در سالروز اين فرمان بر آن شديم گفتوگويي را با يكي از كارشناسان حوزه دفاع مقدس ترتيب دهيم تا به بررسي وضعيت و شرايط سپاه در قبل از ابلاغ فرمان رهبري و بعد از آن بپردازيم. متن زير حاصل گفتوشنود «جوان» با مهدي اميني مدرس و نويسنده تاريخ انقلاب اسلامي و دفاع مقدس است كه از نظرتان ميگذرد.
براي شروع توضيحي درباره وضعيت سپاه پاسداران و سازمان رزم اين نيرو در سالهاي قبل از ابلاغ دستور تشكيل نيروهاي سهگانه بفرماييد.
سپاه پاسداران در زمان شروع جنگ يك نيروي 30 هزار نفري بود كه عمدتاً در استانهاي مرزي و مناطق بحراني مثل آذربايجان غربي، سيستان و بلوچستان و كردستان با عناصر ضدانقلاب مقابله ميكرد. با شروع دفاع مقدس و حضور سپاه پاسداران در اين عرصه مهم سازمان رزم اين نهاد مولود انقلاب در سير تحول سريع خود ابتدا اقدام به تشكيل گردانهاي رزمي، تيپها و لشكرها نمود و در مرحله بعدي يگانهاي زميني، هوايي و دريايي را ايجاد كرد. سپاه پاسداران در سال دوم جنگ و براساس نياز صحنه نبرد در اولين عمليات گسترده خود، در عملياتهاي سال 1360 (ثامنالائمه) با استعداد 16 گردان وارد صحنه شد. در عمليات طريقالقدس با سازمان رزم پنج تيپ حضور پيدا كرد. در فروردين 61 در عمليات فتحالمبين خود را به استعداد 14 تيپ رساند و به گفته سردار سرلشكر پاسدار شهيد حسن باقري ظرف مدت چند ماه سازمان رزم سپاه متحول و به صورت سريعي رشد كرد. از عمليات الي بيتالمقدس به بعد تيپهاي سپاه كه عمدتاً چند برابر استعداد تيپ نيرو داشتند و يگانهاي مثبت به حساب ميآمدند به لشكر تبديل گرديدند. سپاه در عمليات والفجر مقدماتي براي اولينبار با سازمان رزمي سپاه (يعني هر سپاه از سه لشكر تشكيل ميشد) وارد شد و سه سپاه تشكيل گرديد. سپاه 11 قدر، 7 الحديد و سپاه سه صاحبالزمان (عج). البته بعضي از سياسيون از گسترش رزم سپاه احساس ناراحتي ميكردند. با توجه به بروز اختلاف در نحوه فرماندهي تاكتيك و تكنيكهاي ارتش و سپاه كه ريشه آن در عمليات والفجر مقدماتي بود و از سويي عدم همكاري مناسب دولت و فشار سياسيون جهت گرفتن منطقهاي مهم در جنگ و داشتن برگ برنده در مذاكرات براي پايان دادن شرافتمندانه جنگ، سپاه را بر آن داشت كه تغييري اساسي در سازمان رزم براي كشاندن دولت به پشتيباني از نبرد را در دستور كار قرار دهد. سپاه شعار امام را در سرلوحه كار خود قرار داد. شعار اين بود جنگ در رأس امور است. در سال 1364 اقدام به طراحي عمليات بزرگي مستقل از ارتش كه والفجر 8 نام گرفت نمود. فرمانده سپاه به دنبال در دست گرفتن فرماندهي كل نيروهاي مسلح است. اينگونه اظهارات فشار مضاعفي را به فرماندهان سپاه وارد ميكرد. جلسهاي با حضور فرماندهان لشكرها و قرارگاههاي ارتش و سپاه در جماران تشكيل شد و غيبت معناداري از سوي برادر رضايي مشاهده شد. اين غيبت حضرت امام را متوجه دغدغههاي مديريتي و سياسي فرمانده سپاه كرد.
ابلاغ دستور تشكيل نيروهاي سهگانه با توجه به شرايط آن زمان و وضعيتي كه توضيح ميدهيد رخ داد يا علل ديگري داشت؟ توضيحي در خصوص چگونگي صدور اين فرمان و ابلاغ آن بفرماييد.
بعد از آن جلسهاي كه اشاره شد، برادر محسن رضايي فرمانده وقت سپاه اظهار داشت: درگير آمادهسازي عمليات بعدي هستيم و جلسهاي هم بدون تقاضاي قبلي فرماندهان سپاه پيش آمد، لذا در آن شركت نكردم و ديگران مسائلي را خدمت حضرت امام بردند كه معلوم نيست چه قدر واقعي باشد... رضايي ادامه ميدهد: تنها كاري كه ميتوانستم بكنم اين بود كه به نوعي توجه امام را به دغدغههاي فرماندهان سپاه جلب كنم. در واقع آقاي رضايي با عدم شركت در آن جلسه به دنبال رساندن مسئلهاي كه ذكر كرديم به محضر حضرت امام بود. بعد از اين جلسه با توجه به مدارك و اسنادي كه موجود است نشان ميدهد حاجاحمدآقا با برادر رضايي تماس گرفتند و خواستند ايشان نامهاي به امام بنويسند و خواستار تشكيل سه نيروي زميني، هوايي و دريايي در سپاه شوند تا نياز هميشگي سپاه به امكانات لجستيكي ارتش مرتفع شود. 15/6/64 برادر رضايي در نامهاي به حضرت امام مينويسد سازمان رزم زميني، دريايي و هوايي سپاه بعد از تنظيم اساسنامه سپاه در طول سه سال اخير شكل گرفته است. رضايي با گلايهاي از مسئولان اجرايي كشور در به رسميت شناختن اين تشكيلات خواستار تشكيل سپاه زميني، دريايي، هوايي در سپاه پاسداران ميشود در صورتي كه تقاضاي حاجاحمدآقا از آقامحسن درخواست تشكيل سه نيرو بود اما آقاي رضايي درخواست تشكيل سه سپاه را ميدهد. يعني يك قدم عقبتر از نظر حاجاحمدآقا چرا؟ شايد عنوان سپاه زميني يا .... به جاي نيروي زميني و... براي مسئولان كشور قابل هضمتر باشد. حضرت امام قبل از پاسخ به نامه آقاي رضايي، فقهاي شوراي نگهبان را به جماران ميپذيرد تا نظر فقهي و حقوقي آنان را در اين زمينه جويا شود و با توجه به فوريتي بودن اين مسئله خواستار تشكيل جلسه در جماران ميشود كه اين جلسه دو ساعت و نيم طول ميكشد. فقها عدم مغايرت اين تصميم با قانون اساسي را اعلام ميدارند و متعاقباً در 26/6/64 حضرت امام نامهاي را در جواب برادر رضايي ميدهد. عنوان نامه خيلي مهم است كه داراي ابعاد عظيمي از نگرش ايشان از تشكيل سپاه به عنوان بازوي قدرتمند جمهوري اسلامي به عنوان صدور انقلاب به جهان ميباشد و آن نكته بدين شرح است كه امام در نامه به برادر رضايي خطاب كرده: جناب آقاي محسن رضايي فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران. اين به گونهاي است كه هيچ نامه، ابلاغ و منويات ايشان به جز اين نامه اينگونه خطاب نشده است. اين نامه نشان از نگاه فرامنطقهاي و جهاني سپاه در نظر حضرت امام ميباشد. به هر حال با نامه امام خميني به تاريخ 26/6/64 نيروي سه گانه سپاه تشكيل ميشود.
