رسانهها جادو ميكنند، شايد اين حقيقت تا همين چند وقت پيش، ادعاي يك ذهن بيمار و بدانديش تلقي ميشد اما امروز در فاجعه غزه همه شاهد هستند كه چگونه رسانههاي جريان اصلي غربي به زور ميخواهند اسرائيل را به عنوان قرباني اصلي اين فاجعه انساني نشان دهند و از مردم آن در مقابل شليك موشكهاي فلسطيني دفاع كنند. داستان غزه حقيقتي وراي تصوير ظاهري رسانههاي امروز غربي رو ميكند و درباره امپراتوري رسانههاي جريان اصلي در فضاي خبري جهان پاي جزئيات بيشتري را وسط ميكشد.
پيروزي اراده لني ريفنشتال و مسخ رسانهاي نازيهارسانهها و ابزار ارتباطاتي عصر ديجيتال با به كارگيري پروپاگانداي جديد جادوگران مسخكننده عصر امروزند. از نظر بسياري پروپاگاندا، دروغهاي يك حكومت تماميتخواه است. لني ريفنشتال، بانوي فيلمساز مشهور به ساخت فيلمهاي حماسي متعدد در مدح جلال نازيها با استفاده از تكنيكهاي انقلابي نور و دوربين، مستند «پيروزي اراده» را درباره هيتلر ساخته بود كه آلمانيها را مسخ ميكرد. ريفنشتال در به كارگيري پروپاگاندا و ساخت فيلمهاي تبليغاتي شهرت داشت، او معناي پروپاگاندا و رمز استفاده از آن را خوب ميدانست و توانست با يك اثر رسانهاي واقعيت را نزد آلمانها برگرداند. او هميشه ميگفت كه پيام فيلمهايش وابسته به دستورات از مقامات بالا نيست بلكه فيلمهايش غلام حلقه به گوش جامعه آلمان است، منظور او همه مردم اين كشور بود. امروزه ما ترجيح ميدهيم باور كنيم كه ديگر چيزي تحت عنوان غلام حلقه به گوش وجود ندارد اما حقيقت اين است كه امروزه از دستگاه تلفن همراه گرفته تا اينترنت و رسانههاي ديجيتال همان عناصر بردگي عصر ديجيتال امروزي هستند؛ عصري كه قلمرو آن من، شما و نيازهاي ماست.
رسانههاي جريان اصلي غربي و بردگي اذهان عموميبه گفته ادوارد سعيد، نظريهپرداز ادبي، منتقد فرهنگي و فعال سياسي فلسطيني- امريكايي، اين قلمرو ديجيتالي در حال تصاحب پايههاي امپرياليسم و آخرين وسيله كنترل اجتماعي است چراكه مردم از اين ابزار ديجيتالي به شكلي داوطلبانه استفاده ميكنند و غرق در توهم آزاديهاي شخصي به آن معتاد ميشوند.
در سوي ديگر رسانههاي جريان اصلي غربي هم در اين قلمرو ديجيتالي به اهداف امپرياليستي كمك ميكنند. در حالي كه تا همين يك نسل پيش، نقد، دگرانديشي و طنز گزنده در رسانههاي جريان اصلي غربي جا داشتند اما امروزه دروغ و تقلب جاي آنها را در اين رسانهها گرفته است. «اسرائيل حملات موشكي حماس را دفع كرد»، «حمله موشكي به تلآويو با بمباران حماس از سوي اسرائيل قطع شد» و «اولين اسرائيلي در نزديكي مرز غزه كشته شد» از جمله تيترهاي انتخابي روزنامههاي جريان اصلي غربي چون نيويورك تايمز در روز گذشته هستند، امروزه رسانهها بر كشتار دستهجمعي چون كشتار غزه سرپوش ميگذارند، رياضت اقتصادي در اين رسانهها به يك دروغ قابل قبول تبديل شده است و در زير روكش مصرفگرايي هيچكس نميداند كه يكچهارم شهري چون منچستر انگليس در فقر مطلق زندگي ميكند.
جان پيلگر، روزنامهنگار و مستندساز مشهور انگليسي كه پيشتر درباره جنايات اسرائيل در فلسطين مستند ساخته است، مينويسد: «در اين رسانهها خشونت نظامي ارتشهاي غربي عليه صدها هزار مرد، زن و كودك توسط دولتهاي غربي هرگز جرم و جنايت عليه بشريت معنا نميشود. شبكه بيبيسي ميآيد و با توني بلر به مناسبت گذشت 10 سال از زمان حمله مجرمانهاش به عراق مصاحبه ميكند و كريستي وارك، مجري اين شبكه لحظاتي را براي سخنراني در اختيار بلر قرار ميدهد؛ همان لحظاتي كه او آرزويش را دارد. او اجازه ميدهد كه بلر درباره اين تصميم سختش سخن بگويد، آن هم به جاي اينكه از او بخواهد حساب دروغهاي به يادماندني و حمام خوني را كه به راه انداخته پس بدهد.»
