كمبود آب به عنوان بحراني جدي در تابستان سال جاري براي مردم مناطق مختلف كشور به ويژه پايتختنشينان ملموس و محسوس شده است؛ بحراني كه اگر با همكاري مردم و مديريت مصرف خانوادههاي ايراني همراه نباشد در آيندهاي نزديك با شدتي بيشتر مردم 12شهر و هموطنان تهراني را درگير خواهد كرد. كمبود آب در هيبت و هيئت بحراني نوظهور تا به جايي پيش رفته كه به يكي از سه نگراني مهم رئيس شوراي امنيت تبديل شده است.
وزير كشور به تازگي سه موضوع مايه نگراني خود را در مقام رئيس شوراي امنيت «بيكاري، حاشيهنشيني و بحران آب» ذكر كرده است؛ چراكه براساس آخرين آمارها، ايران وارد وضعيت تنش آبي (سرانه آب كمتر از 1700 متر مكعب در سال) شده و بيلان منفي سفرههاي آب زيرزميني به 11 ميليارد مترمكعب رسيده است. 517 شهر به لحاظ تأمين و مصرف آب وضعيت سر به سر دارند و 12 شهر در مرز تنش هستند.
نگاهي اجمالي به سير نزولي منابع آب كشور«مجيد سليمي بروجني» درباره كابوس بحران آب در 12 شهر ايران مقالهاي در برخي از رسانهها منتشر كرده است.
وي در اين مقاله نوشته است: توسعه منابع كشور از سال 1345 آغاز شد و پس از انقلاب شتاب بيشتري گرفت. در اين دوران، قانون توزيع عادلانه آب نيز بر اين اساس در سال 1361 تصويب شد. ولي زماني كه توسعه صنعتي كشور سرعت گرفت و مصرف آب افزايش پيدا كرد، متناسب با آن، الگوي مصرف تغيير نكرد. ضمن آنكه در سالهاي 1356 تا 1359 ما شاهد بيشترين حفر چاه غيرمجاز در كشور بوديم.
سپس در سال 1384با حذف بحث حقالنظاره مجدداً شوكي به منابع آب كشور وارد شد. در اين دوره نظارت كاهش و برداشتها افزايش يافت و از همين تاريخ خشكسالي دهه اخير نيز شروع و باعث شد كشاورزان بيش از گذشته به حفر چاههاي غيرمجاز ترغيب شوند. با اين حال، از سال 1382 در كشور با خشكسالي مواجه شديم، كاهش آبهاي سطحي اتفاق افتاد و استفاده از آبهاي زيرزميني به صورت بيرويهاي افزايش پيدا كرد.
ديگر خشكسالي بزرگ كشور در سال 1387 رخ داد و در سه سالي كه اين خشكسالي به طول انجاميد، ما در توليد برخي از محصولات به خودكفايي رسيديم. اين نشان ميدهد ما در سالهاي خشكسالي، بيشترين فشار را به منابع آب زيرزميني، رودخانهها و تالابها وارد كردهايم.
بر اساس آخرين آمارها، ايران وارد وضعيت تنش آبي، (سرانه آب كمتر از 1700 متر مكعب در سال) شده و بيلان منفي سفرههاي آب زيرزميني به 11 ميليارد مترمكعب رسيده است. 517 شهر به لحاظ تأمين و مصرف آب وضعيت سر به سر دارند و 12 شهر در مرز تنش هستند. تهران يكي از اين 12 شهر است و شايد همين روزها مردم جيرهبندي گسترده آب را به چشم ببينند.
ذخيره سدهاي تهران تا پايان شهريور ۹۳ به اتمام ميرسد محمد پرورش، مدير عامل آبفاي تهران هفته گذشته در جلسه شوراي پدافند غير عامل كه با حضور استاندار تهران برگزار شد، هشدار داده ذخيره سدهاي تهران تا پايان شهريور ۹۳ به اتمام ميرسد و در اين خصوص تصريح كرد: «نياز آبي شهر تهران در سال ۹۳، يكميليارد و ۳۵ ميليون مترمكعب است كه هر سال با همكاري آب منطقهاي، از سد لار آب را به لتيان انتقال ميداديم اما امسال به دليل كمبود آب با مشكلاتي در اين زمينه مواجه شديم. وي در ادامه ميافزايد: از ابتداي سالجاري تاكنون ۲۶ميليون مترمكعب كاهش برداشت آب از سد لتيان وجود داشته كه در حال حاضر حجم آب لتيان به ۵۰ ميليون مترمكعب رسيده و آن هم به دليل برداشت كم بودهاست.
