«هر دم از اين باغ بري ميرسد»حكايت اين روزهاي نظام سلامت كشور ما شده است. حالا هم كه ظاهراً پرونده شيرهاي آلوده به پالم با اطلاعيه مشترك سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت و مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران مبني بر توقف عرضه محصولات بهداشتي غير مجاز بسته شد، ماجراي محصولات غذايي ناامن همچنان باقي است و حتي آبهاي معدني بستهبندي شده هم چندان قابل اعتماد نيستند.
شيرهاي چرب شده با پالم كمكم بساطشان را لااقل از فضاي رسانهاي كشور جمع ميكنند. هر چند بر خلاف وعدههاي وزير بهداشت و سازمان غذا و دارو اسامي متخلفان اعلام نشد و هنوز هم مردم نميتوانند اطمينان داشته باشند آيا محصولي كه تهيه ميكنند، مشكلدار است يا سالم. زيرا برخي از محصولات مدتدار مانند شيرهاي پرچرب و خامه با عنايت به ماندگاري طولانيتر ممكن است از همان محصولات پالمدار باشند.
شايد به همينخاطر است كه در اطلاعيه سهجانبه درباره توقف عرضه محصولات لبني باز هم به مصرف محصولات كمچرب توصيه شده تا اگر در عرضه نظارتي نيست لااقل در مصرف كنترلهاي لازم صورت بگيرد. اما روغن پالم فقط در شير و لبنيات مصرف نميشود و اين روغن همچنان در روغنهاي مصرفي، صنايع شكلاتسازي و شيرينيپزي و حتي برخي از محصولات لبني همچون كره،خامه و پنير پيتزا با مجوز سازمان استاندارد و سازمان غذا و دارو مصارف گستردهاي دارد. حالا موضوع تازهاي رسانهاي شده است. بنا به تصريح رئيس سازمان غذا و دارو برخي آبهاي معدني هم در مكانهاي آلوده توليد ميشوند و در دماي بالا مواد پليمري بطريهاي اين آبها آزاد ميشود كه بسيار خطرناك است.
داستان تكراري آبهاي آلوده
آلودگي آبهاي معدني به نيترات چند سال قبل و در زمان دكتر مرضيه وحيد دستجردي رسانهاي شد. البته پاي نيترات به آب لولهكشي تهران هم باز شد و مطابق معمول پس از رسانهاي شدن ماجرا نوبت به تأييد و تكذيبها رسيد. درست مانند روغن پالم كه اظهارات متناقض مسئولان را در پي داشت و حالا هم پرونده ماجرا با يك اطلاعيه و بدون اعلام اسامي متخلفان و اطلاعرساني به مردم به پايان رسيد.
از سوي ديگر بنا بر اعلام يكي از توليدكنندگان شير و محصولات پيش از اين، روغن پالم براي خوراك دام وارد كشور ميشد. بديهي است روغن نميتواند خوراك سالمي براي دام باشد و گوشت و شيري كه از چنين دامهايي تهيه شود نيز چندان سالم نيست.
آب ناخوشكنندهاي كه از گلويمان پايين ميرود
حالا پس از سپري شدن چند سال، ماجراي آلودگي آبهاي معدني رو به فراموشي ميرفت كه صحبتهاي ديروز رسول ديناروند، رئيس سازمان غذا و دارو درباره معضلات آبهاي معدني با «تسنيم» موجب شد يك بار ديگر آب خوش از گلويمان پايين نرود.
آلودگي آبهاي معدني آنقدر جدي است كه ديناروند درباره آن هشدار بدهد. به گفته وي مشكل آب معدنيها در ايران، اين است كه جاهايي براي توليد آب معدني اجاره داده شده است كه نزديك منابع آلوده كننده هستند، بنابراين در اين زمينه بايد سختگيري كنيم. وي ادامه داد: البته در كشور منابع آب معدني با كيفيت بسيار بالا داريم، به خصوص در كوههاي زاگرس و البرز. مناطق بسيار بكر و دست نخورده ديگري هم داريم ولي متأسفانه در جاهايي نيز براي توليد اين آبهاي معدني مجوز داده شده است كه اين كيفيتها را ندارند.
