درآمد: چندي
است كه دنبال كنندگان تحولات سوريه،چندان خبر دندان گيري از سنخ ِآشوب وتخريب هاي
سه ساله اخير دريافت نميكنند.بي ترديد اين پديده با انتخابات رياست جمهوري دراين
كشور بي ارتباط نيست وهم از اين روي،اين رخداد درخور مطالعه وارزيابي مضاعف
است.درگفت وشنود با جناب حسين رويوران به بررسي پيامدهاي اين رخداد تاريخي پرداخته
ايم.
غرب
عليرغم تمام تلاش خود مبني بر بي تفاوتي نسبت به انتخابات رياست جمهوري اخير
درسوريه،به هرروي نتوانست نسبت ثباتي كه درپي آن پيش آمد،بي توجه باشدوآن را
ناديده بگيرد.بااين همه،شما ريشه هاي اين تغافل رادرچه ميبينيد وچرا؟
بسم
الله الرحمن الرحيم.رفتار دوگانه غرب در زمینه حقوق بشر و دموکراسی امری قدیمی و
تکراری است. آنها همواره میکوشند
این رفتار را به این ترتیب توجیه کنند که پایهها و معیارهای شرقی و غربی متفاوت است و غرب به علت درک
متفاوت خود این گونه قضاوتهائی
را مطرح میکند. البته سلطهطلبی همهجانبه
غرب و تلاش آن برای جهانیسازی
معیارهای سلطهگرایانه خود، علت اصلی است که غرب را به این
رفتار ناموزون وادار میکند. تا
اینجا موضوع قابل درک است، اما این که غرب در برابر یک پدیده با پایه و معیار واحد
دو موضع متضاد از خود نشان دهد، امری جدید و نشاندهنده اوج ابتذال سیاسی و بحران سردرگمی است که در حال حاضر
گرفتار آن شده است.
مهمترین ویژگی دموکراسی، اصل مشارکت مؤثر مردم در
فرآیند انتخابات و در مرحله بعد حاکمیت اکثریت در یک کشور است. در خرداد ماه گذشته
انتخابات ریاست جمهوری در دو کشور مصر و سوریه در زمان و شرایط نزدیک به هم برگزار
شد. در مصر این انتخابات در شرایطی برگزار شد که اکثر شهرهای این کشور درگیر موج
گستردهای از ترور و انفجار بود و در شبهجزیره سینا جنگ میان گروههای تکفیری و ارتش به صورت گسترده جریان داشت.
انتخابات
اخير درسوريه،درچه شرايطي انجام شد؟چه تهديدات وبيم هايي دراين باره وجود داشت؟
در
سوریه نیز انتخابات در شرایطی برگزار شد که جنگ دولت با گروههای تکفیری از سه سال پیش تاکنون ادامه دارد. در انتخابات
سوریه اکثر شهرها، بهخصوص چهار
شهر بزرگ این کشور ـ دمشق، حلب، لاذقیه و حمص که نیمی از جمعیت کشور را در بردارند
ـ در کنترل نظام بود و تنها دو شهر متوسط رقه و دیرالزور و چند شهر و روستای کوچک
در کنترل مخالفان قرار داشت که طبعاً آنها اجازه برگزاری انتخابات در این مناطق را
ندادند.
غرب
در برابر این دو انتخابات نسبتاً مشابه، دو موضع کاملاً متعارض گرفت. امریکا در
باره انتخابات مصر از انتخاب آقای سیسی به عنوان رئیسجمهور مصر استقبال و ابراز امیدواری کرد که این انتخابات
زمینه گسترش همکاریهای
استراتژیک میان دو کشور را فراهم سازد، اما در باره انتخابات سوریه سخنگوی کاخ
سفید آن را شرمآور خواند و جان کری وزیر خارجه امریکا آن را
برابر با عدد صفر دانست، زیر فاقد شاخصهای
اصلی انتخاباتی است. این رفتار غرب به همین جا ختم نشد. در انتخابات مصریان مقیم
خارج، دولتهای غربی و عربی اجازه برگزاری آن را در
سفارتخانههای مصر به مدت دو روز دادند و دولت مصر نیز یک
روز آن را تمدید کرد؛ در حالی که اکثر کشورهای غربی و برخی از کشورهای عربی به
سفارتخانههای سوریه اجازه مشابهی ندادند، بهرغم این که تصور اولیه این بود که شهروندان سوری
مقیم خارج الزاماً نباید طرفدار نظام باشند.
