از دي ماه سال 92 كه بحث قيمت خوراك پتروشيمي در كنار نرخ سود بانكي و اوراق مشاركت مطرح شد، تاكنون بورس انگار بهار و شادابي را فراموش كرده و همچنان بر مدار نزول بندبازي ميكند. بورسي كه هر چه دولتيها با خواهش و دستور خواستند درست شود، نشد كه نشد. حالا هم در بهار سال 93 خيلي زود بورس خزانزده شده و به خاكسترنشيني عادت كرده است.
دلايلي كه بورسبازان براي اين افتهاي تاريخي مطرح ميكنند معدود است. گران شدن نرخ خوراك پتروشيمي ها، بالا رفتن نرخ سود بانكي و اوراق مشاركت توانست بورس را به زانو دربياورد. حالا بانكها خود به رقيب جدي براي بورش تبديل شدهاند و مردمي كه سهام خرد در اختيار دارند بانكها را بهترين مأمن براي انباشت سرمايه خود ميدانند. در همين باره يك كارشناس بازار سرمايه با تأكيد بر اينكه بورسها تنها روش باقيمانده براي تأمين مالي در اقتصاد مقاومتي هستند، به تشريح دلايل ريزش بازار طي ماههاي اخير پرداخت.
حسين خزلي خرازي با بيان اينكه اصولاً بورسها با امكان واگذاري سريع، شفاف و منصفانه دارايي اعم از مالي و كالايي بهترين روش براي تأمين مالي فروشندگان هستند گفت: به عنوان مثال اگر بورس كالا وجود نداشت فولاد مباركه بايد سالانه فروشي بالغ بر 3 هزار ميليارد تومان را در اداره فروش شركت و با روشهاي سنتي مزايده يعني گرفتن چك و وجه نقد انجام دهيم. وي با بيان اينكه بايد بيش از اين به بازار سرمايه و بورسها اهميت داده شود، گفت: بايد سرمايهگذاران حقيقي و حقوقي خصوصاً مردم عادي، سپردهها و منابع مازاد را به چرخه توليد و خدمات تزريق كنيم. خزلي در گفت وگو با فارس بورس را به هواپيمايي در آسمان تشبيه كرد و گفت: هواپيمايي كه براي رشد اقتصادي 8 درصد در سالهاي آينده و حركت با چهار موتور قوي نياز داشت، هماكنون 3 موتور آن يا از كار افتاده يا با قدرت بسيار پايين كار ميكند.
بازده معقول بازار سهام ۱۰ تا ۳۰ درصد بيش از تورم
يك كارشناس اقتصادي نيز با اشاره به اينكه بازده معقول بورس بين ۱۰ تا ۳۰ درصد بيش از تورم جامعه است، گفت: براي جبران زيان، سهامداران بورسي بايد صبر كنند.
شاهين شايان آراني در گفتوگو با فارس، ادامه داد: با فرض تورم 30 درصدي بايد قاعده و تعادلي ميان بازار پول و سرمايه به وجود آيد، به عبارت ديگر در بازار سرمايه با توجه به ريسك بالا بازدهي 10 تا 30 درصدي به علاوه تورم بايد نصيب سرمايهگذار شود و در بازار پول هم با فرض همين تورم (30درصدي) بايد 5/30 درصد تا 35 درصد باشد. آراني با اشاره به اينكه بازار سرمايه سال گذشته بازدهي غير منطقي بيش از 100 درصدي را نصيب سرمايهگذاران خود كرد، گفت: كساني كه وارد بازار پول ميشوند، به دليل ريسكگريزي آن است، بنابراين بازدهي بسيار كمتري نسبت به بورس بايد دريافت كنند. وي گفت: متأسفانه در كشور ما به مسئله تورم توجهي نشد و دولت جديد براي كاهش تورم به كمتر از 25 درصد در سال جاري هدفگذاري كرده است. اين كارشناس اقتصادي با اشاره به اينكه نرخ سپرده بانكي بهرغم تورم 40 درصدي در سال 92 در محدوده 20 درصد نگه داشته شده بود، گفت: در اين دوره بازار سهام حدود 107 درصد بازدهي نصيب سرمايهگذاران كرد و كسي پول خود را با توجه به اين مسئله به سمت بانكها نرفت.