رئيس سازمان غذا و دارو با اشكال گرفتن از برخي مجوزها براي توليد آب معدني در برخي مكانها به خاطر اشتغالزايي خاطرنشان كرد: نمونههايي نيز از اين دست توليدكنندگان آب معدني داشتيم كه بايد جلوي توليد آنان را بگيريم.
آبهاي بسته بندي معدني نيست
اگر تصور ميكنيد هر آب بسته بندي شدهاي معدني است سخت در اشتباهيد. رئيس سازمان غذا و دارو در بيان تفاوتهاي آب معدني و آب آشاميدني گفت: در سالهاي اخير برخي از آبهايي كه در بطريها بستهبندي شدهاند، براي مردم اين تصور را ايجاد كرد كه اين آبها، آب معدني است، در حالي كه اينطور نيست و اين آبها، آب آشاميدني است.
وي درباره چگونگي تشخيص اين دو آب بيان داشت: بايد روي بطري، عنوان آب آشاميدني يا آب معدني قيد شده باشد، بنابراين آب آشاميدني براي كشور ضروري است به خصوص با شرايط كمبود آب كه در كشور وجود دارد زيرا به دليل كمبود آب، به آبهاي چاه وابسته شدهايم كه امكان بالا رفتن نيترات در اين آبها وجود دارد. استفاده از آب آشاميدني در تمام دنيا در حال توسعه است و در ايران نيز اين مسئله وجود دارد. ديناروند با اشاره به اينكه در دورهاي نظارتها كم شد، تأكيد كرد: ما در اين باره سختگيري خواهيم كرد.
آزاد شدن پليمرهاي بطري در دماي بالا
شايد يكي از اساسيترين مشكلاتي كه درباره آبهاي معدني و آشاميدني وجود دارد، بستهبندي آنها باشد.
به ويژه اينكه بسياري از خانوادههاي ايراني عادت دارند بطريهاي يك بار مصرف را به عنوان قمقمه آب استفاده ميكنند و حتي آبليمو و شربت و آب غوره خانه را در آنها نگهداري ميكنند.
اين در حالي است كه اين امر ميتواند باعث بروز بيماريهاي بسيار سخت و همچنين مسموميتهايي در افراد شود. ريختن مواد اسيدي در اين بطريها باعث ميشود تا مواد اسيدي با تركيبات بطري به هم بپيوندند و باعث مسموميت شما شوند. بطريهاي يكبار مصرف ميتوانند تا يك ماه از آب يا آبميوه و دوغهاي بدون گاز محافظت كنند اما باز هم شرايطي براي آن وجود دارد كه بايد رعايت شود. در اين مدت يكماه به هيچ عنوان نبايد بطريها تحت گرما يا سرماي شديد باشند چراكه باعث ميشود آلودگيهايي وارد مايع داخل آن شود.
به گفته ديناروند در كشورهاي ديگر، آب معدني را در داخل شيشه پُر ميكنند، نه در بطريها زيرا اشكال اين بطريها اين است كه در دماي بالا، مواد پليمري آن آزاد ميشود كه بسيار خطرناك است.
وي درباره اينكه عنوان ميشود براي ماندگاري آبهاي معدني و آشاميدني، فلورايد و مواد نگهدارنده اضافه ميشود، اين مسئله را غير ممكن ندانست و افزود: طبق آزمايشهايي كه ما داشتيم به موارد خاصي نرسيديم.
آبهاي معدني هر چه هست سرطانزا نيست
ديناروند درباره شايعه سرطانزا بودن آبهاي معدني توليد ايران نيز گفت: سرطانزا بودن آب معدني مربوط به آب نيست، چون فلزات سنگين و آرسنيك آن دقيق كنترل ميشود و خيلي نگران آن نيستيم، بلكه دو نگراني ديگر وجود دارد كه اولي مربوط به نيترات است، زيرا نيترات را نميتوان از آب جدا كرد، بلكه اگر منبع توليد اينگونه آبها مناسب نباشد، جلوي توليد اينگونه آبها را بايد گرفت.