در اين بين هاليوود هم بخش فانتزي رسانههاي جريان اصلي غرب است؛ ابزاري كه به رهبري ليبرالهاي امريكايي به خط جنگ سرد زده است و نقشش را ايفا ميكند. فيلم «آرگو» بن افلك اولين فيلم سينمايي است كه آنقدر با سيستم پروپاگانداي امريكايي در هم آميخته كه هشدار پنهاني تهديدآميز بودن ايران كاملاً در آن عيان ميشود. داستاني كه افلك به آن واقعي ميگويد و بچه خوبها را در مقابل بچه بدهاي مسلمان قرار ميدهد، يك جعل بيش نيست. منتقد روزنامه اينديپندنت درباره فيلم «آرگو» مينويسد: «آرگو يك فيلم تبليغاتي به معناي واقعي كلمه است؛ فيلمي كه ادعا ميكند از همه ايدئولوژيها مبري است.» آرگو مفهوم هنر فيلمسازي را تنزل ميدهد تا آنجا كه اين هنر تبديل به وسيلهاي براي انعكاس تصويري از قدرت ميشود كه به آن خدمت ميكند.
پيلگر درباره دروغهاي آرگو و واقعيات تاريخ مينويسد: «داستان واقعي اين است كه نخبگان سياست خارجي ايالات متحده امريكا در رؤياي انتقام براي از دست دادن شاه مخلوع ايران و دولت طراحي شده به دست سازمان سيا به مدت 34 سال غليان ميكردند، وقتي در سال 1979 ميلادي دانشجويان ايراني سفارت امريكا را در تهران اشغال ميكنند، گنجينهاي از اسناد اثبات جرم عليه امريكا را مييابند؛ اسنادي كه نشان ميداد يك شبكه جاسوسي اسرائيلي در داخل امريكا در حال فعاليت بوده و اسرار ردهبالاي علمي و نظامي آنها را سرقت ميكرده است. امروز صهيونيستها تنها تهديد هستهاي خاورميانه هستند.»
كارل برنشتاين و افشاگري تكاندهندهاشدر سال 1977 ميلادي، كارل برنشتاين كه به خاطر گزارشش درباره واترگيت مشهور است اين حقيقت را فاش كرد كه بيش از 400 خبرنگار و مدير اجرايي اكثر سازمانهاي رسانهاي ليبرال امريكا در طول 25 سال گذشته براي سازمان سيا فعاليت كرده بودند. در ميان اين خبرنگاران، نماينده رسانههاي نيويورك تايمز، مجله تايم و نيز شبكههاي بزرگ تلويزيوني نيز به چشم ميخوردند. امروزه نظاير چنين اقدام شنيع و به كارگيري چنين نيروي كار رسمي ديگر ضرورتي ندارد. در سال 2010 ميلادي روزنامه نيويورك تايمز امريكا از افشاي راز تبانياش با كاخ سفيد براي سانسور سياهههاي مربوط به جنگ كه ويكيليكس آن را افشا كرده بود ديگر هيچ ابايي نداشت. سازمان سيا امروزه دفتري تحت عنوان «دفتر ارتباطات و نمايندگي صنعت سرگرمي» - نمايندگي سينما و تلويزيون –داير كرده كه به تهيهكنندهها و كارگردانان كمك ميكند تا تصوير سيا را از يك باند ياغي و بيقانون كه كارش ترور، براندازي دولتها و تجارت مواد مخدر است به تصويري بهتر تغيير دهند. در حالي كه سازمان سياي باراك اوباما با هواپيماهاي بدون سرنشين مرتكب قتلهاي متعدد ميشود، بن افلك اين سرويس مخفي را اين گونه تحسين ميكند كه سيا هر روز به خاطر امريكاييها در حال فداكاري است و بايد از آن بسيار تشكر كرد.
جالب است كه سهم بازار فيلم امريكا از فروش گيشهاي سينماهاي اكثر كشورهاي مختلف دنيا از سهم فروش گيشهاي فيلمهاي وطني آنها بسيار بالاتر است و جالبتر اين است كه مردم جهان غرب تنها بخش كوچكي از بضاعت فيلمسازي و فيلمهاي سينماي اروپا و ساير نقاط دنيا را ميبينند؛ آنها تنها آثاري را ميبينند كه اجازه دارند تماشا كنند. شايد هيچ دورهاي از تاريخ همچون دوره كنوني وجود نداشته است كه در آن صداهاي مخالف در هنرهاي تجسمي به اين اندازه كمتعداد و خاموش باشد.
پروپاگاندا هميشه ميبرد
امروزه بخش اعظمي از رسانههاي جريان اصلي غرب روي انگشت شخصي ميچرخد كه ملقب به غول رسانههاي دنياست؛ اگر به خاطر پرونده «لونسون» يا همان جاسوسي تلفني شخصيتهاي مهم سياسي و هنري در انگليس افراد بسياري درگير و بازخواست شدند، روپرت مرداك صهيونيست و باني اين جرم تنها كسي بود كه هيچ كس با او كاري نداشت. امروز شايد به واسطه او صداي جنايت غزه از تريبون رسانههاي جريان اصلي به گوش دنيا نميرسد. هك و استراق سمع تلفني در مقايسه با بوق و كرناي رسانههاي جريان اصلي براي جنگهاي جنايتكارانه هميشه يك حواسپرتي و نكته انحرافي بيشتر نبوده است. بر اساس نظرسنجي مؤسسه گالوپ، 99 درصد امريكاييها اعتقاد دارند كه ايران برايشان خطر محسوب ميشود؛ درست همانگونه كه پيشتر نيز اكثريت جامعه امريكا تصور ميكرد كه عراق مسئول حملات 11 سپتامبر است. رسانههاي جريان اصلي غرب امروز با پروپاگاندا غوغا به پا ميكنند و تاريخي مجازي و جعلي را موازي با تاريخ واقعي ميسازند، شايد به همين خاطر است كه لني ريفنشتال ميگويد: «اگر اجازه دهيد پروپاگاندا هميشه ميبرد.»
