتار كاملاً براندازانه در سوريه، در حالي كه روابط استراتژيك سياسي- اقتصادي در سطح نخستوزيران دو كشور در جريان بود، تضعيف و تنشسازي گسترده با دولت مركزي عراق از طريق حمايت از جريانهاي بعثي و امريكايي يا ايجاد تضاد و گسترش آنها در مناسبات كردهاي عراق با دولت مركزي، در حالي كه سطح روابط اقتصادي و سياسي در بالاترين حد خود قرار داشت و اكنون نيز در مسئله داعش كه همه جهان (حداقل در كلام) آن را تهديد فوري ميدانند، تركها به حمايت راهبردي از داعش ادامه داده و براي گسترش روابط مرزي، به آنها هدفهاي عملياتي نيز ميدهند. در يك ماه گذشته ارتش سوريه در منطقه قامشلي اقدام به پاكسازي تروريستهاي داعش نمود كه جغرافياي مرتبط با حوزههاي جمعيتي كردي در تركيه نيز ميباشد.
براي ايجاد يك موازنه در قبال اين پاكسازي تروريستها در سوريه، داعش نيز در اقدام جديد، با عقبنشيني از برخي مناطق در شمال حلب، روي شهر مرزي عينالعرب و بيش از 20 روستاي كردي منطقه متمركز شده كه براي تركها از اهميت سوقالجيشي برخوردار است.
هم مرز شدن با داعش در اين منطقه و آواره كردن حدود 500 هزار كرد، هديه داعش به تركهاست كه در ائتلاف ضدداعش وارد نشدند. ولي آمادگيهاي مرزي تركها در اين منطقه و جلوگيري از ورود آوارگان كرد به داخل تركيه و فقدان هر گونه عكسالعمل نسبت به تروريستهاي داعش، به واقعيت ديگري مرتبط است. منابع مطلع در اين منطقه معتقدند كه تركها اين اقدام نظامي را به داعش پيشنهاد كردهاند تا امكان لجستيك و حمايت از داعش در اين منطقه كوهستاني با سهولت بهتري در شرايط حمله احتمالي امريكا و ائتلاف به داعش انجام شود و در عين حال امكان كوچاندن كردهاي سوريه از اين منطقه فراهم گردد كه به معني كاهش نگرانيهاي تركيه است. خواسته راهبردي تركيه ايجاد يك منطقه حائل درون خاك سوريه است تا به عنوان اسب تروا در بحران سوريه نقش بازي كند و اين راهبرد از دو سال قبل توسط تركيه دنبال شده است.
اين رفتار فرصتطلبانه و همكاري با تروريسم داعش در حالي است كه تركيه همپيمان غرب و امريكا عضو مهم ناتو ميباشد و ناظران پنجگانه دستگاههاي اطلاعاتي امريكا در مرزهاي تركيه از اين فعل و انفعالات و همكاري با داعش اطلاع كافي دارند و مقامات ترك نيز هيچگونه نگراني از افشاي اين همكاري ندارند. اگر مصوبه 2170 شوراي امنيت سازمان ملل براي مبارزه با داعش صادر شده و بهانهاي براي اشغال مجدد غربيها در كشورهاي خاورميانه نيست، بايد از سوي دبيركل سازمان ملل و شوراي امنيت و امريكا به عنوان ژاندارم مداخلهگر جهاني، اقدامي براي مجبور كردن تركيه در توقف حمايتهاي خود از داعش مشاهده شود. نكته جالب اينكه سعوديها هم از زبان تركي فصيل اعلام ميكنند «امريكا نبايد كاري را كه قرار نيست انجام شود، اعلام كند» كه اشاره به ماهيت واقعي مبارزه با داعش ميباشد. حمايتهاي سعودي هم از تروريستهاي تكفيري ادامه دارد و هيچ واكنش بينالمللي مؤثري نيز ديده نميشود. مبارزه با داعش يعني چينشي جديد در اشغال مجدد منطقه و جابهجايي جغرافيايي تروريستها و گسترش ناامني براي حكومتهاي مستقل كه نماينده مرجعيت در عراق نيز هشدار آن را اعلام كرد.
