پنـجشنبه شب گذشته مجموع فروش فيلمهاي اكران نوروزي از مرز 10 ميليارد تومان گذشت. پنج فيلم سينمايي كه اكران نوروزي سال 93 را بر عهده دارند، با شروع خوبي كه داشتند توانستند مجموع درآمد خود را از مرز 10 ميليارد تومان بگذرانند. اين رقم از چند نظر داراي ارزش و اهميت است. براي مشخص شدن دليل اين اهميت بايد نگاهي به اكران نوروزي سال 92 داشته باشيم. سال 92 در مجموع سالي متوسط براي سينماي ايران بود. با آنكه وضعيت اسفبار اكران 91 در آن تكرار نشد اما هيچ فيلمي هم نتوانست از حداقلهاي ممكن فراتر برود.
اكران نوروزي سال 92 با فيلمهاي «رسوايي»، «حوض نقاشي»، «رژيم طلايي»، «تهران 1500» و«قاعده تصادف» آغاز شد؛ فيلمهايي كه هر كدام ميتوانستند به دليل خصوصيتهاي خاص خود فروشهاي خوبي داشته باشند.
نكات مشابه نوروز 92 و 93
اكران نوروزي امسال تشابهات زيادي با اكران پارسال دارد. اولين تشابه را ميتوان در حضور پولسازترين كارگردان حال حاضر سينماي ايران در دو اكران نوروزي متوالي دانست. مسعود دهنمكي كه هميشه فروش بالاي فيلمهايش باعث شادي سينمادارها و ناراحتي فيلمسازها بوده است، پارسال «رسوايي» را به سينما برده بود. دهنمكي با فاصله گرفتن از فضاي سهگانه اخراجيها اين بار داستان اجتماعي «رسوايي» را با محوريت برخورد يك روحاني با يك دختر جوان خلافكار به تصوير كشيد. اين فيلم نيز با همان فرمول فيلمسازي دهنمكي توانست به راحتي خود را به عنوان پرفروشترين فيلم اكران نوروزي و همچنين پرفروشترين فيلم سال 92 معرفي كند، آن هم با مبلغي حدود 5 ميليارد و نيم ميليون تومان. با آنكه دهنمكي پيش از اكران عمومي فيلمش توانست با نمايشهاي خصوصي فيلم براي مسئولان دولتي و ائمه جماعت زمينه را براي همراهي آنها با فيلم فراهم كند اما مخالفتهايي نيز با اكران «رسوايي» پيش آمد كه مهمترين آن، مخالفت با نمايش فيلم در شهر مقدس قم بود. دهنمكي سال 93 را با بازگشت به سينماي دفاع مقدس آغاز كرد. «معراجيها» همانطور كه در تيزرهاي تلويزيوني فيلم به آن اشاره ميشود، در راستاي «اخراجيها» است. وي هم اكنون در حال تكرار موفقيت 92 است و درآمد فيلم تا به حال به بيش از 4 ميليارد و 300 ميليون تومان رسيده است. تشابه ديگر اكرانهاي نوروزي 92 و 93، غيبت بهترين فيلمهاي جشنواره فيلم فجر در اكران نوروزي است. سال گذشته به رغم تلاشهاي فارابي، «استرداد» بهترين فيلم جشنواره سي و يكم نتوانست اكران نوروزي را به دست آورد و در يك اكران پاييزي بيسر و صدا به سينماها رفت و با فروش كمتر از حد انتظاري به كار خود پايان داد. امسال نيز بهترين فيلمهاي جشنواره در اكران عيد حضور ندارند. «رستاخيز» با توجه به مضمون آييني كه دارد، اصلاً در ميان نامزدهاي اكران نوروزي قرار نگرفت و ميتوان از هم اكنون اكران ماههاي محرم و صفر را براي اين فيلم كنار گذاشت، اما «آذر، شهدخت، پرويز و ديگران» جزو آن هشت فيلمي بود كه از سوي شوراي صنفي نمايش براي اكران نوروزي نامزد شده بودند، ولي تهيهكننده فيلم رسماً اعلام كرد كه به دليل فشردگي اكران نوروزي از حضور در آن انصراف داده و فيلمش را براي زمان ديگري به سينماها خواهد داد. از طرف ديگر حضور دو فيلم با مخاطب خاص از جمله ديگر تشابهات دو اكران نوروزي است. شوراي صنفي سال گذشته فيلم « قاعده تصادف» را انتخاب كرد و امسال هم «با ديگران» كه هيچ كدام از مؤلفههاي فروش بالا را ندارد، براي اكران عيد انتخاب شد.