زيان سهامداران بورس جبران ميشود
آراني در پاسخ به اين سؤال كه با توجه به ريزشهاي اخير بورس و زيان بسياري از سرمايهگذاران بايد چه اقداماتي انجام دهند، گفت: سرمايهگذاران بايد توجه كنند كه بازار سرمايه همراه با ريسك است، اما بازدهي معقول بورس بايد حداكثر 30 درصد بيش از ميزان تورم باشد. وي ادامه داد: سرمايهگذاران بازار سرمايه بايد به خوبي توجه كنند كه اين بازار نيازمند سرمايهگذاري بلندمدت است و نميتوان به راحتي در آن موجسواري كرد؛ براي سرمايهگذاراني كه در اين بازار زيان كردهاند، نيز راهحلهايي وجود دارد. اين كارشناس اقتصادي افزود: سهامداران بايد تحمل كنند، تا پس از طي مدتي با تبديل پول به ارزش افزوده زيانسرمايه شان جبران شود. وي گفت: بنده پس از 30 سال تجربه كار در حوزههاي اقتصادي كه پيش از اين نيز دقيقاً افت شاخصهاي بازار سهام را پيشبيني كرده بودم، معتقدم اگر تورم كنترل شده و مذاكرات به نتيجه برسد، بازار سرمايه به طرز عجيبي با پشتوانه قوي اقتصادي جهش مثبت خواهد داشت و با توجه به رويهاي كه در دولت پيش گرفته شده، رشد پايداري در اقتصاد به وجود خواهد آمد.
مالمير: قيمت سهام بسياري از شركتها ارزنده شد
اما معاون ناشران و اعضاي بورس تهران هم درباره ريزشهاي اخير شاخص به رفتارهاي هيجاني برخي سهامداران اشاره كرد و گفت: قيمت بسياري از سهام شركتها به سطوح ارزندهاي رسيدند. اميرحمزه مالمير در گفتوگو با فارس، با تأكيد بر اينكه بسياري از سهامداران در تصميمات خود هيجاني عمل كرده و با افراط يا تفريط همراه است، در ادامه اظهار داشت: متأسفانه سهامداران به شاخص توجه ويژه ميكنند و افت شاخص موجب شده است كه بدون توجه به ارزش شركتها، فقط فروشنده باشند، در حاليكه اين راحتترين تصميم ولي نه بهترين تصميم است. وي ادامه داد: در زمان افزايش شاخص بورس، سهامداران هر شركتي را خريداري ميكنند، چون فكر ميكنند كه فردا 4 درصد عقب افتادهاند، فارغ از اينكه به مسائل بنيادي توجه كنند. مالمير تأكيد كرد: اكنون سهام بسياري از شركتها به سطوح ارزندهاي رسيده است كه با جوّ رواني ايجاد شده متأسفانه همچنان با كاهش قيمت روبهرو هستند. وي با بيان اينكه تحليل نبايد جاي خود را به جوّ رواني و حركت شاخص بدهد، گفت: يكي از عوامل زيان سهامداران ضعف در تحليل اطلاعات است.
وضعيت فعلي بورس گذراست
اين مدير سابق سازمان بورس با اشاره به اينكه وضعيت فعلي بورس گذرا است، گفت: همان گونه كه در بازار مثبت تأكيد داشتم كه سرمايهگذاران با تحليل اقدام به خريد يا فروش كنند در اوضاع فعلي نيز توصيه مهم اينجانب به سهامداران اين است كه با تحليل اقدام به خريد يا فروش سهام كنند.
وي در ادامه خطاب به شركتهاي حقوقي تصريح كرد: از حقوقيها انتظار اين است كه در زمان اوج و نزول با بازارگرداني به تعادل بازار كمك كنند كه متأسفانه برخي حقوقيها آن طور كه بايد و شايد در اين بازار نقش خود را ايفا نميكنند.
