اين روزها فوتبال و مستطيل سبزش به مهمترين مكان براي ترويج عقايد، باورها، سنتها و پيامهاي اخلاقي تبديل شده است. نقش يوزپلنگ ايراني بر لباس بازيكنان تيم ملي كشورمان هم سرانجام بعد از ماهها انتظار و تلاش بيوقفه گروههاي فعال گردشگري و محيطزيستي شامگاه دوشنبه خروشيدن خود را زمين ورزشگاه بايكساداي شهر كوريتيباي برزيل آغاز كرد. در حالي كه ميليونها نفر از مردم سرتاسر جهان شاهد اين ابتكار جالب توجه كشورمان بودند، اين يوز با ابهت پيامهايي فراتر از يك مسئله محيطزيستي را به جهان مخابره كرد.
براي فوتبالي كه قرار است به مدت يك ماه زندگي اقشار مختلف جامعه ايران و جهان را درگير خودش كند، نميتوان حد و مرزي قائل شد و ديواري به دورش كشيد؛ تيم مذاكرهكننده هستهاي ايران در وين دست از ساعتها كار و مذاكره ميكشد تا پاي مهمترين رويداد فوتبالي جهان و تماشاي عملكرد تيم ملي كشورش در اين رقابتها بنشيند؛ رئيسجمهور تصوير خود حين تماشاي بازي ايران و نيجريه را در رسانههاي اجتماعي منتشر ميكند؛ كارلوس كرش، مربي تيم ملي از تريبون جام جهاني به دنيا ميفهماند كه تحريمهاي غرب بر خلاف آنچه ادعا ميشود حتي ورزش كه بايد دور از سياست باشد و تيم ملي ايران را هم نشانه گرفته است؛ گروهي از هنرمندان و بازيگران براي تشويق تيم ملي راهي برزيل ميشوند؛ تعدادي شاعر كرهاي براي حمايت از تيم ملي ايران و كره جنوبي در بازيهاي جام جهاني برزيل راهشان را كج ميكنند و به ايران ميآيند.
فوتبال اين دوره زمانه ديگر در چارچوب واژه ورزش خلاصه نميشود. جام جهاني برزيل آنقدر براي بشر اهميت دارد كه ساير رويدادهاي جهان را در كام خود فرو ميكشد يا آنها را تحتالشعاع خود قرار ميدهد. با وجود چنين پتانسيلهايي جامجهاني بهترين فضا براي ترويج بسياري از پيامها، ايدههاي اخلاقي و شعارهاي فرهنگي و حتي محيطزيستي است. رقابتهاي جام جهاني از طريق تلويزيون وارد خانه ميلياردها انسان در كشورهاي مختلف و حتي دورافتادهترين نقاط جهان ميشود و در واقع از طريق فرصت اين رويداد جهاني ميتوان پيامهاي زيادي را به دنيا مخابره كرد. براي تيم ملي فوتبال كشورمان تلاش گروههاي فعال گردشگري و محيطزيستي در كنار حمايتهاي سازمان محيطزيست نيز فرصتي را فراهم كرد كه لباس تيم ملي ايران با موافقت فيفا مزين به تصوير يوزپلنگي شود كه در آستانه انقراض قرار دارد. نقش اين گونه جانور زيبا از يك سو هم بر تصوير و چهره اقتدار تيم ملي ميافزايد و از سوي ديگر مروج پيامي صلحطلبانه و مسالمتجويانه ايران در قبال محيطزيست و حتي فراتر از آن درباره بسياري ديگر از موضوعات حساس بشري است.
اين تصوير از يك سو ميتواند حامل پيامي تبليغاتي براي گردشگري كشوري باشد كه زيستگاه اين گونه نادر و زيبا است. بسياري از جانورشناسان و دوستداران محيطزيست از سرتاسر جهان مقاصد گردشگري خود را بر نقاط جغرافيايياي تنظيم ميكنند كه زيستگاه آخرين بازماندههاي گونههاي محيطزيستي باشد و ايران چهار فصل و متنوع، محل زيست گونههاي مختلف جانوري و گياهي است كه بعضاً در شرف انقراض هستند. توجه به محيطزيست را ميتوان از معيارهاي فرهيختگي جوامع پنداشت؛ جامعهاي كه براي پاسداشت محيطزيست خود اهميت قائل است يعني فرصت آن را دارد كه با گذر از بحرانها و درگيريهاي اجتماعي و سياسي، اوقاتي را به حفظ محيطزيست اختصاص دهد كه معمولاً در بسياري از كشورهاي جهان سومي اين مقوله در هالهاي از مشكلات و درگيريهاي داخلي و بينالمللي كشورها و نيز سطح پايين فرهنگ عمومي آنها گم ميشود يا در درجه دوم يا سوم اهميت قرار ميگيرد. در حال حاضر ايران قرار است در روز مسابقه تيمهاي ملي ايران و آرژانتين نيز ابتكاري ديگر به خرج دهد و كاپيتان تيم ملي زيست توپ يا توپ حاوي 32 گونه در حال انقراض كشورهاي شركتكننده در جام جهاني را به ليونل مسي كاپيتان تيم ملي آرژانتين اهدا كند.
در عصري كه بسياري از مردم سرتاسر جهان بنا به تبليغات و تصويرسازيهاي ناعادلانه و منفي از كشورمان پنداري تيره و نادرست از ايران و مردمانش دارند، حالا تصوير يوز ايراني بر لباس تيم ملي حتي ميتواند حامل اين پيام فرهنگي باشد كه در كشورمان سطح فرهيختگي و دانش و شعور جامعه، مردم و حاكميت را به درك اهميت حفظ محيطزيست واقف ساخته است. حالا مشخص ميشود كه جام جهاني برخلاف برخي نگاههاي كمعمق و تك بعدي صرفاً يك واقعه ورزشي نيست؛ رويدادي است كه تمام ابعاد زندگي انسانها را تحت تأثير قرار ميدهد و ميتواند مهمترين پيامها را در هر سطحي با زبان ورزشي به دنيا مخابره كند؛ خواه پيام سياسي باشد يا فرهنگي، اجتماعي و حتي اقتصادي. كره خاكي قرار است در اين يك ماه به غير از چرخيدن به دور خودش به دور توپ فوتبال و مهمترين رويداد فوتبالي دنيا نيز بچرخد. فعالان فرهنگي و محيطزيستي كشورمان و نيز مسئولان با استفاده از اين فرصت توانستند ايران را به پرچمدار ترويج علني شعاير مهم اخلاقي در جامعه جهاني امروز بدل كنند.