چشمها به اكران بعد از عيد
سال گذشته اكران نوروزي در مجموع رقم قابل قبولي را نشان ميداد و با مجموع فروش 11 ميليارد و 800 ميليون توماني به كار خود پايان داد كه با توجه به ارقام فروش فيلمهاي امسال رسيدن به اين عدد طي چند روز آينده محقق خواهد شد و عليالقاعده با در نظر گرفتن فرض پايين نيامدن فروش فيلمها، امسال مجموع فروش اكران عيد عدد قابل توجهي را نشان خواهد داد. اما تشابه ديگر اكران امسال و سال گذشته كه تا حد زيادي نيز باعث نگراني شده، اين است كه سينما براي اكرانهاي بعدي تقريباً دستش خالي است و در ليست فيلمهاي در انتظار اكران، كمتر فيلمي را ميتوان سراغ داشت كه بتواند فروش خود را به رقمهاي ميلياردي اكران نوروز برساند.
همان طور كه بعد از اكران اول نوروز سال 92 و خارج شدن فيلمهاي پرفروش از دور اكران، فروش سينماها با افت چشمگيري روبهرو شد، متأسفانه فيلمهايي كه از جشنواره فيلم فجر آمده بودند هيچ كدام نتوانستند درخششي داشته باشند. حتي «استرداد» فيلمي كه بيشترين و بهترين سيمرغهاي فجر 31 را به دست آورده بود، در حالي اكران شد كه خبرهايي در مورد هزينههاي ميلياردي ساخت فيلم منتشر شده بود ولي به رغم پشتوانه سيمرغها، «استرداد» كمفروغ آمد و رفت. حتي فيلم «هيس!... » نيز با آنكه از حمايت رسانهها نيز برخوردار بود و حتي به فروش ميلياردي نيز دست پيدا كرد، نتوانست در روند فيلمهاي نفروش 92 تغيير چنداني ايجاد كند.
آيا امسال هم ركود خواهيم داشت؟
اكرانهاي سال 93 عملاً از بعد از جشنواره فيلم فجر آغاز شد، زماني كه در كمال تعجب دهنمكي مرد خبرساز اين روزهاي سينما، فيلمش را به سينماها داد. با توجه به اينكه بعد از پايان جشنواره تا آغاز سال نو عملاً فصل مرده سينما رقم ميخورد، هيچ كس فكرش را هم نميكرد كه «معراجيها» موفق باشد، اما كارگردان پولساز سينما در بدترين فصل، بهترين نتيجه را گرفت و اسفند 92 با فروش خوب «معراجيها» به پايان رسيد.
فيلم هاي«چ»، «طبقه حساس»، «خط ويژه» و «با ديگران» نيز از هفته آخر اسفند وارد گود رقابت شدند. «چ» كه در تبليغاتش آن را آخرين حرف ابراهيم حاتميكيا در سينماي ايران معرفي ميكنند، بعد از «رستاخيز» بيشترين ميزان سيمرغها را از فجر به دست آورده است. اين فيلم با آنكه در اكران سينماها نتوانسته به ركورد فروش « معراجيها» و «طبقه حساس» برسد، اما بيشترين ميزان اكرانهاي دانشگاهي را به خود اختصاص داده است. در فصل رونق سينما چهار فيلم از پنج فيلم اكرانشده فروشهاي خوبي داشتهاند. اما همه نگرانيها براي بعد از اكران اين فيلمها است با زماني كه تقريباً دست سينما خالي ميشود. زماني كه هشت فيلم نامزد اكران نوروزي اعلام شدند، انتقادهاي فراواني به آن ليست وارد شد. همه فيلمهايي كه پتانسيل فروش داشتند در اين ليست گنجانده شده بودند با آنكه ليست در نهايت تعديل شد اما فهرست فيلمهايي كه قدرت كشاندن مردم را به سينماها دارند، آنقدر كم شد تا وضعيت درآمد سينما در ماههاي آينده در پردهاي از ابهام قرار بگيرد. البته سازمان سينمايي از برنامهريزي براي ايجاد آشتي ميان مردم و سينما خبر داده است؛ طرحهايي از جمله تعيين دو روز سينماي رايگان در طول سال كه اولين روز آن با هجوم مردم به سينماها همراه بود، نمونهاي از آنها است. هم اكنون پيشنهاداتي در مورد بازنگري در قيمت بليتها و تعيين بيش از يك روز در طول هفته براي سينماي نيم بها، از جمله آنها است. طرحهايي كه تا اجرايي نشوند ميزان موفقيت آنها سنجيده نخواهد شد يا مانند طرح روز رايگان سينما قطعاً براي امسال بايد در روش اجراي آن بازنگري صورت بگيرد. سازمان سينمايي در دوره مديريت جديد در معرض محك جدي قرار گرفته و بايد ديد تا چه حد در مديريت اكرانها و اقتصاد سينما در سال 93 موفق خواهد بود.