فكر
نميكنيد غير از علت تكراري والبته درست ِمعيارهاي دوگانه،آنها نوعي هراس وعصبانيت
از تمام شدن يك دوره هرج ومرج درسوريه داشتند؟
در تحلیل این رفتار دوگانه غرب باید گفت غرب در
چند سال اخیر دچار نوعی سقوط اخلاقی و سردرگمی شدید سیاسی شده است، زیرا اساساً دولت
برگزارکننده انتخابات در مصر از طریق کودتا علیه دولت منتخب آقای مرسی به قدرت
رسید و مشروعیت کافی برای برگزاری انتخابات نداشت و افزون بر آن مهمترین گروه سیاسی که در دو انتخابات قبلی مصر رأی
اول را به دست آورده بود، یعنی اخوانالمسلمین
از سوی این دولت گروه تروریستی اعلام شد و از مشارکت آن در انتخابات ممانعت به عمل
آمد. این انتخابات عملاً هدایت شده بود و به همین علت آقای سیسی توانست 96 درصد
آرا را کسب کند. در مقابل در سوریه انتخابات از سوی دولتی برگزار شد که هفت سال
پیش با رأی مردم سر کار آمد. برای اولین بار انتخابات به صورت رقابتی برگزار شد و
دو مخالف سیاسی آقای اسد به نامهای
ماهر حجار و حسان النوری به عنوان رقیب در این انتخابات شرکت داشتند. در باره
مشارکت مردم در انتخابات دولت مصر چالش مشارکت داشت. به همین علت انتخابات خارج را
یک روز تمدید و در داخل نیز انتخابات را در دو روز اعلام و یک روز آن را تعطیل
رسمی اعلام کرد، در نهایت یک روز نیز به آن اضافه کرد و جمعاً سه روز شد، ولی
سرانجام مشارکت به 44 درصد رسید که مخالفان در باره همان نیز کلی حرف و حدیث
داشتند، اما در سوریه با آغاز انتخابات خارج از یک هفته زودتر از انتخابات داخل
برگزار شد، معلوم شد مشارکت بهشدت
بالاست. در کشور لبنان که حدود یک میلیون آواره سوری به آنجا پناهنده شده بودند،
تصور اولیه این بود که آوارگان نباید طرفدار نظام باشند و احتمالاً رغبتی به شرکت
در انتخابات ندارند، ولی با آغاز عملیات رأیگیری صفوف فشرده آنها به اطراف سفارت سوریه در منطقه یرزه، در کوههای
مشرف به بیروت کشیده شد و به علت ترافیک انتخاباتی که دو کیلومتر ادامه داشت، جاده
بیرون ـ بقاع بسته شد و ارتش لبنان بهناچار
برای نظم دادن به امور و باز کردن جاده بینالمللی
دخالت کرد. این موضوع در مطبوعات لبنان انعکاس گستردهای پیدا کرد و مورد تجزیه و تحلیل بسیاری قرار گرفت.
درساير
كشورهاي عربي هم ،مشاركت شهروندان سوري به همين ترتيب بود؟
بله،در
کشور امارات متحده عربی زمانی که سفارت سوریه نامنویسی از شهروندان سوری مقیم این کشور را برای انتخابات
آغاز کرد، بیش از 30 هزار نفر از سوریان مقیم این کشور نامنویسی کردند، هر چند دولت امارات بعدتر از برگزاری انتخابات
در خاک خود جلوگیری کرد.
این
پدیدهها نشان میدهد به صحنه آمدن سوریها ناشی از باور جدیدی است که شکل گرفته است و برخلاف آنچه
که مخالفان مطرح میکنند، حاصل
ترس و فشار نظام نیست. وضعیت در 38 کشور خارجی دیگر که انتخابات سوریه در آنها
برگزار شد، تفاوتی با لبنان نداشت و مشارکت سوریها بسیار بالا بود. در داخل نیز بهرغم تهدید مخالفان به حمله نظامی و تروریستی به مراکز
انتخاباتی و ممانعت از آنها از جابهجائی
مردم برای رفتن به مراکز انتخابی در مراکز تحت کنترل دولت مشارکت مردم در انتخابات
بالا بود و از 73 درصد تجاوز کرد.