مدير عامل آبفاي تهران در بخش ديگري از گزارش خود با بيان اينكه سد لتيان را تا امروز با كاهش فشار آب كنترل كرديم و تا شهريور ميتوانيم آب آن را كنترل كنيم، گفتهاست: با ادامه مصرف و نبود بارش براي فصل پاييز امكان برداشت آب از سد لار و لتيان نداريم.
سدهاي لار و لتيان خالي شداما عليرضا نوذريپور، معاون مهندسي و توسعه شركت آب و فاضلاب استان تهران با بيان اينكه در حال حاضر چشم اميد شرق تهران به راهاندازي تصفيهخانه شماره 7 در سد ماملو است كه تمام سعي ما بر اين است تا اوايل پاييز راه اندازي شود به «ايلنا» گفته است:سد لتيان يك دوم و لار يك بيست و هفتم ظرفيت مخزن آب دارد، لذا ساكنان شرق تهران روزهاي سختي پيش رو دارند.
وي ميافزايد: 25مرداد ذخيره آب سدهاي تأمين كننده آب تهران نسبت به مدت مشابه دو سال گذشته (سال91) ۵۰۰ ميليون متر مكعب اختلاف را نشان ميدهد.
نوذريپور با تصريح بر اين نكته كه با اعمال مديريت مصرف از سوي مردم ميتوانيم از وضعيت بحراني عبور كنيم و در غير اين صورت در پاييز دچار مشكل ميشويم، گفت: تهران به ويژه شرق تهران شرايط خاصي را سپري ميكند، بنابر اين از مردم تقاضا ميكنيم كه مديريت مصرف آب را جدي بگيرند زيرا چنانچه بارندگي نداشته باشيم، روزهاي سختي در انتظارمان خواهد بود.
اين مقام مسئول با بيان اينكه حتيالمقدور سعي ميكنيم قطعي يا جيرهبندي آب نداشته باشيم به شرطي كه مردم مصرف خود را مديريت كنند، خاطر نشان كرد: با اين وجود كاهش فشار آب يكي از گزينههاي در دست اجراي وزارت نيرو است. وي در مورد مشتركين پر مصرف ميافزايد: چنانچه مشتركين پر مصرف به اخطارهاي وزارت نيرو جامه عمل نپوشانند، برخوردهاي جديتري خواهيم داشت يعني در مورد مصرفكنندگان غيرخانگي و مراكز نظامي محدوديت مصرف اعمال ميشود.
سخن آخراما در اين ميان آنچه نبايد فراموش شود، سهلانگاري برخي از نهادهاي متولي آب در نوسازي شبكه لولهكشي پايتخت است. در اين رابطه گوياترين مطلب اظهارات چند روز گذشته دكتر علي محمد شاعري، رئيس ستاد محيط زيست و توسعه پايدار شهرداري تهران است كه گفته است: با نوسازي خطوط انتقال آب ميتوان تا 30 درصد از هدر رفت آب جلوگيري كرد. وي با صراحت ميافزايد: : در حال حاضر از 320 ليتر سرانه مصرف كه براي هر نفر در پايتخت در مبدأ اختصاص ميدهند تنها حدود 250 ليتر به درب منازل ميرسد، يعني حدود 70 ليتر پرت و هدررفت آب به دليل فرسودگي خطوط انتقال آب در پايتخت داريم. بنابر اين گذشته از مديريت مصرفي كه از خانوادهها انتظار ميرود، مسئولان مديريت شهري بايد در خصوص شبكه انتقال آب پايتخت فكري عاجل كنند كه به نظر اولين و ضروريترين اولويت در راستاي مديريت بهينه مصرف آب تهران است.