اين
انتخابات حاشيه هايي گويا ودرمواردي پررنگ تر از متن داشت؟لطفا به اين موارد هم
اشاره اي داشته باشيد؟
بله،به
عنوان نمونه ،در مرز سوریه و لبنان صحنه جالبی که اتفاق افتاد، سفر هزاران سوری
آواره بود که موفق نشدند در سفارتخانه آن
کشور در بیرون در انتخابات شرکت کنند و به همین علت در روز قبل از انتخابات به
کشورشان بازگشتند تا در این تکلیف سیاسی مشارکت کنند. دولت لبنان که از این عملکرد
خوشش نیامده بود، بهسرعت اعلام
کرد کارت پناهندگی هر آواره سوری که خاک لبنان را ترک کند باطل خواهد شد. بهرغم این که جنگ در سوریه پایان نیافته است،
هزاران سوری بازگشت به کشور خود و شرکت در انتخابات را بر ادامه پناهندگی در لبنان
ترجیح دادند.
در
انتخابات سوریه زمان رأیگیری از هفت
صبح تا هفت شب تعیین شده بود، ولی ازدحام جمعیت در برابر بسیاری از مراکز
انتخاباتی در پایان وقت دولت را مجبور به تمدید در مراکزی کرد که شهروندان در
برابر آنها تجمع کرده بودند. به عبارت دقیقتر،
در مصر تمدید زمان برای بالا بردن مشارکت بود، ولی در سوریه مشکل اصلی مدیریت
گسترش میزان مشارکت مردم بود.
تفاوت
موضع گيري غرب درباره دوانتخابات ِ سوريه ومصر را چگونه ارزيابي ميكنيد؟پيام هاي
اين دوگانگي چيست؟
موضعگیری غرب در برابر انتخابات مصر و سوریه به این
علت چالشبرانگیز است که هر دو انتخابات پیامهای متفاوتی در بر داشتند. در مصر بیتفاوتی مردم که از روز دوم با این که همه رسانههای رسمی مردم را به شرکت در انتخابات ترغیب میکردند، نمایان شد، ناشی از نوعی بدبینی سیاسی
نسبت به آینده یا حداقل بیتفاوتی
سیاسی است که حاصل از تحقق نیافتن اهداف قیام عظیم مردم مصر در سال 2011 در برپائی
استقلال کامل سیاسی، آزادی و مشارکت جدی مردم در ایجاد تحول اجتماعی و اقتصادی
است. این انتخابات شکافهای سیاسی
را تشدید میکند و پایان بر دو دستگی ملی نخواهد بود.
پیش
از انتخابات، بسیاری از رهبران قیام مردم در سه سال پیش بازداشت و به زندان برده
شدند و چند هزار نفر از جریان اخوانالمسلمین،
خصوصاً رهبران آنها در مدت زمان محدود گاه در یک جلسه محکوم به اعدام شدند، در
حالی که در سوریه مشارکت گسترده مردم در انتخابات در فضای خوشبینی صورت گرفت. دولت همزمان صدها زندانی را آزاد
کرد. باور جدید مردم در داخل و خارج بر این بود که جنگ فعلی در سوریه جنگ بیگانگان
ضد مردم و دولت سوریه و تلاش برای مصادره کردن حاکمیت و حق آنها در تعیین سرنوشت و
آینده آنهاست، به عبارت دقیقتر
اگر از آغاز بحران برخی از مردم سوریه نسبت به جنگ داخلی در این کشور شک و شبهه
داشتند، اکنون با مشاهده رفتار مخالفان تکفیری و نوع تعامل آنها با مردم تحت سلطهشان و نیز اتحاد و ائتلاف بینالمللی آنها در سطح منطقه و با غرب نگاهشان تغییر
کرد و باور جدیدی شکل گرفته است که پیام اصلی آن چیزی جز حمایت از دولت ملی ضد
تروریستها نیست.
آنچه
مسلم است رفتار دوگانه غرب در برابر انتخابات مصر و سوریه با تمام تفاوتهائی که گفته شد و میزان مشروعیت هر کدام از آنها
بار دیگر نشان داد غرب نهتنها
در باره حوادث شرق کاملاً منفعتطلبانه
برخورد میکند که با پایههای فکری خود ـ گسترش دموکراسی و انتخابات ـ نیز متناقض عمل
میکند. تاکنون غرب بیشترین تناقض را در موضوع
فلسطین از خود نشان میداد، ولی در
حال حاضر حوزه دوگانگی رفتاری را گسترش داده است و این رفتارها بر جایگاه و قدرت
غرب در منطقه تأثیر منفی خواهد گذاشت.
